Áıelder jáne «jasyl» kásipkerlik

Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken kezekti brıfıngtiń taqyryby «G-Global jasyl ekonomıka jáne damý koalısııasy» boldy. Jýrnalısterge atqarylǵan jumystar jaıly áńgimelegen «Jasyl» ekonomıka úshin jáne G-Global-dy damytý koalısııasy» ZTB atqarýshy dırektory Ashat Súleımenov: «2014 jyldyń ishinde Qazaqstannyń barlyq aımaqtaryn qamtıtyn 20-ǵa jýyq jasyl jobalardy júzege asyryp, oń nátıjelerge qol jetkizdik. Koalısııanyń Ulybrıtanııadaǵy arnaıy ókili bizdiń jobalarymyzdy, Qazaqstannyń jasyl bastamalaryn halyqaralyq deńgeıde tanystyryp, jobanyń tusaýkeserin ótkizdi», deı kele, koalısııanyń qarqyndy jumysynyń arqasynda elimizde «jasyl ekonomıka» negizderin úıretetin oqýlyq kýrsy, qazaqstandyq «jasyl kom­panııalardyń» alǵashqy katalogy, elimizdiń «jasyl ekonomıkadaǵy» áleýetin dáripteıtin beınefılmder, «jasyl ekonomıka» taqyrybyna arnalǵan birneshe ınternet portaldar paıda bolǵanyn jetkizdi. Sonymen qosa, ol halyq arasynda «jasyl ekonomıkanyń» basym baǵyttary men qol­je­tim­diligin nasıhattaýǵa baǵyttalǵan is-sharalar, túrli deńgeıdegi konferensııalar men dóńgelek ústelder turaqty túrde uıymdastyrylyp otyratynyna toqtalyp, sharalardyń qorytyndysy retinde koalı­sııa­nyń árdaıym zańnamaǵa, mem­lekettik baǵdarlamalarǵa ózgeris engizý jónindegi jáne basqa da usynystaryn Parlamentke, Úkimetke joldap otyratynyn da qaperge salyp ótti. Odan ári sheshen jasyl tehnologııalardy turmystyq deńgeıden halyq sanasyna sińirýge baǵyttalyp jasalyp jatqan jobalardyń da barshylyq ekendigin aıtyp, olardyń ishinde aýylda ju­mys­syz otyrǵan áıelderdiń óz isterin ashýlaryna múmkindik beretin, osylaısha aýyl ómiriniń sapasyn arttyrýǵa úles qosatyn joba­lardyń áleýmettik mańyzynyń ereksheligine toqtalǵan. Brıfıngte málim bolǵandaı, «Áleýmettik dınamıka» qoǵamdyq qorymen birlese osymen úshinshi jyl qatarynan uıymdastyrylyp otyrǵan joba barysynda aýylda turatyn áıelder «jasyl» kásipkerlik negizderine oqy­ty­lýmen qatar, óz isterin basta­ǵan áıelderge keńestik jáne ádis­namalyq qoldaý da kórsetilipti. Joba sheńberinde uıymdastyrylǵan baıqaý nátı­je­sinde eń úzdik bıznes ıdeıa­sy bar áıelderge óz isin ashýǵa grant berilip turǵan. Osy ýaqytqa deıin jobany júzege asyrý barysynda 70-ten asa trenıng ótkizilip, oǵan 3400-den astam áıel qatysqan. 12 áıel óz shaǵyn bıznesin ashyp úlgergen. Birinshi jyly baıqaý Almaty jáne Astana kóleminde ǵana ótkizilse, byltyrǵy baıqaý respýblıkalyq deńgeıdi qamtyǵan eken. Mysaly, byltyrǵy konkýrs jeńimpazdary ekoónimder shyǵarý, ekomatadan sómke tigý, kún sáýlesin qolda­ný arqyly organıkalyq ónim­der­di keptirý (sańyraýqulaq, jemis-jıdek jáne t.b.), bıogýmýs óńdeý, vermıkompost jáne t.b. baǵyttarda óz shaǵyn bıznesterin ashypty. Ashat Súleımenov bıylǵy jyly «Jasyl» ekonomıkany qol­daý jáne G-Global-dy damytý koalısııasy osy rette 9 grant bóletinin, jobasy úzdik dep tanyl­ǵandardyń árqaısysyna 720 myń teńge qarajat qaras­ty­rylyp otyrǵanyn da aıtyp ótti. «Búginnen bastap, «jasyl» bıznes-ıdeıalary bar jáne óz kásibin ashqysy keletin ju­myssyz áıelder ccb.kz saıtynda bıznes konkýrsqa qatysý úshin ótinim jiberýlerine bolady. Konkýrs aıasynda qatysýshy áıelderge bıznes negizderi boıynsha sabaqtar júrgizilip, eń úzdik bıznes-jos­par jasaǵandaryna aqshalaı yntalandyrý syı­lyq­tary beriledi. Baıqaýǵa qatysýǵa nıettiler 2015 jyldyń 1 naý­ryzyna deıin ótinish tapsyra alady. Konkýrsqa qatysý úshin jumyssyz áıelder jeke kásip­ker retinde tirkeledi nemese óziniń shaǵyn kásipornyn ashady. Bıznes-jospar jasap, uıym­das­tyrý komıtetine jiberse, konkýrs aıa­synda «jasyl» bıznes-ıdeıalar artyqshylyqqa ıe bolady», – dedi ol. Brıfıngte Coca-Cola beles­teri baǵdarlamasynyń aıasynda ekosómkeler shyǵarýǵa múmkindik alǵan Janar Baıbolova: «Kon­kýrs­qa ekomaterıaldan jasal­ǵan ekosómkeler jobasymen qatys­qan bolatynmyn. Bul joba ekolo­gııalyq turǵydan óndiris ýaqytyn­da da jáne ony paıdalaný kezeń­derinde de ekologııalyq taza ónim ekendigimen erekshe­lene­di. Iаǵnı, óndiristiń barysynda biz qoldanyp otyrǵan qajetti ónimder, tehnologııalar ekologııalyq taza. Bul ónimderdi qoldanatyn áıelder men balalardyń densaýlyǵyna tıetin eshbir zııan joq», – dep óz kásibin ashýǵa qolyn sozǵan jobany uıymdastyrýshylarǵa alǵysyn aıtty. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan».