Oqytý platformalary oı-óristi keńeıtedi

Bıylǵy tamyz keńesi de «Digital Kazakhstan: jańa zamandaǵy bilim» taqyrybynda ótken edi. Pedagogter osy baǵytta jasandy ıntellektini muǵalimniń kómekshisi retinde qoldanýdyń joldary men zamanaýı tehnologııalardyń elementterin sabaq barysynda paıdalaný tásilin tal­qyǵa saldy.  «Zamanaýı tehnologııalar pedagogterden jumys barysynda jańa ustanymdy talap etedi.  Sondyqtan muny qoldanýǵa bilim berýdiń barlyq satysy daıyn bolýǵa tıis. Endi árbir pedagogtiń IT-quzyreti onyń kásibı biliktiliginiń ajyramas bóligine aınalýy shart», dedi Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev.

Jasandy ıntellekt tehnologııasy qa­zir­­diń ózinde bilim salasyna úlken óz­ge­ris ákelip jatyr. Kúndelikti sabaq barysynda jasandy zerdeni qoldaný arqy­ly pedagogter oqý materıaldaryn ońaı da­ıyndap, tapsyrmalardy ár oqýshynyń deń­geıine saı beıimdeı alady. Mysaly, JI-ge negizdelgen oqytý platformalary ár oqý­­sh­­y­nyń úlgerimin taldap, olardyń kúsh­ti jáne álsiz jaqtaryn anyqtap beredi.

«Jasandy ıntellekt múmkindigin kún­de­likti sabaq barysynda qoldaný – óte tıimdi sheshim. Máselen, bul tehnologııa oqý­shylardyń «Gallup» sekildi testilerine tal­daý jasap, ár balaǵa jeke damý josparyn syzyp beredi. Bir mekemeniń kásibı baǵdar berýshisi bul úderiske keminde eki-úsh saǵat jumsaıdy, al jasandy ıntellekt buny bir mınýttyń ishinde da­ıyndap bere alady. Odan bólek, jasandy zerde oqýshylardyń bilimin baǵalaý men olarǵa keri baılanys berý úderisin jeńil­­detedi. Bylaısha aıtqanda, bul tehnolo­gııa ár bilim alýshyǵa jeke vırtýaldy mu­­ǵ­a­lim sııaqty qyzmet atqarady. Bir aıta ketetin mańyzdy nárse – jasan­dy zerde muǵalimniń ornyna jumys iste­meıdi, tek onyń kómekshisi bolady, ıaǵnı peda­gog­tiń júgin sál jeńildetedi. Jańa tehno­logııalar kúnnen-kúnge damysa da, ja­sandy ıntellekt áli de qatelesýi múm­­kin», deıdi Jambyl ınnovasııalyq joǵa­­ry kolledjiniń muǵalimi Álisher Júni­sov.

Osy kúni oqýshylar arasyndaǵy baıqaýlardyń da deni onlaın júıege aýysty. Saıystyń ádil ótýin qadaǵalap, nátıjesin shyǵaryp, jeńimpazdardy anyqtaıtyn da – jasandy ıntellekt.

«Qazir «Daryn kz»  atty daryndy balalarmen jumys isteıtin sıfrly platforma ázirletip jatyrmyz. Onyń ereksheligi – balalar emtıhandy onlaın tapsyrǵan kezde, jasandy ıntellekt qatysýshylardyń basqa braýzerge kirgenin nemese áldekimnen kóshirgenin avtomatty túrde anyqtaıtyn bolady. Qysqasy testileýdiń ádil ári yńǵaıly ótýin qamtamasyz etedi. Sıfrlandyrý buryn da óz qarqynymen kele jatqan edi. Bul úderisti pandemııa odan saıyn jyldamdatty. Máselen, biz uıymdastyratyn «Tarıh ata», «Kengýrý», «Aqbota», «Til – táýelsizdik tuǵyry» syndy bilim jarystary qashyqtan uıymdastyry­la­dy. Odan bólek, mamandandyrylǵan mektepterdiń qabyldaý jumystaryn ótkizgende qatysýshylar qujattaryn elektrondy túrde tapsyrady. Al emtıhan barysy tikeleı efırden beriledi. Ony silteme arqyly ata-analar, quqyq qorǵaýshy organ ókilderi kóre alady. Sıfrlandyrýdyń taǵy bir paıdasy – testileý nátıjesiniń jaýaby adamnyń qatysýynsyz anyqtalady. Iаǵnı jasandy ın­tellekt qatysýshynyń qansha ball jına­ǵanyn sol sátte-aq eseptep beredi. Keıingi kezde saıys jeńimpazdaryna beri­letin sertıfıkattarǵa QR-kod qoıyp júrmiz. Bul – marapattardy kóshi­rip, jalǵan baıqaý uıymdastyratyn alaıaq­tarǵa qoıylatyn tosqaýyl», dedi «Daryn» respýblıkalyq ǵylymı-prak­tı­kalyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Nurlan Jumageldi.

Bilim salasynyń kóp máselesin za­manaýı tehnologııalardyń kómegimen she­­shýge bolady. Osy baǵyttaǵy startaptar da az emes. Solardyń biri – «BeyimAI». Bul – oqýǵa arnalǵan áleýmettik jeli. Mun­da stýdent negizgi baǵdarlamadan túr­li bilim alyp, qosymsha materıal­dar ala alady. Atalǵan qoldanbany qazir eli­­mizde 25 myń oqýshy men 2 myń muǵa­lim paı­dalanyp, ıgiligin kórip otyr. Al «Beyim Synaq» qosym­shasy bilim alý­shy­nyń­ emtı­hanǵa daıyndalýyna kómek­tesedi.

«BeyimTech» startabynyń negizin qalaýshy Nursultan Dúısebaevtyń aıtýynsha, balalar standartty oqýlyqtardyń ornyna ózine qajet jáne ereksheligine saı jeke baǵdarlamamen oqıdy. Maqsat – ár balaǵa qajet ýaqytta sapaly bilim usyný.

«Pandemııa kezinde elimizde «Online­Mektep» platformasy jasaldy. Ol Nazarbaev zııatkerlik mektepteri men «Bilim Media Group» kompanııasynyń birlesken ónimi edi. Platformany ­2,5 mıllıonǵa jýyq oqýshy men 200 myń muǵalim qoldandy. Pandemııa aıaq­tal­ǵannan keıin búkil álemde onlaın oqý kúndelikti tirshiliktiń bir bóligine aınaldy. Dál 2021 jyly Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń bazasynda «BeyimTech» zertteý jobasy quryldy. Biz «bolashaqta onlaın oqýdyń ıdeal platformasy qandaı bolýy kerek?» dep oılandyq. Bizdiń komanda «Blackboard», «Duolingo», «Moodle» jáne «Canvas» sııaqty 40-tan astam bilim qyzmetin taldap, ádisteme men bilim baǵdarlamalaryn zerttep, keńes alý úshin sheteldik mamandardy elimizge ákeldi. Bir jarym jylǵa jýyq ýaqyt zerttedik. Sodan keıin biz 20 mekteppen tikeleı jumys isteı bastadyq. Ol jerge tájirıbe retinde birneshe bilim qyzmetin engizdik. Elektrondy platformalar oqý úderisin qalaı jaqsarta alatynyn taldadyq. Osylaısha, 3 jyldyq tereń ǵylymı zertteýlerdiń arqasynda biz onlaın oqytý ádistemesin jasadyq», deıdi N.Dúısebaev.

Bilim salasyndaǵy sıfrlandyrý ju­mystary oqytýdyń tıimdiligin artty­ra­­tyny anyq. Oqý-aǵartý mınıstr­ligine qarasty Sıfrlandyrý jáne mem­lekettik qyzmetterdi avtomattandyrý depar­tamentiniń deregine qaraǵanda, 2024 jyly mektepterdegi joǵary sapaly ınternet kórsetkishi 3 esege ulǵaıtylǵan. Qazirgi tańda ınternet jyldamdyǵy 89,5 paıyz­dy quraıdy. Mektepterdi joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtamasyz etý máselesin kezeń-kezeńimen sheshý úshin Oqý-aǵartý mınıstrligi Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligimen birlesip, qazir eki jobany júzege asyryp jatyr. Máselen, «Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasy aıasynda 2066 mektepke talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi 2027 jylǵa deıin júrgiziledi. Odan bólek, «Starlink» tehnologııalary qanatqaqty jobasy aıasynda 1993 mektep joǵary jyl­dam­d­yqty ınternetke qosylady. Qazirgi tańda 1757 mektep jańa tehnologııamen jabdyqtalǵan.

Sıfrlandyrý departamenti dırek­­torynyń orynbasary Maıra Maral­baevanyń aıtýynsha, mınıstrlik «eGov Mobile» mobıldi qosymshasynda bilim týraly barlyq málimet qoljetimdi jańa «Bilim» servısin iske qosty. Bul servıste azamattar úshin qoljetimdi, yńǵaıly bolatyndaı bilim týraly barlyq qajetti málimet berilgen. Atalǵan qosymsha «Bilim berý uıymyn bitirgeni týraly sıfrlyq qujattar», «Balanyń profıli jáne oqýshylar jaıly qosymsha aqparat» sııaqty birneshe bólimderden turady.

«Sondaı-aq «eGov Mobile» mobıldi qosymshasynda «Bilim týraly aqparat» atty jańa sıfrlyq qujat iske qosyldy. Bul balabaqshada, mektepte nemese kolledjde oqý faktisin rastaıtyn bilim týraly aqparatty kórsetedi. Ata-analarǵa oqý ornynan qaǵaz túrindegi anyqtama alýdyń qajeti joq, «eGov Mobile» qosym­shasynan bilim týraly aqparatty usynýy jetkilikti. Odan bólek, 2023 jyldan bastap tehnıkalyq jáne kásiptik bilim týraly dıplomdar sıfrlyq formatta «eGov Mobile» mobıldi qosymshasynda qoljetimdi boldy. 2024 jyly 2004–2023 jyldar aralyǵynda berilgen dıplomdar, al 2025–2026 jyldary – 2004 jylǵa deıingi berilgen dıplomdar sıfrlyq formatqa aýys­tyrylady. Kórsetilgen merzimderge sáıkes sıfrlyq qujattardyń bo­lýyn «eGov Mobile» qosymshasyndaǵy «Sıfrlyq qujattar» bóliminde nemese «Bilim» servısinde tekserýge bolady», dedi  M.Maralbaeva.

Balalardy mektepter arasynda aýys­tyrý boıynsha da memlekettik qyzmet avtomattandyrylǵan. Endi ata-analar men zańdy ókilder balany bir mektepten ekinshi mektepke aýystyrýdy úıden shyqpaı-aq, «eGov.kz» portalynda júzege asyrady.  Onda turǵylyqty jeri boıynsha nemese odan tys jerlerde kórsetilgen kez kelgen bilim uıymyn tańdaý múmkindigi beriledi.

«Mektep oqýlyqtarynyń 100 paıyzy sıfrlyq formatqa kóshirildi. Olar qazirgi ýaqytta 11 platformada qol­je­timdi.Sondaı-aq balalardy mektepke deıingi tárbıemen qamtamasyz etý jáne tıimdi qarjylandyrý maqsatynda «Bir­yńǵaı kezektilik» bazasy ázirlenip, iske qosyldy. Jańa úlgi árbir otbasyna jeke qajettilikteri men qalaýlaryna qaraı tórt balabaqshaǵa deıin tańdaýǵa múm­kindik beredi. Jobanyń jańa modeli 2023 jyly Qaraǵandy oblysynyń Shah­tınsk qalasy men Soltústik Qazaqstan obly­synyń Petropavl qalasynda synaqtan ótti. Qazirgi tańda masshtabtaý jumystary júrgizilip jatyr. Sonymen qatar pedagogterdiń barlyq málimeti «Pedagog portfolıosy» modýlinde kórsetiletin bolady. Sol arqyly muǵalimderdi jumysqa ornalastyrý kezinde qaǵaz qujat aınalymy men sybaılas jemqorlyq táýe­kelderin joıý jáne konkýrstyq rásim­derdi ashyq ótkizý josparlanyp otyr», dedi Sıfrlandyrý departamenti dırektorynyń oryn­basary.