Ekonomıkalyq baılanystardy tereńdetetin ıgi qadam

Prezıdent arnaıy sózin Germa­nııa­­nyń Federaldyq kansleri Olaf Shols pen osy eldiń iri bıznes ókilderine atalǵan forýmǵa qatysqany úshin rızashylyq bildirýmen bastady. Memleket bas­shysynyń aıtýynsha, Kans­lerdiń resmı sapary qazaq-german qatynastarynda mańyzdy kezeń bastalǵanyn bildiredi ári ózara yqpaldastyqty tereńdetý úshin mol múmkindikke jol ashady.

– Elderimiz arasyndaǵy tyǵyz dıp­lomatııalyq qarym-qaty­nas­tar keń aýqymdy ekono­mıkalyq baılanystardyń damýyna yqpal etetin negizgi faktor sanalady. Germanııa dúnıejúzindegi iri ári eń damyǵan ekonomıkalardyń biri retinde óndiris, tehnologııa, jasyl ekonomıka jáne ınnovasııa salalaryn­da álemdik standarttardy aı­qyndaıdy. Nemis ónimi ózi­niń erekshe sapasymen jáne senimdiligimen barshaǵa málim, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaevtyń aıtýynsha, byltyr ekijaqty taýar aınalymy 41 paıyzǵa ulǵaıyp, 3,9 mlrd dollardy qurady. Germa­nııa­­dan keletin tikeleı ınvestı­sııa da edáýir artqan. Onyń mól­sheri 64 paıyzǵa ósip, 770 mln dol­lar­ǵa jetti. Bul – rekordtyq kórsetkish.

– Biz jalpy quny 55 mlrd dollar bolatyn 66 birlesken ınvestısııalyq joba boıynsha ýaǵ­dalastyqqa qol jetkizdik. Ger­manııa kásiporyndary elimizge kóbirek kelip, «Qazaqstanda nemis sapasyna saı jasalǵan» degen ortaq brend aıasynda jergilikti óndi­ris­ti jolǵa qoıady dep úmitte­nemiz, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy Qazaqstan bilim men ınnovasııaǵa negizdelgen jańa ekonomıkalyq paradıgmany ilgeriletip jatqanyna nazar aýdardy. Osy maqsatqa jetý úshin elimiz túbegeıli ekonomıkalyq jáne áleýmettik reformalar júr­gizip jatyr. Ekonomıkany lıbe­ralızasııalaýdy kózdeıtin mun­daı sharalar, eń aldymen, ádil bá­se­ke­lestikti jáne kásipkerliktiń er­kin­digin qamtamasyz etýge basym­dyq beredi. Ekonomıkalyq ósimge qol jetkizý úshin Qazaqstan jańa ınves­tısııalyq sıkldi bastady. Onyń aıasynda 2029 jylǵa deıin shetelden 150 mlrd dollar tikeleı ınves­tısııa tartý josparlanyp otyr. 

Qasym-Jomart Toqaev ózara yntymaq­tastyqtyń birqatar perspektıvti baǵytyna toqtaldy.

– «Asa mańyzdy shıkizatty ınvestı­sııa men tehnologııaǵa aıyrbastaý» prag­matıkalyq formýlasyna saı tabıǵı re­sýrstardy óndirý jáne óńdeý isin damytýdy usynamyz. Bizdiń mıneraldy-shı­kizat qorymyzda áli barlanbaǵan 5 myń­nan asa ken orny bar. Bul kenishterdiń quny trıllıondaǵan dollarǵa baǵa­lana­dy. Búginde biz Eýropa Odaǵynyń ekonomıkasy úshin asa mańyzdy 34 sırek kezdesetin materıaldyń 19 túrin óndiremiz. Osyǵan oraı Mıneraldyq resýrstar jónindegi nemis agenttigi (DERA) men qazaq seriktesteri mańyzdy shıkizat saý­dasy boıynsha konsorsıým quryp jatyr. Biz bul bastamanyń taıaý arada naqty iske asýyn asyǵa kútip otyrmyz. Buǵan qosa HMS Bergbau kompanııasynyń Shyǵys Qazaqstanda lıtıı elementin qaıta óńdeıtin zaýyt salý úshin barlaý jumystaryn júrgizý týraly josparyn quptaımyz. Bul jobaǵa salynatyn ınves­tısııa kólemi – 500 mln dollar. Elimizdiń baı resýrs qory ónerkásip salasyndaǵy yntymaqtastyǵymyzdy keńeıte túsýge mol múmkindik beredi, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy taǵy bir perspek­tıvti baǵyt retinde energetıka salasyna toq­taldy. Onyń aıtýynsha, Qazaqstan bar­lanǵan munaı qorynyń kólemi jaǵynan Eýrazııa qurlyǵynda ekinshi orynda jáne álemdik naryqqa energııa resýrstaryn jetkizýshi iri elderdiń sanatyna kiredi. El munaıynyń 70 paıyzy Eýropa Oda­ǵy­na jóneltiletinin eskersek, elimiz eks­port múmkindikterin ulǵaıtýǵa, osylaı­sha jahandaǵy energııa resýrstary tapshy­lyǵynyń azaıýyna yqpal etýge daıyn.

– Germanııanyń munaı-gaz jabdyqtary jáne qosalqy bólshekteri óndirisin elimiz­de lokalızasııalaý – negizgi basym­dyq. Bir sózben aıtqanda, nemis óndirisiniń Qazaq­stanǵa kelgenin qalaımyz. Bul otan­dyq ónerkásip salasyna ozyq tehnolo­gııalar­dyń engizilýine septigin tıgizer edi. Qazaqstannyń jańartylatyn energııa kózderi sektoryndaǵy áleýeti áli de tolyq paıdalanylmaı keledi. Kóptegen álemdik iri «oıynshylar» buǵan kóz tigip otyr. Mysaly, nemistiń Svevind group kompanııasy Qazaqstanǵa 50 mlrd dollar ınvestısııa salyp jatyr. Bul jobanyń maqsaty – «jasyl» sýtegin óndirip, ony Eýropa naryǵyna satý, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Qazaqstan Eýr­a­zııanyń tórinde strategııalyq turǵy­dan utymdy ornalasqan, ol elimizdiń óńirdegi eń basty saýda jáne logıstıka ortalyǵyna aınalýyna mol múmkindik beredi. Memleket basshysy «Orta dáliz» qazirgi kezde Eýropa baǵytyndaǵy eń qysqa ári senimdi baǵdar sanalatynyna nazar aýdardy. Atalǵan kúrejol arqyly jylyna 10 mln tonnaǵa deıin júk jetkizýge bola­dy. Bul rette Qasym-Jomart Toqaev Shyǵys pen Batys arasyndaǵy saýda-sat­tyq­­­ty odan ári jandandyra túsý úshin «Orta dálizdi» Transeýropa kólik jeli­si­­­men jáne Eýropa Odaǵynyń «Jahan qaq­pa­sy» bastamasymen ushtastyrýdy usyndy.

Sonymen qatar Memleket basshysy Germanııamen farmasevtıka salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýdiń keleshegi zor dep sanaıdy. Elimiz dári-dármek pen medısına jabdyqtary óndirisin belsendi túrde damytyp keledi. 2025 jylǵa qaraı ishki naryqtaǵy otandyq ónim úlesin 50 paıyzǵa deıin jetkizý josparlanyp otyr.

Prezıdent Qazaqstanda aýyl sharýa­shylyǵyn damytýǵa da memleket tarapynan aıryqsha mán berilip jatqanyn aıtty. Álemdegi iri bıdaı eksporttaýshylardyń biri retinde elimiz agroónerkásip keshenin jańǵyrtýǵa, salaǵa joǵary tehnologııalar men agrotehnologııalyq ınnovasııalardy engizýge múddeli.

– Qazaqstan Eýrazııadaǵy jetekshi aqparattyq tehnologııalar ortalyǵyna aınalýdy kózdeıdi. Birikken Ulttar Uıymy Qazaqstandy sıfrlyq tehnologııalardy engizý jaǵynan úzdik 30 eldiń qataryna qosty. Biz ǵylymı-zertteý jobalary, startaptar, tehnıkalyq bilim berý jáne trenıngter uıymdastyrý, sondaı-aq jasandy ıntellekt salasyndaǵy jańa IT-jobalardy júzege asyrý arqyly yntymaqtastyqty barynsha keńeıtýge umtylamyz,– dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy «Astana» halyqara­lyq qarjy ortalyǵy german kompanııalaryna jańa seriktestik qurý múmkindikterin izdeýge kómektese alatynyn aıtty.

– Qazir AHQO ınvestısııalar, ınnovasııalar jáne qarjy qyzmetteri toǵysqan biregeı óńirlik ortalyqqa aınaldy. Frankfýrt, London, Dýbaı, Nıý-Iork jáne Sıngapýrdaǵy jetekshi halyqara­lyq qarjy ortalyqtarynyń barlyq artyqshylyǵyn munda da paıdalanýǵa bolady. Bizdiń Ortalyq ınvestısııa tartý úshin salyq, vıza jáne eńbek saıa­saty jaǵynan buryn-sońdy bolmaǵan qolaıly sharttar men jeńildikter usynady. Ár ınvestorǵa jeke qoldaý kórsetiledi. Brıtanııa zańnamasyna negizdelgen ádil sot júıesi jumys istep tur. «Astana» halyqaralyq qarjy orta­lyǵynda 80 elden 3 myńǵa jýyq kompanııa tirkelgen. Sonyń 20 kompanııa­sy – germanııalyq. Olardyń sany jýyq arada taǵy da ósedi dep úmittenemiz, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev sózin qory­tyn­dylaı kele, búgingi kezdesý aıtarlyqtaı nátıje berip, Qazaqstan men Germanııa arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystardy tereńdetý úshin mańyzdy qadam bolatynyna senim bildirdi.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Germanııa Kansleri Olaf Shols qatysqan bıznes forým aıasynda tómendegideı qol qoıylǵan qujattardy almasý rásimi ótti:

1. Qazaqstan Respýblıkasy О́ner­­ká­sip jáne qurylys mınıstrligi men Ger­ma­nııa ekonomıkasy Shyǵys komıteti ara­syn­daǵy Tehnıkalyq retteý salasyn­daǵy yntymaqtastyq boıynsha Qazaqstan-Germanııa bastamalarynyń Jol kartasy.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi men Svevind Energy kompanııasy arasyndaǵy «Jasyl sýtegi» jobasyna baılanysty zertteý júrgizý boıynsha yntymaqtastyq týraly memorandým.
3. QR Ekologııa jáne tabıǵı resýrs­tar mı­nıstrligi, QR Sıfrlyq damý, ınnova­sııa­lar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mı­nıstrligi men «Siemens» jaýapker­shi­ligi shek­teýli seriktestigi arasyndaǵy ózara túsi­nistik týraly strategııalyq memorandým.
4. «Samuryq-Qazyna» aksıonerlik qoǵamy men «Siemens Central Asia» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi arasyndaǵy strategııalyq seriktestik týraly kelisim.
5. QR Kólik mı­nıstrligi men «SKYHANSA» jaýap­ker­shiligi shekteýli seriktestigi arasyndaǵy Halyq­aralyq júk jáne jolaýshylar áýe­jaıynyń qurylysy boıynsha jobany birlesip iske asyrý jónindegi negizgi kelisim.
6. «Báıterek» UBH» AQ men «HORSCH Maschinen GmbH» arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim.
7. «Báıterek» UBH» AQ men «KfW Bankengruppe» arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým.
8. «Báıterek» UBH» AQ men «CLAAS Global Sales GmbH» arasyndaǵy ynty­maqtastyq týraly kelisim.
9. «Ulttyq tehnologııalyq boljaý ortalyǵy» RMK jáne GFR Geoǵylymdar men tabıǵı resýrstardyń federaldyq ınstıtýty (BGR) arasyndaǵy nıet týraly memorandým.
10. «Qazaqstan damý banki» AQ men Deutsche Bank arasyndaǵy mandattyq hat.
11. «Qazaq Kalium Ltd.» AQ jáne KfW Bankengruppe, Euler Hermes Group arasyndaǵy «Batys Qazaqstan obly­syndaǵy «Sátimola» ken orny bazasyn­daǵy kalıı tuzdary men bor qyshqylyn óndiretin baıytý-óndiristik keshenin salý» jobasy boıynsha ózara yntymaqtastyq týraly memorandým.
12. «Agromashholdıng» AQ jáne Amazonen-werke h. Dreyer Se & Co.Kg. ara­syndaǵy Qostanaı oblysynda «Condor» sepkishterin birlesip óndirý boıynsha jobany iske asyrý jónindegi kelisim.

Sondaı-aq Germanııa Federatıvtik Respýblıkasy delegasııasynyń sapary sheńberinde eki eldiń túrli ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdary, bıznes qurylymdary arasynda 23 qujatqa qol qoıyldy.