Foto: anatili.kazgazeta.kz
«Dóńgelek ústel» jumysyna quqyq qorǵaý, arnaıy jáne sot organdarynyń, ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdardyń, adam quqyqtary jónindegi ulttyq mekemelerdiń, advokatýra ınstıtýtynyń, quqyq qorǵaý ÚEU, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý uıymdarynyń, BAQ-tyń ókilderi, sondaı-aq quqyqtanýshy ǵalymdar qatysty.
Jıynǵa qatysýshylarǵa Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy О́kildiginiń basshysy Iohannes Baýr myrza, QR Prezıdenti janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Tastemir Ábishev, Taldyqorǵan quqyq qorǵaý ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Janar Nurmuhanova, «Adam quqyqtary jáne zańdylyqty saqtaý jónindegi qazaqstandyq halyqaralyq bıýro» QB dırektorynyń orynbasary Roza Aqylbekova quttyqtaý sóz sóıledi.
«Dóńgelek ústelde» Qazaqstanda azaptaýdy jáne jabyq mekemelerdegi qatygezdiktiń basqa da túrlerin boldyrmaýǵa baǵyttalǵan ulttyq aldyn alý tetigin (UAT) nyǵaıtýdyń ózekti máseleleri, Qazaqstandaǵy UAT ınstıtýtynyń tıimdiligin taldaý nátıjeleri, sondaı-aq adam quqyqtary salasyndaǵy halyqaralyq standarttarǵa jáne Azaptaýǵa qarsy konvensııa men onyń Fakýltatıvtik hattamasy erejelerine sáıkes UAT ınstıtýsıonaldyq áleýetin nyǵaıtý jónindegi usynymdar talqylandy.
Jıyn barysynda Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Tastemir Ábishev QR Prezıdentiniń tapsyrmasy boıynsha elde azaptaýmen jáne qatygezdiktiń basqa da túrlerimen baılanysty quqyq buzýshylyqtardy joıý boıynsha qajetti jáne shuǵyl sharalar qabyldanǵanyn, 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap prokýratýra organdaryna azaptaýlardy tergeý boıynsha zańnamalyq deńgeıde aıryqsha tergeý júrgizý quqyǵy berilgenin atap ótti.
Budan ári ol dóńgelek ústelge qatysýshylardyń nazaryn Azaptaýǵa qarsy konvensııanyń Fakýltatıvtik hattamasy normalaryna sáıkes UAT qatysýshylarynyń jabyq mekemelerdegi azaptaýdy boldyrmaý jónindegi tıimdi aldyn alý sharalaryna aýdardy.
Aıta ketý kerek, elimizdiń barlyq óńirlerinde arnaıy mobıldik toptar quryldy, olar azaptaý týraly belgi túsken kezde qylmys jasalǵan jerge baryp, shuǵyl tergeý áreketterin júrgizedi.
2023 jáne 2024 jyldary prokýrorlar azaptaý týraly tergep-tekseriletin ister sheńberinde QPK-niń 200-baby tártibimen ýákiletti organdardyń atyna qylmystyq quqyq buzýshylyq jáne basqa da zań buzýshylyqtar jasaýǵa yqpal etken mán-jaılardy joıý jóninde 107 usynys engizdi.
BUU Azaptaýǵa qarsy komıtetiniń 2023 jylǵy 10 mamyrdaǵy Qazaqstannyń tórtinshi kezeńdik baıandamasyn talqylaý nátıjeleri boıynsha shyǵarylǵan qorytyndy eskertýlerin iske asyrý sheńberinde Úkimet pen ýákiletti memlekettik organdar Komıtettiń usynymdaryn iske asyrý jóninde sharalar qabyldap jatyr.
Máselen, memlekettik organdar azaptaýdy aıqyndaý bóliginde zańnamany jetildirý jóninde sharalar qabyldap jatyr, Parlament Májilisiniń qaraýyna «Qylmystyq, Qylmystyq-prosestik jáne Qylmystyq-atqarý kodeksterin ońtaılandyrý máseleleri boıynsha keıbir zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR Zańynyń jobasy engizildi.
BUU Azaptaýǵa qarsy komıtetiniń usynymyn iske asyrý sheńberinde jáne azamattardyń quqyqtarynyń qorǵalý kepildikterin arttyrý maqsatynda Qazaqstannyń quqyq qorǵaý organdarynyń basshylary qylmystyq proseste jáne jazany oryndaý kezinde azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtary men bostandyqtarynyń saqtalýyn qamtamasyz etý jónindegi nusqaýlyqty bekitti.
Jıynǵa qatysýshylardyń baıandamalary men sóılegen sózderinde halyqaralyq quqyq normalaryn odan ári ımplementasııalaýdyń, sot tóreligi júıesi men sottan tys quraldardy qosa alǵanda, Qazaqstanda adam quqyqtaryn qorǵaýdyń halyqaralyq jáne ulttyq tetikterin jetildirýdiń ózekti máseleleri qozǵaldy.
Sarapshylar Azaptaýǵa qarsy konvensııanyń Fakýltatıvtik hattamasynyń erejelerine sáıkes Qazaqstandaǵy azaptaýǵa qarsy qoldanystaǵy ulttyq aldyn alý tetigi ınstıtýtyn jetildirýdi usyndy.
Jıynda sóz sóılegen sarapshylar quqyq qorǵaý jáne arnaýly organdar qyzmetkerleriniń, sondaı-aq barlyq jabyq mekemeler qyzmetkerleri men UAT qatysýshylarynyń adam quqyqtary salasyndaǵy biliktiligi men quqyqtyq mádenıetin arttyrý boıynsha turaqty jumys isteıtin oqytý kýrstaryn ótkizýdiń mańyzdylyǵy men qajettiligin atap ótti.
