Basylym • 25 Qyrkúıek, 2024

«The New York Times»: Áýezovke qazanama qalaı berildi?

250 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Sonymen, siz Vashıngton qalasyndaǵy úlken kitaphananyń biri – Gelman kitaphanasynda otyrsyz. Jaı otyrmaı, AQSh syndy alpaýyt eldiń gazeti men jýrnaly qalaı shyǵady eken, olar neni jazyp, oqyrmanyna qandaı rýhanı azyq beredi eken degen suraqtarǵa jaýap izdeısiz. Ádettegideı, alyp Amerıkada mańyzdy da keń taralatyn gazettiń biri – «The New York Times». Osy gazettiń burynǵy sandaryn paraqtap otyryp, «ishinde Qazaq, Qazaqstan týraly ne bar eken?» degen oı da mazalaǵany ras.

«The New York Times»: Áýezovke qazanama qalaı berildi?

Bizdi qyzyqtyrǵany – atal­ǵan gazettiń 1961 jylǵy 28 maý­symdaǵy sany. 35-beti­ne sol ýaqytta qaıtys bol­ǵan mańyzdy tulǵalar týra­ly qazanamalar berilipti. Sonyń biri – bizdiń zańǵar jazýshy­myz Muhtar Áýezov haqynda. AQSh gazetiniń qazaq jazýshy­syna arnaǵan qazanamasynyń ­tolyq mátini mynadaı:

«1959 jyly eki tomdyq shy­ǵarmasymen Lenın atyn­daǵy syılyqty ıelengen ke­ńes jazýshysy Muhtar Áýe­zov qaıtys boldy. Ol qazaq­tyń aqyny, fılosofy. Onyń «Abaı» jáne «Abaı joly» atty eki tomnan tu­ratyn shyǵarmasy eki jyl bu­ryn Lenın atyndaǵy syı­lyqty jeńip alǵan. TASS agent­tiginiń habarlaýynsha, ol keshe Almatyda qaza tapty. Jasy 63-te» deı kele, Muhtar Áýezovtiń Shyńǵys­taýda týyp-ósip, keıin kele Abaıdyń ómiri jóninde ke­sek shyǵarma jazǵanyn, Le­nıngrad ýnıversıtetinde bi­lim alǵanyn, kóptegen shyǵar­malardyń avtory jóninde derek keltiredi. Sonymen bir­ge onyń 1960 jyly keńes jazýshylarymen birge AQSh-­tyń keı shtattarynda arnaıy saparda bolǵanyn, eline qaıtyp barǵan soń, suhbattarynda Nıý-Iorktegi záýlim ǵıma­rattarǵa qyzyqqanyn aıtty degendi de qosady.

vy

Qalaı desek te, Amerıka to­pyraǵyna eń alǵash tabany tıgen qazaq jazýshysy Muhtar Omarhanuly ekeni shyn­dyq. Onyń arnaıy sapary týraly AQSh qoǵamy men baspasózi habardar. Sol úshin de alpaýyt basylym ol jóninde arnaýly qazanama jarııalap, kúlli álem jur­tyna qazaqtyń bir uly jazý­shysy myna dúnıeden kósh­ke­nin habarlaǵanynyń ­ózi úlken qurmettiń, aıyryq­sha iltıpattyń belgisi. Tipti, «The New York Times» Muhtar Áýe­zovtiń sýretin de birge ja­rııa­laǵany kóńilimizge qýa­nysh syılaǵandaı boldy. Bul degenimiz, ótken ǵa­syr­dyń 60-jyldarynyń ózin­de AQSh qoǵamynyń, áde­bı ortasynyń qazaq jazýshy­syn moıyndap, oǵan nazar aýdarǵanynyń dáleli bol­maq. Bylaısha aıtqanda, Áýe­zovtiń de Amerıka jur­ty­na áser qaldyrǵany daý­syz. Ol týraly alpaýyt el­diń bas­pasózderi ártúrli maqa­la­lar jarııalǵan da shyǵar, al ázirge bizdiń qolymyzǵa tús­keni – osy bir qazanama.