Tehnologııalyq talqylaý

Jıynda sóz alǵan Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Darhan Ahmed-Zakı: «Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2024 jylǵy Joldaýynda elimizdiń ónerkásiptik áleýetin ashý úshin júıeli qadam qajet ekenin atap ótti. Ǵalymdar men óndirisshilerdiń sımbıo­zy – osy baǵyttaǵy qural­dar­dyń biri. Búgin biz úshinshi ret hakaton ótkizip otyrmyz. Bul ǵalymdar men óndi­ris­shilerdiń kúsh-jigerin bi­rik­tirip, naqty tehno­lo­gııa­lyq min­detterdi sheshýge múm­­kin­dik beredi. Mundaı ǵy­lymı-ınno­­va­sııalyq for­mattar – eldegi ǵyly­m­nyń kommersııa­lanýy men teh­no­lo­gııa­lyq progrestiń negizi», dep atap ótti.

Al «Qazatomónerkásip» Ulttyq atom kompanııa­sy» aksıonerlik qoǵa­my­na qarasty Ǵylym depar­tamentiniń dırektory Armanbek О́mirǵalı atalǵan iri kompanııanyń ǵylym men damýǵa erekshe kóńil bóletinin jetkizdi. «Bizdiń kompanııa ǵylym men damýǵa árdaıym erekshe kóńil bóledi, óıtkeni ǵylymsyz álemde jetekshi oryn alý, qol jetkizý jáne ony ustap turý múmkin emes. Mysaly, bizde úsh iri ǵylymı ortalyq bar, onyń ishinde Joǵary tehnologııalar ınstıtýty bar. Bizdiń salany damytýǵa baǵyttalǵan ǵylymı jobalardy júzege asyrý úshin ǵalymdarymyzdyń eli­miz­degi ǵylymı-zert­teý ıns­tıtýttary men joǵary oqý oryndarynyń zert­teýshilerimen ynty­maq­tastyǵy biz úshin erekshe mańyzdy», dedi A.О́mirǵalı.

Hakaton aıasynda 6 toptan turatyn ǵalymdar men tájirıbeli mamandar ýran óndirý salasynyń túıtkildi máselelerin talqylap, óner­­ká­siptik klasterdiń 25 ón­di­ristik tapsyrmasyn sheshý­men aınalysty. Arnaıy qurylǵan toptarda sarapshylar naqty nátıjege baǵyttalǵan tehnologııalyq usynystar ázirledi.

Sırek kezdesetin metaldar taqy­ry­bymen jumys istegen toptyń quramynda bolǵan ǵalym Erkin Bektaı: «Biz ýran eritindilerinen skandııdi rentabeldi túrde alýdyń sheshimin usyndyq. Bul óz kezeginde arnaıy ázirlengen ekstragentter men tehno­lo­gııalardy qoldanýdy qamtyp, skan­dıı­di eń az shy­ǵyndarmen jáne ónimniń mak­sımaldy tazalyǵymen tıimdi túrde bólý­ge múmkindik beredi. Mundaı úderis­tiń tıim­­diligi men ekonomıkalyq negiz­diligin arttyra oty­ryp, osy sala­daǵy jumystyń nátı­­je­lerin aıtar­lyq­taı jaq­sartýǵa bolady», dedi.

Ǵalymdar men óndiris ókilderi ýran óndirisiniń eri­tindilerinen sırek kez­de­setin metaldardy alý jáne baıytý boıynsha biregeı tehnologııa­lardy, jer asty shaımalaý kezinde sırek jer metaldaryn qosymsha óndirýdi, gaz tazartý eritindilerin qaıta óńdeýdi, onyń ishinde «dymqyl» tazartýdy boldyrmaýdy zerttedi.

Oı talqyǵa qatysýshy­lar­dyń biri ǵalym Nurjan Súleımenov: «Osy Haka­tonnyń ereksheligi – bar­lyq qaty­sýshy paıdaly dúnıe jasaýǵa múmkindik aldy. Eki kún ishinde biz «Qaz­atom­ónerkásip» kompa­nııa­syna jáne eldiń ýran óndirý salasyna qajet she­shim­­derdi prototıpteý deń­geıine jettik. Sonymen qa­tar mınıstrliktiń baǵ­dar­­la­malyq-nysanaly qar­jy­­lan­dyrýy úshin bola­shaq zert­teýler taqy­ryp­tary ázir­lendi. Bul tur­ǵyda otan­dyq ǵalym­dar Qazaq­stan­­nyń iri ýran óndirý­shi kor­porasııalarynyń biriniń sura­­nysyn týdyratyn naqty baǵyt­tardy kóre alady. Mun­daı is-sharalar ǵa­lymdar men óndi­ris­shilerdiń ózara tıimdi yntymaq­tas­tyǵyna áke­letinine senimdimin. Zert­teý­lerimizdiń nátı­je­leri naqty qoldanbaly baǵytqa ıe ekenine, sondaı-aq joba­lar­dy qarjylandyryp, kommersııalandyryp, eń bastysy óndiriske engizýge bolatynyna senimdi bola alamyz», dedi.

Ǵalymdar málimdegen taqyryp boıynsha naqty jumysqa kirisýge, teh­nı­kalyq sıpattamalary bar ǵy­lymı-tehnıkalyq tapsyrmany daıyn­daýǵa jáne bolashaqta mem­le­kettik granttyq qar­jylandyrýǵa úmitker bo­lýǵa daıyn ekenin bildirdi. Hakaton qaty­sý­shylary sonymen qatar «Qyzylqum» JShS jáne «Baıken-U» JShS ken oryndaryna bardy.