Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Qaıyrmasy:
«Ahaý, elim-aı,
Týyp, ósken jerim-aı.
Topyraǵyń tartady-aı,
Alystaǵy meniń-aı, elim-aı»,
bolyp keletin.
Serik Quraqbaevtyń bul shyǵarmasyn mysalǵa tartqyzyp otyrǵan – osyndaǵy «topyraǵyń tartady» degen jalǵyz-aq aýyz sóz. Topyraqtyń shaqyratyny búginde aqylǵa sııa bermese de, tanym-túısiktik turǵyda qaraǵanda, esti sóz bolyp shyǵady. Bizdiń ulttyq tanymda áke men sheshe, ata men ana bir-birinsiz aıtylmaıtyn qasterli bolsa, el men jer degen de dál osylar sııaqty egiz uǵymdar. Týǵan áke-sheshedeı qasterli hám qasıetti. «Qaı eldensiń nemese qaı topyraqtansyń?» dep suraıdy qazaq. Adam men topyraqtyń tutastyǵyna budan artyq ne mysal kerek?
Tabany jerge tımeı, kekili kúnge kúımeı kópqabatty úıde ósken bala sol topyraqtyń qadirin qaıbir bilip jatyr qazir? Basqany bylaı qoıǵanda, orta mektepti aýyldan támamdaǵan bizdiń ózimiz aýylǵa demalýǵa ǵana baramyz. Aýyl qartaıyp barady... Biz anda-sanda soǵatyn qalalyq qosmekendige aınaldyq.
Áli esimde, esim kirerli-shyǵarly 3-4 jasymda bolsa kerek, ákemniń aǵasy meni jerge aýnatyp alǵany. Bajyldap jylaǵanyma qaramastan, bir-eki ret domalatyp-domalatyp jibergen. Basqasy esimde joq, týra sol aýnatqany ǵana qalypty. Onyń ózi nesheme jyldan beri umytylǵan, ótkende myna mátindi oqyǵanda jańǵyrdy jadymda. «Týǵan jerge aýnatý» joralǵysy arqyly týǵan jerińdi, ondaǵy el-jurtyńdy, ózińniń qaıdan shyqqanyńdy umytpaý keregin, otanshyl bolý qajettigin túsinemiz. Úıge jaqsy qonaq kelgende, otyrǵan ornyna shapaǵaty tısin, jolyn bersin dep, balalardy aýnatady. Kilem toqyǵanda, tekemet basqanda, daıyn bolǵannan keıin balalardy aýnatady» delingen eken ashyq derekkózderdiń birinde. Biz, árıne, bul «Aýnatý joralǵysyna» senbes edik. Bala kúnimizde bastan ótken jaı jadymyzda jańǵyryp, ony ákemizden surap, naqtylap alǵan soń baryp jazyp otyrmyz. Bilýimshe, qasıeti juqsyn dep áýlıeli topyraqqa da aýnata beretin balany.
«Tulpar aýnaǵan jerde túk qalady» dep tegin aıtpaıdy. Sol túk pen qut boıyna bitsin dep týǵan jerdiń áýlıeli topyraǵyna aýnatatyn joralǵy qazir umyt qalǵan shyǵar. Álde qazaqylyǵy qalyń aımaqtarda saqtalýy da múmkin, kim bilipti.
