Qoıma naryǵy: múmkindikti úılestire almaı otyrmyz

Almatyda ótken Ortalyq Azııa qoıma sammıtinde (Central Asia Warehouse Summit) sala túıtkilderi aıtyldy. «IBC Global» kompanııasynyń atqarýshy dırektory Stanıslav Ahmedzıanovtyń aıtýynsha, Ortalyq Azııa elde­rine tehnologııanyń sońǵy múm­kindigimen jabdyqtalǵan qoı­malar kerek. Sapaly qoıma jyljymaıtyn múlik naryǵy, bılik pen bıznes arasyndaǵy kommýnıkasııa platformasyna aınalady.

«Aımaqtaǵy logıstıkalyq jyljy­maıtyn múliktiń qazirgi tapshylyǵy shamamen 20 mln sharshy metrge baǵalanady. Bul О́zbekstan, Tájikstan, Qyrǵyzstanǵa qatysty. Atalǵan  el­derde qolda bar qoıma alań­da­ry­nyń basym bóligi V klas­ty. 2024 jyldyń aıaǵyna deıin О́zbekstan naryǵynda 60 myń sharshy metrge sapaly qoıma alańdary paıdalanýǵa beriledi degen derek bar. Naryqtyń osy segmentinde jaldaý quny qubylmaly. Biraq naryqtaǵy oıynshylardy sa­ýatty keńesshi men naryq sarap­shylarynyń azdyǵy da alańdatyp otyr. Qoıma naryǵy usaq tapsyrystar sanynyń ósýi, taýardy jetkizýge qoıylatyn jańa talaptar (jyldam, tegin, kóp arnaly) men transshekaralyq saýdanyń ósýine baılanys­ty ózgerdi, álemdik tehnologııamen transformasııalanyp jatyr. Múmkindikti paıdalana almaı otyrsyzdar. Ortalyq Azııa elderi sapaly qoımalyq jyljymaıtyn múlik kólemi boıynsha Reseı men Qytaı arasynan oryn alýǵa laıyqty. Elektrondy kommersııa damyǵan. Ishki naryqta kompanııalar 3PL qyzmetterdi paıdalanýǵa kóshe bastady. Demografııalyq ósý bar. Ýrbanızasııa rettelgen», deıdi Stanıslav Ahmedzıanov.

Aıtýynsha, elimizde ekinshi deńgeıli bankterdiń depozıtindegi jeke tulǵalar salymy 2019 jyl­dan bastap eki ese, 45 mlrd dol­larǵa ósti. Halyq baǵaly qaǵazdar naryǵynda da óte bel­sendi, sebebi ınvestısııalaýǵa jaǵ­daı jasalǵan. Qor nary­ǵyn­daǵy ınvestorlardyń 62 paıy­zy – jeke tulǵalar. «Baǵaly qaǵaz naryǵynda suranys endi qalyptasyp kele jatyr. Biraq qor naryǵynyń kólemi jyljymaıtyn qoıma bıznesin ınves­tısııalaýǵa jetpeıdi. Olarǵa áleýetti ınvestorlar kerek» dep atap ótti Stanıslav Ahmedzıanov.

«Focus Logistics» bas dırektory Dıas Ǵalıev eldegi jaǵdaıdy Reseımen salystyryp, kórshi memlekettegi júıeniń keıbir artyqshylyǵyn atap ótti. Birin­shi­den, Reseıde qoımalardaǵy jaldaý kelisimshartynyń uzaq­tyǵy 5,7,10 jyldan asady, bul uzaqmerzimdi aqsha aǵynyn qamtamasyz etedi. Ekinshiden, reseılik qoıma naryǵyndaǵy kompanııalardyń árqaısysy IPO-men ıntegrasııalanǵan. Úshin­shiden, naryqtyń qalyp­tasýyna halyqtyń qarjylyq saýattylyǵy da áser etip otyr.

Bir ǵana «Ozon»-da kún sa­ıyn 25 myń adam saýda jasaıdy. Demek bul kompanııanyń damýy­na qarjy aınalymy emes, qor naryǵy da áser etip otyr.

«Halyqaralyq naryqta muny ujymdyq ınvestısııa dep aıtady. Mundaı kompanııalardyń jumys isteý tásiline nazar aýdarǵan durys. Olar sizderdiń elderińizde qoldanysta joq basqa oıyn erejesimen damyp otyr. Qoımaǵa ınvestısııa quıýdyń mańyzy zor. Klıentterdi ustap turý úshin qoıma qurylysyn keıin qaldyrýǵa bolmaıdy. Damyp kele jatqan naryq alpaýyt kompanııa­lar úshin – ıgerilmegen keńistik. Biraq olar birinshi kezekte sapaly, ınfraqurylymmen jaraqtalǵan, saýatty mamandarmen qamtamasyz etilgen koımalarǵa basymdyq beredi. Aıtalyq, qoımadaǵy qol jumysyn robotpen almas­tyrýǵa jumsalǵan shyǵyn 2,5 jyl ishinde ózin aqtaıdy. 2035 jylǵa qaraı jasandy ıntellekt (JI) álemdik logıstıkanyń ónimdiligin 20 paıyzǵa arttyrady. JI algorıtmderi qoıma qyzmetkerlerin baqylaý jáne qorlardy basqarý maqsatynda qoldanylady: kompıýterlik kórý júıesi beınejazbalardy taldaıdy, adamdardyń minez-qulqyndaǵy aýytqýlardy tirkeı­di nemese taýardyń taýsylatynyn eskertedi», deıdi.

Ortalyq Azııa  elderinde qoıma naryǵy damý tabaldyryǵynda tur. Biraq naryqtyń tizgini qandaı oıynshylardyń qolynda keteri belgisiz. QHR nemese Reseı taýarlaryn syrtqy naryqta saýdalaımyn degen kásipkerlerine qoıma qurylysyna sýbsıdııa berýge nıettenip otyr. Mundaı áreket О́zbekstan jaǵynan da baıqalyp qalady.

ALMATY