1892 jyly Baıanaýyl aýdany Jeltaý mańyndaǵy Qarataý qystaýynda dúnıege kelgen J.Shanın Alash arystary jolyn tutqan birtýar bolmys ıesi. Ombyda jumys isteı júrip oqyǵan sanatker tulǵa 1925 jyly Qyzylorda qalasynda ashylǵan tuńǵysh kásibı qazaq teatrynyń rejısseri ári dırektory bolyp taǵaıyndaldy. Zamandastary S.Seıfýllın men B.Maılınniń, M.Áýezovtiń shyǵarmalaryn qoıǵan rejısser dalamyzǵa Shekspırdiń «Gamletin», Pýshkın shyǵarmalaryn ákelip sahnalaǵan.
Kásibı teatr qurylmaı turǵan kezdiń ózinde ónerdiń osy salasymen ult kókiregine ot mazdatýdy kózdegen birtýar Semeıde «Es aımaq» degen teatr tobyn qurady. Avtordyń ózi jazǵan «Arqalyq batyr» pesasy 1924 jyly alǵash ret sonda qoıylady. Mine, qazaq teatrynyń bastaýy qaıda jatyr! Sonaý ǵasyr basynan júlge tartqan uly ónerdiń kóshi búginge jetkeni eldiń mereıi. Astynda Shanın qatarly tulǵalardyń eńbegi jatqanyn aıtýdan jalyqpaımyz. Onyń teatrǵa, dramatýrgııaǵa, rejıssýraǵa qatysty maqalalary men pesalary sol kezdegi gazet betterinde tolassyz jaryq kórip jatty. Qalamynan týǵan 10 perdeli «Arqalyq batyr» tragedııasy 1930 jyldardyń ortan beline deıin qazaq teatrlary sahnasynan túspegen. «Torsyqbaı men Aıdarbek» komedııalary kúni búginge deıin qoıylatyny belgili.
Akter, mýzykant, jazýshy-dramatýrg, rejısser Jumat Shanın Elýbaı О́mirzaqovpen birge 1931 jyly tuńǵysh ret halyq ártisi ataǵyn ıelengenimen, taǵdyr jolynda da sonshalyqty mehnat keshkeni qamyqtyrmaı qoımaıdy. 1927 jyly Máskeýdegi etnografııalyq konsertte ataqty akterler Qalıbek Qýanyshbaev, Serke Qojamqulov, Elýbaı О́mirzaqov, Qapan Badyrov, Sábıra Maıqanova, Ámire Qashaýbaev, Isa Baızaqov pen Quramanbek Jandarbekov óner kórsetedi. Osy saparda jol ústinde Jumat Shanınniń jary, aktrısa Janbıkeniń omyraýdaǵy balasy mezgilsiz shetinep ketedi. Qaıǵyly qazaǵa qaramastan, rejısser onkúndik sapardyń bas-aıaǵyn túıindep qaıtady.
Qazaq dalasyndaǵy Abaı atyndaǵy Opera jáne balet teatrynan bastap, Qyrǵyz drama teatry jáne elimizdegi basqa da teatrlardyń qalyptasyp ketýine Jumat Shanın ólsheýsiz úles qosqanyn taldap jaza berse, taýsylmas taqyryp. Jıylatyn basqa oryndar joqqa tán ol kezde zııalylardyń bári teatr zalynan tabylaryn aıtpasa da bolady. Eldiń sanasyn sáýlelendirip, kókireginde ot mazdatqan qazaq óneriniń qaıran arysy 1938 jyldyń 26 aqpanynda nebary 46 jasynda «halyq jaýy» retinde atylǵanymen, sońyndaǵy óshpes izin uly Qasymhan jalǵastyrdy. Ákesi halyq jaýy retinde aıyptalǵan onyń da joly jeńil bolmaǵan. Lenıngradta oqyp bitirip, ákesiniń de jasyna jetpegen daryn bar ómirin qazaq óneriniń órkendeýine sarp etken. Teatr sahnasynda somdaǵan shoqtyǵy bıik beınesi Sábıt Muqanovtyń «Shoqan Ýálıhanov» spektaklindegi Shoqan beınesi eken. Sahnada Shoqan bolyp qalǵan akter kıno ónerinde de kóp tabystarǵa jetken. Qazaq kınematografııasynyń tarıhyna da aty jazylǵan sırek daryn «Búrkitbaıdyń áni» syndy halyq kompozıtorlarynyń týyndylaryn sheber oryndaǵany jazylady.
Ult óneriniń súbesine aınalǵan altyn áýlet jalǵastyǵynyń myńnan bir paraǵy osyndaı.
