Qazaq kitaptary – Eýropa tórinde

Tarıhı jármeńkege otan­dyq baspagerler Máde­nıet jáne aqparat mınıstrligi­niń qoldaýymen alǵash ret qatys­ty. Nátıjesinde, eýropalyq kórermenderge elimizdiń bas­pa ónimderin nasıhattaıtyn kór­neki stend uıymdastyrýmen qatar, kórme sóresine elimiz­diń 250-den asa avtorynyń shyǵarmasy jaıǵasty.

«Bizdegi baspalardan: «Mek­tep», «Almatykitap», «Atamura», «Ar­man-PV», «Steppe & World Publishing», «Astana-kitap», «Amal­­Books» syndy mekemeler basyp shy­ǵarǵan ónimderdi kóre alasyzdar. Sonymen qatar josparly mádenı shara aıasynda qazaqstandyq «Steppe & World Publishing» bas­pa úıi aýdarǵan Mıhael Endeniń «Aıaqtalmas hıkaıa» jáne «Momo» kitaby, «Al­ma­ty­kitap» baspasy «Me­niń Qa­zaqstanym» serııa­sy­men jaryq kórgen týyndy­laryn usynady. Frank­fýrt qalasyndaǵy elimiz­diń Bas konsýldyǵynda «Qa­zaqstan jazýshylary men bas­pagerleriniń ulttyq jáne álem ádebıetindegi ró­li» taqyrybynda ádebı-shyǵar­mashylyq basqosý ótedi. Jármeńke jeksenbi kúni amerıkalyq polıak ta­rıhshysy Enn Epplbaýmǵa nemis kitap saýdasynyń beıbitshilik syı­lyǵyn tapsyrýmen aıaq­talady dep kútilýde», deı­di uıymdastyrýshy vedom­stvonyń baspasóz qyzmeti.

Frankfýrt kitap jármeń­kesi­niń basty maqsaty – kitap saýdasy men naryǵyn halyq­aralyq arenada jan­­dandyryp, jazýshylar men bas­­­pa­­gerlerge qoldaý kórsetý. Jármeńkeniń 550 jyl­­dan astam tarıhy bar. Al­ǵash ret 1473 jyly ótki­zilse, 1574 jyldan bastap júıe­li túrde qolǵa alynǵan. Frank­fýrt kitap jármeńkesi Maınsta (Frankfýrt mańyn­da) Iogann Gý­ten­berg negizin qalaǵan kitap baspa­symen tyǵyz baılanysty. Sodan beri Frankfýrt – Eýropanyń kitap­tar astanasy atanǵan. Dástúrli jár­­meńkege álemdegi úzdik baspager­ler, kitap satýshylar, kitap­hanashy­lar, ǵalymdar, aýdarmashylar, sýret­shiler, taǵy da basqa kitap isine qa­tysty túrli sala ókilderi qatysady.

Osyndaı mańyzdy jár­meńke tórinen qazaqstandyq ónimderdiń de oryn alýy qup­tar­lyq dúnıe. Bul týraly pikir bildirgen Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıteti­niń tóraǵasy Rýs­tam Álı: «Otandyq baspa­ger­lerdiń «Frankfurter Buch­messe-2024» kitap jár­meń­kesine qatysýy – biz úshin mańyzdy tarıhı oqı­ǵa. Dúnıejúzilik alańda ózimiz­diń mádenı mura­myz­dy tanystyryp, otan­dyq avtorlar men baspa­gerlerdi álemdik deńgeıde kórsetý múmkindigi týyp otyr. Halyqaralyq ki­tap jármeńkesi aıasynda otan­dyq basylymdar men shyǵarmalardy kórsetip qana qoımaı, mańyzdy kezdesýler men kelissózder ótkizip, bolashaqqa arnalǵan strategııalyq baılanystar orna­tamyz dep jos­parlap otyrmyz», deıdi.

Rasynda, bul bastama otan­­dyq ki­tap naryǵyn damytý, ony jańa deńgeıge kóterý, avtor­lardyń shyǵar­malaryn jahanǵa taratýǵa múmkindik bereri sózsiz. Sondaı-aq kitap jármeńkesi aıasyn­da quqyqtardy bas­qarý, serik­tes­tik, jasandy ıntellekt pen mashı­na­lyq oqytýdy qoldaný, derek­ter negizindegi marketıng jáne sıfrlyq transformasııa taqy­ryptary boıynsha pikir almasý men tájirıbe bólisý jaıy da josparda bar kórinedi.

Jahanǵa áıgili jármeńke­niń mańyzy týraly Qazaqstan Ja­zý­shylar odaǵynyń tór­aǵa­sy Mere­ke Qulkenov: «Bul jármeńke Memle­ket bas­shysynyń Ulttyq quryl­taı­da aıtqan kitap oqý máde­nıe­­tin qa­­lyptastyrýdyń qan­sha­lyqty mańyz­­dy ekenin kórsetedi. Búginde biz ki­tap­tyń, bilim alý quraly ǵana emes, qoǵamnyń mádenı deń­geıin kóterýdiń negizgi tetigi ekenin te­reń túsinýimiz kerek. Qazaqstan­nyń áde­bıeti men mádenıetin halyq­aralyq arenaǵa shyǵarý – odaq úshin úlken jaýapkershilik ári tarıhı mindet. Osy jármeńke arqyly ádebı mura­­myzdy jańa bıikterge kóte­remiz dep senemin. Jazý­shy­­lar odaǵy árqashan bul úde­riste qalam­gerlerge qol­daý kórsetip, olardyń shyǵar­ma­la­ryn álemge tanytýǵa ba­ryn salady», dep sózin túıindedi.