Sýret: inform.kz
MOEH-ti kimder almastyrdy?
Al KASE óz tarapynan Reseı naryǵymen ózara is-qımylǵa qatysty aldaǵy qadamdardy túsindiretin resmı málimdeme taratýǵa ýáde bergen. Maýsym aıynyń sońynda Máskeý bırjasyna tıesili aktıvter 12 mlrd teńgege baǵalanǵany aıtylǵan. Shilde aıynda aksıonerlerdiń kezekten tys jalpy jınalysynyń kún tártibinde bırja aksııalaryn satyp alý kezinde olardyń qunyn aıqyndaý ádistemesin ózgertý jaıyn talqylaǵan-dy. Alaıda naqty baǵasy týraly tolyqqandy aqparat habarlanǵan joq. Ekonomıster sol kezde Ulttyq bank bul máselemen der kezinde aınalyspasa, mámile 2-3 ese tómen baǵamen aıaqtalýy múmkin ekenin eskertken.
MOEH-tiń AQSh Qarjy mınıstrliginiń Sheteldik aktıvterdi baqylaý basqarmasy (OFAC), sondaı-aq onyń enshiles uıymdary – Ulttyq esep aıyrysý depozıtarııimen, Ulttyq klırıng ortalyǵymen tranzaksııa júrgizýge arnalǵan lısenzııasy 2024 jylǵy 12 qazanda aıaqtalýǵa tıis edi. Joǵaryda aıtyp ótkendeı, AQSh Qarjy mınıstrliginiń sanksııasyna túsken Máskeý bırjasy kesimdi ýaqyttan 1 kún buryn KASE-den shyqty.
«MOEH óz aksııalarynyń paketin bergen kompanııany óz betinshe tańdady degen aqparattar Reseı basylymdarynda ótken aptanyń basynan jarııalana bastady. Kóp uzamaı KASE aksıonerleriniń tiziminde «Mosbırja» ornyna eki reseılik kompanııa – «Tetıs Kepıtal» men «Balans Esset Menedjment» paıda boldy. KASE-degi 8,5% úles «Tetıs Kepıtalǵa» ótti, «Balans Esset Menedjment» KASE aksııalarynyń 4,6%-yn enshiledi. «Tetıs Kepıtal» «Nıgella» jabyq paılyq ınvestısııalyq qurama qoryn, al «Balans Esset Menedjment» «Levka» qoryn basqarady. «Tetıs Kepıtal» kompanııasynyń bas dırektory bolyp Aleksandr Voronkov tirkeldi. Kompanııanyń 98,2% aksııasy sol Aleksandr Voronkovqa tıesili. «Balans Esset Menedjmentti Vıtalıı Balanovıch basqarady. Bul qurylymdardyń ekeýi de Reseıdiń Ulttyq esep aıyrysý depozıtarııinde tirkelgenin anyqtadyq. Ulttyq banktiń KASE kapıtalyndaǵy úlesi ózgergen joq - 46,9%.
Mámileniń máni ashyla ma?
KASE basqarma tóraǵasy Alına Aldambergen jýrnalıstermen kezdesken kezde MOEH aksıonerler quramyna kirgen 2 jańa qatysýshyǵa 13,1% úlesti qandaı sharttarmen satqanyn bilmeıtinin, mámileniń anyq-qanyǵy belgisiz ekenin, sebebi satý Máskeý bırjasynyń quzyretinde bolǵanyn aıtty.
«Jańa aksıonerler aksıonerlik qoǵamnyń kez kelgen aksıoneri sııaqty basqarý organdaryna óz kandıdatýralaryn jarııalaýǵa nemese usynýǵa quqyly. Bul rette Qazaqstan qor bırjasynda belgili bir tártip bar. Bizde Máskeý bırjasynyń tehnologııasynyń saýda júıelerin paıdalaný quqyǵy bar. Olar bizdiń naryqtyń qajettilikterine tolyq beıimdelgen. 12 maýsymda olarǵa AQSh pen basqa elder sanksııa saldy. Bul qor bırjasyna tikeleı áser etpese de, janama áser etýdi jalǵastyrdy. Kelissózder nátıjesinde Máskeý bırjasy aksıonerler quramynan shyǵatyny týraly kelisimge qol jetkizildi. Úlesti kimge satqany Máskeý bırjasynyń quzyrynda. Kórip otyrǵanymyzdaı, olar – ınvestısııalyq qorlary bar aktıvterdi basqarýshy eki kompanııa. Osyǵan baılanysty, biz zań talaptary aıasynda atalǵan aksıonerlermen habarlasyp, qatysy bar ári baılanysty tulǵalar týraly aqparatty usynýdy suraımyz. Qazaqstan zańnamasyna sáıkes bul aqparatty ashý mindetti sanalady», dedi ol.
Reseı zańnamasyna sáıkes, jabyq paı qorlary úlestik menshik negizinde qordaǵy múlikti ıelenetin aksıonerlerin jarııalaýǵa mindetti emes. Investısııalyq paı qorlary jaǵdaıynda úlestes bolý men qosylý aksııalardyń ıeleri negizinde emes, olardy basqaratyn basqarýshy kompanııa turǵysynan qarastyrylady.
KASE basshysy 2023 jylǵa burynǵy aksıonerge dıvıdend tóleý týraly máselege de túsinik berdi. «Osy jyldyń mamyr aıynda tóleý týraly sheshim qabyldandy. Máskeý bırjasy aksıoner retinde zańnamada belgilengen merzimde óz dıvıdendin aldy», dep naqtylady.
Bizge sanksııa salqyny tıe me, tımeı me?
Táýelsiz sarapshy Aıbar Oljaev KASE-niń bul sheshimin oń baǵalaıdy. Biraq aldaǵy ýaqytta naqtylap alatyn másele óte kóp. Aksııalardy ne KASE-niń ózi, ne úshinshi bir tulǵa KASE-niń maquldaýymen satyp alýy múmkin.
«Sanksııaǵa ilinip qalǵan kompanııa kez kelgen ortanyń ınvestısııalyq klımatyna keri áser etedi. Onymen baılanysta bolǵandardyń qarjysy álemniń kez kelgen elinde buǵattalyp qalýy múmkin. Qazaqstan tarapy osy sheshim arqyly ózge aksıonerlerdiń jolyn tazalap aldy. Endi aksıonerler klırıngtik operasııalaryn alańsyz júrgize beredi. Qazaqstan qor bırjasy úshin tıimdi tusy osy. Munyń tıimsiz tusy da bar. Máskeý bırjasynyń aksııalaryn reseılik kompanııalarǵa qupııa jaǵdaıda satýy kúmán týdyrýy múmkin. OFAC Reseıge qatysy bar kompanııalardyń bárin baqylap otyr. Jańa aksıonerlerdiń sanksııaǵa ilinbeı qalmasyna eshkim kepildik bermeıdi. Bul jerde másele menshik ıesiniń aksııasynyń qansha paıyzy emes, onyń qaı elge tıesili ekenine baılanysty. KASE-niń basty aksıoneri Ulttyq bank aldaǵy ýaqytta aksıonerlerge qatysty oıyn erejesine ózgerister engizýi múmkin», deıdi Aıbar Oljaev.
Máskeý bırjasy KASE úlesine 4 jyl buryn kirdi. Reseılik saýda alańy pakettiń birinshi bóligin (3,3%) 2020 jyldyń basynda aldy. Jyl sońynda ony 13,1%-ǵa deıin arttyrdy. Sarapshylardyń sózinshe, Máskeý bırjasy KASE aksıonerleri qataryna Eýrazııa ekonomıka odaǵyna múshe elderdiń biryńǵaı bırja keńistigin qurý maqsatymen qosylǵan.
Qarjyger Erlan Ibragımniń pikirinshe, KASE AQSh sanksııasyna ushyraǵan MOEH-pen óz aksııalaryn satyp alý múmkindigi týraly kelissóz júrgizýge múddeli boldy.
«Bırja quramynda sanksııaǵa ushyraǵan eldiń aksıonerleriniń bolýy KASE-niń de, «KASE klırıngtik ortalyǵynyń» da sheteldik qarjy uıymdarymen, áriptesterimen iskerlik qarym-qatynasyn shekteıdi. Máskeý bırjasy aksıoner qataryna kirgen eki kompanııa arqyly KASE-degi pozısııasyn aldaǵy ýaqytta da jalǵastyra bergisi keletini belgili. Bul – naryq zańy, saıası astar izdeýdiń qajeti joq. Reseılikterdiń úlesi qomaqty bolǵanmen, sońǵy sheshimge áser ete almaıdy. Ulttyq ınvestorlar ishki naryqta belsendi bolsa, túpki nátıje bizdiń paıdamyzǵa sheshiledi dep úmittenemin», deıdi E.Ibragım.
ALMATY
