Qarjy • 14 Qarasha, 2024

Zeınetaqy aktıvterine qaýip joq

131 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Zeınetaqy aktıvteri kólemi jyldan-jylǵa qarqyndy ósip keledi. Bıyl otandastarymyzdyń BJZQ-daǵy zeınetaqy aktıvteri 21,2 trln teńgege jetti. Jyl basynan beri 18,5%-ǵa, ıaǵnı 3,3 trln teńgege kóbeıgen. Sáıkesinshe, onyń qorǵanysyna da mán berilý kerek. Elimizde zeınetaqy jınaqtary qanshalyqty qorǵalǵan?

Zeınetaqy aktıvterine qaýip joq

Sýret: gov.kz

Investısııalyq qyzmet zeınetaqy qarajatyn saqtap, kóbeı­­týge kómektesedi. Zeınetaqy jınaqtary zeınetaqy jarnalary men ınves­tı­sııalyq tabys túrindegi kiris aǵyndary esebinen ósedi. Munyń bári ashyq júıede iske asady. Árbir salymshy BJZQ zeınetaqy aktıvterin ınvestısııalyq basqarý jónindegi aqparatty kóre alady.

Al zeınetaqy jınaqtaryn qorǵaýdyń negizi faktory – ınvestısııalyq basqarý saıasatynyń ózi. Iаǵnı aktıvter únemi ártaraptandyrylyp, ártúrli qarjy quralyna ınvestısııalanady. Demek zeınetaqy aktıvteri bir jerde jatpaıdy, naryqtyq jaǵdaılar eskerilip, únemi qaıta bólinedi.

Sonymen qatar Ulttyq bank táýekel deńgeıin árqashan eskerip otyrady. Túsindirer bolsaq, ınvestısııalyq portfel «AAA» deńgeıinen «BBB−» deńgeıine deıingi halyqaralyq shkalada ólshenedi. Baǵaly qaǵazdar reıtıngisimen táýekel deńgeıi eń tómen qarjy quraldarynan turady. Olardyń portfeldegi úlesi 94%-dan asady. Bul zeınetaqy jınaqtarynyń barynsha qorǵalǵanyn rastaıdy.

Kelesi mańyzdy faktor – elimizde mindetti zeınetaqy jarnalarynyń biregeı kepildikpen qorǵalýy. Mun­da ınflıasııa deńgeıi eskeriledi. Adam zeı­netkke shyqqan kezde onyń jeke zeınetaqy shotyndaǵy kiris jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine qatysýdyń barlyq kezeńindegi ınflıasııa deńgeıimen salystyrylyp, avtomatty túrde esepteledi. Eger búkil kezeńdegi zeınetaqy jınaqtarynyń jınaqtalǵan kirisi ınflıasııa deńgeıinen tómen bolsa, týyndaǵan aıyrmany memleket respýblıkalyq bıýdjetten óteıdi. Qarjy naryǵyndaǵy oqıǵalardyń qalaı damıtynyna, ınvestısııalyq tabysqa qatysty jaǵdaıdyń qalaı qalyptasatynyna qaramastan, salym­shylardyń jınaǵy ınflıasııadan senimdi qorǵalǵan.

Munyń biregeı tetik ekenin aıta ketý kerek. Tek bizde ǵana bar. Mysaly, eń tıimdi zeınetaqy júıesi bar Germanııada qorlar zeınetkerlikke shyqqan kezde 2%-dan sál asatyn kiris mólsherlemesin ýáde etedi. Chılıde basqarýshy kompanııalar tańdalǵan qor túrine baılanysty ınvestısııalyq kiriske kepildik beredi. Aýstralııa, Izraıl, Meksıka, Shvesııa, Norvegııa sııaqty elderde úkimet zeınetaqy aqshasynyń saqtalýyna eshqandaı kepildik bermeıdi.

Taǵy bir mańyzdy tusy – salymshy óz jınaqtarynyń bir bóligin ınvestısııalyq portfeldi basqarý­shylarǵa (IPB) berse, memlekettiń kepildigi olarǵa qoldanylmaıdy. Alaıda memlekettiń kepildigi IPB kepildigine aýystyrylady. Zeınetaqy jınaqtary IPB-da bolǵan kezeńde memlekettiń kepildikteri basqarýshy kompanııanyń kepildikterimen aýys­tyrylady. Basqasha aıtqanda, jeke basqarýshylar jınaqtardyń saqtalýyn jeke kapıtalymen qamtamasyz etedi.

Sońǵy jańalyqtar