Seriktestik sút zaýytyn ashýdy alǵash ret ekonomıkalyq daǵdarys jyldarynda qolǵa alǵan. Sol jyldarda jurttyń bárine elektr qýaty jetpeı, oblys ortalyǵynan bastap barlyq aýyl-selolar qara túnekke oranǵanda, Petropavl – Jezqazǵan avtotrassasymen tún mezgilinde jolda ketip bara jatqan jolaýshy tek Esildiń boıyndaǵy Novonıkolsk aýylynyń ǵana shamdary samaladaı jarqyrap turatynyn kórip tańǵalatyn. Sol kezdegi isker basshy, keıin Eńbek Eri ataǵyn alǵan Gennadıı Zenchenko óziniń orynbasary, balasy Gennadııdi jiberip, Reseıdiń áskerı bólimderinen túrli tehnıkalarǵa bartermen aıyrbastap 28 dızeldi elektr-stansalaryn alyp kelgen eken. Sondyqtan bul aýyldyń jaryǵy da óshpeı, óndirisi de úzilmeı júrip jatty. Sonyń ishinde sıyry da saýylyp, tonnalaǵan sút bulaǵyn aǵyzdy. Alaıda, ony óńdep, sút ónimderin jasaıtyn zaýyt joq. Qaladaǵy óńirge aty áıgili myqty sút zaýytynyń burynǵy basshylary onyń syrtyn ǵana qaldyryp, ishindegi barlyq qural-jabdyǵyn, tipti sút saqtaıtyn sapaly dıýralıýmınıı baktaryna deıin jym-jylas qylyp satyp, ózderi qaltalaryn tompaıtyp taıyp turǵan. Mine, osy bos oryndy satyp alǵan «Zenchenko ı K» jańa sheteldik qural-jabdyqtar satyp alyp, sút ónimderin shyǵarýǵa kirisken. Jumyssyz júrgen burynǵy qyzmetkerler men mamandar shaqyrylyp, zaýyt konveıerinen sút ónimderi aǵyldy. Jumysty utymdy uıymdastyra bilgen Gennadıı Zenchenko men uly Gennadııdiń eńbegi janyp, keshikpeı-aq olardyń eshqandaı konsentrat qosylmaǵan tabıǵı sút ónimderi óńir turǵyndarynyń súıip tutynatyn azyǵyna aınaldy. О́nimder ulǵaıǵan saıyn kórshi aımaqtarǵa da jetkizý qolǵa alyndy. Tipti Astanaǵa da jetip, azyq-túlik dúkenderinde «Zenchenko ı K» logotıpimen satylyp jatqan sút ónimderin halyq sóreden lezde satyp áketetin. 2010 jyly Astana qalasynda bolǵan HII halyqaralyq baıqaýda Zenchenkonyń sút ónimderi altyn medalǵa ıe boldy.
Al 2012 jyldan bastap «Zenchenko ı K» óziniń jańa sút zaýytynyń qurylysyn bastap, sol jyldyń aıaǵynda alǵashqy ónimderin bere bastady. Zaýyt dırektory Igor Zaborskıhtiń aıtýyna qaraǵanda, burynǵy zaýyt konservilenip, jabylyp qoıylǵan. Alda-jalda myna zaýyt istemeı qalsa, ony dereý iske qosatyn kórinedi.
Qazir jańa salynǵan zaýytta 140 adam jumys istep, kúnine 150 tonna sút ónimderin shyǵarady. Sonymen birge sút dúkenderiniń satýshylary men basqa jumysshylaryn, júrgizýshiler men júkshilerdi qossa, bul zaýyttan 250-deı adam nápaqasyn aıyryp otyr.
Sút ónimderiniń sany 46 túrli, ónimderdiń sapasy avtomatty túrde anyqtalady. Mysaly, súttiń maılylyǵy 2,5 paıyz dese baǵdarlamasynda berilgen tapsyrmamen avtomat ony buljytpaı shyǵarady. Eshkimnen sút alyp, sút jınaý degen bul kompanııada joq. Shıkizat ta óz ónimi. Saýyn sıyrlardyń bári sútti, negizinen úsh jyldyq taıynshalar. Olarǵa jemazyq tasıtyn «Mıkser» atty tehnıkanyń ózi de qyzyq, ol jemshópti belgili normamen ákelip, uzynnan uzaq salynǵan tas qoranyń boıymen birdeı etip taratady. Al sıyr súzgilep, aldyndaǵy jemshópti shashsa – ony ıterip, aldyna jınaıtyn shaǵyn sheteldik traktor jáne bar. Eger maldyń boıynda aýytqý baıqalsa, birden mal dárigeri qarap, em-dom jasaıdy.
Sıyrǵa beriletin jemazyq rasıonynda shóp, sılos, pishendeme, kebek bar. Al qystygúnderi munyń ústine sábiz, qyzylsha jáne mıkroqosyndylar qosylady. Saýylatyn sıyr 20 lıtr sút berýi úshin 8 kılo konsentrat tutynýy kerek kórinedi. Árbir taıynshanyń moınynda barlyq tarıhyn kórsetetin shaǵyn datchık bar. Onda týǵan ýaqyty, tuqymy, qansha sút beretini t.b. jazylady.
Shyǵarylatyn ónimderdiń 80 tonnasy kún saıyn Astanaǵa jetkiziledi. Qaraǵandy men Qostanaıǵa 10 tonnadan barady. Sońǵy kezde qaraǵandylyqtar ózderine ákeletin ónim kólemin ulǵaıtýdy surapty. Kelisimshart boıynsha barlyq qalalarda qabyldaýshylar petropavldyq sút jáne sút ónimderin ákelýshi júk mashınalaryn arnaıy orynda qarsy alyp, dúkenderge ózderi taratady. Qansha jerden tońazytqyshty qondyrǵymen tasylsa da sút ónimderi tez buzylatyn azyq-túlikke jatady. Sonyń ishinde taza sút tórt kúnge deıin ǵana saqtalady. Sondyqtan ony alýshymen qatań kelisimshart jasasyp, tutynýshynyń qolyna jedel tıgizýdiń mańyzy zor. «Zenchenko ı K»-nyń sút jáne sút ónimderi kún shyǵa tońazytqyshy bar 20 kólikpen Astana men Petropavldan basqa Qostanaı, Kókshetaý, Shýche, Qaraǵandy qalalaryna taratylady. Olardyń ishinde 10, 20 tonnalyq fýralarmen qatar 1,5, 2 tonnalyq jeńil júk tasıtyn kólikter de bar.
Zaýyttyń dırektory Igor Zaborskıh 50 tonna sút ónimderin shyǵaratyn jańa sehtyń qurylysyn kórsetti. Jańa seh qosylǵan sátten sút zaýyty táýligine 200 tonna ónim shyǵarmaqshy. Munda germanııalyq qural-jabdyqtar qoıylǵaly jatyr. Ony ornatýǵa da nemis mamandary kelip, 10-15 kúnnen jumys istep ketedi eken. Olar ketken soń dánekerleý, ornatý sııaqty jumystardy kórsetilgen jobamen ózimizdiń mamandar da oryndap, iske kirisetin kórinedi.
I.Zaborskıhtiń aıtýyna qaraǵanda, sút pen sút ónimderiniń bári avtomatty qondyrǵylar arqyly jasalady. Ol túgil óndiris prosesin baqylaýǵa da eshqandaı bóten adam kirgizilmeıdi. Klımattyq-baqylaý qondyrǵylary qalypty temperatýradan sál aýytqýshylyq bolsa dabyl qaǵady. Al kórgisi kelgen adamdar arnaıy kórý alańyndaǵy shynynyń ar jaǵynan ǵana baqylaı alady. «Bizdiń sútimiz ben odan alynatyn ónimderge adam qoly tımeıdi. Bári avtomattandyrylǵan», deıdi I.Zaborskıh.
Sonymen Soltústik Qazaqstan, Aqmola, Astana, Qaraǵandy, Qostanaı sııaqty elimizdiń 5 óńirine ónimderin jetkizip otyrǵan zaýyttyń qaınaǵan tirligimen tanystyq. Dırektordyń aıtýyna qaraǵanda, 50 tonna ónim shyǵaratyn jańa seh iske qosylǵannan keıin Pavlodar naryǵyna da kompanııanyń ónimderi jetkiziletin bolady.
«Zenchenko ı K» óz ónimderiniń qandaı básekege de tótep bere alatynyna senimdi. Zaýyttyń baqylaý alańyndaǵy aıshyqty sórede kásiporynnyń túrli otandyq, halyqaralyq baıqaýlardan jeńip alǵan júldeleri men kýboktarynan kóz tunady.
Soltústik Qazaqstan oblysy
