Kollajdy jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Bıyl birinshi qańtardan elimizdiń keıbir zańnamalaryna engizilgen birqatar jańashyldyq kúshine engeni málim. Soǵan sáıkes zııandy óndiristerde jumys isteıtin eńbekkerler, atap aıtqanda, Qazaqstan azamattary men el aýmaǵynda turaqty turatyn sheteldikter men azamattyǵy joq adamdar 55 jasqa tolǵan kezde áleýmettik tólemderge qol jetkize alady.
Eńbek kodeksiniń 127-3-babynda: «Eńbek jaǵdaılary zııandy jumystarda isteıtin jumyskerlerge elý bes jasqa tolǵan jáne olar úshin jıyntyǵynda keminde seksen tórt aı mindetti kásiptik zeınetaqy jarnalary tólengen kezde olar eńbek jaǵdaılary zııandy jumystardaǵy eńbek qyzmetin toqtatqan nemese zııandy óndiristik faktorlardyń áserin bolǵyzbaıtyn basqa jumysqa aýysqan jaǵdaıda jumys berýshiniń qarajaty esebinen kásiptik tólem júzege asyrylady», dep kórsetilgen. Zańǵa sáıkes, aýyr eńbek jaǵdaıynda eńbek etip júrgender qalasa elý bes jastan qurmet demalysyna shyǵyp kete alady.
Bul múmkindikti paıdalanbaq nıetpen bıyl Ekibastuzdaǵy «Bogatyr Kómir» JShS-nen kóptegen azamat óz erkimen jumystan shyqqan. Bul qyzmetkerlerdiń barlyǵy «Bogatyrda» uzaq jyl aýyr eńbek jaǵdaıynda, kásiporynnyń gúldenýi jolynda jumys istegen, salalyq túrli marapattarǵa ıe bolǵan, eńbekteri adal jandar. О́kinishke qaraı, olar jumystan bosap shyqqan sátte seriktestik basshysy qur esep aıyrysýmen ǵana tynǵan. Kompanııanyń ujymdyq eńbek shartynyń 6.2.2-tarmaǵynda zeınetke shyqqan jumyskerge eki aılyq tarıftik mólsherlemeden kem emes kólemde syıaqy beriletini kórsetilgen. Alaıda «Bogatyr» basshylyǵy tıesili tólemnen bas tartqan. Al zańnyń artyqshylyǵyn paıdalanyp, 55 jastan zeınetke shyqqan ózge kásiporyndardyń, atap aıtqanda, Aqsý ferroqorytpa zaýytynyń, Ekibastuzdaǵy «Shyǵys» kenishiniń, Pavlodardaǵy alıýmınıı zaýytynyń qyzmetkerleri álgindeı tólemge qol jetkizip, paıdaǵa kenelip qalǵan.
Saıyp kelgende, jalpy sany 70 adam kásiptik tólemnen qaǵylyp otyr. Kompanııadaǵy eńbekaqylary ortasha alǵanda 450 myń teńge bolǵanyn eskersek, «Bogatyr Kómir» olarǵa jalpy somasy 31,5 mln teńge áleýmettik tólemdi bermeı otyr.
– «Bogatyrǵa» 59 jyl ǵumyrymnyń 29 jylyn arnadym. Eńbegim adal, kásiporyndaǵy temirjol salasynyń eń aýyr, kúrdeli tarmaǵynda jumys istedim, sońǵy alty jylda brıgadır boldym. Densaýlyǵym nasharlaı túskeni sebepti, bıyl aqpan aıynan zeınetke shyqtym. «Bogatyr Kómir» JShS ádette jasy jetip zeınetke shyqqan jumysshylarǵa eki aılyq eńbekaqy kóleminde járdemaqy tóleıtin. Alaıda basshylyq «sender eńbek shartyn óz betterińmen buzdyńdar, ári naqty zeınet jasyna jetken joqsyńdar» degen jeleýmen bizge aqy tólemeı otyr. Biz, jalpy sany 70 adam «Bogatyr Kómir» JShS-ne ómirimizdiń kóp jylyn jumsadyq, kúsh-jigerimizdi, densaýlyǵymyzdy sarp ettik. Alǵan vedomstvolyq nagradalarymyz bar. Suraıtynymyz – ujymdyq eńbek shartyna áleýmettik tólem resimdegen azamattarǵa eki aılyq jalaqy mólsherlemesin tóleý týraly qosymsha tarmaq engizilip, tıesili tólemder bizge de berilsin. Men ózim Aýǵan soǵysynyń ardagerimin. Jyl saıyn eńbek demalysyna shyqqanymda qosymsha jeti kún beriletin. Zeınetke shyqqanda kásiporynnyń kadrlar qyzmeti osy kúnderdiń aqshasyn esep aıyrysý tóleminen kemitip tastady. Bul da ádiletsizdik dep oılaımyn, – deıdi seriktestiktiń burynǵy qyzmetkeri, zeınetker Tólegen Qanyshev.
Bul másele jóninde kompanııanyń bas dırektory Nıkolaı Korsakovtyń atyna 26 adam ujymdyq hat túsirip, kómir ónerkásibindegi salalyq kásipodaqtarǵa talaı márte júgingen. Tipti bolmaǵan soń «Amanat» partııasynyń jergilikti fılıalyna, Memlekettik eńbek ınspeksııasy komıtetiniń Pavlodar oblysy boıynsha departamentine, prokýratýra organdaryna shaǵym túsirgen. Alaıda osy ýaqytqa deıin durys jaýap joq.
– Kenishtiń temirjol salasynda 30 jyldaı eńbek ettim. Bizdiń óz quqyǵymyzdy qorǵap jazǵan hattarymyzǵa deni durys jaýap bolmaı tur. Memlekettik organdar men partııa ókilderi bul iske salǵyrt qarap otyr. Eńbekti qorǵaý ınspeksııasyna habarlasqaly jarty jyl ótti, olar da áreketsiz. Ujymdyq shart degen 4-5 jylda ózgerip otyratyn dúnıe. Osyǵan basshylyq ruqsat etse, kásipodaq birden ózgeris engizetinine shúbámiz joq. Aýyr ári zııandy eńbek jaǵdaıyndaǵy talaı jylǵy jumysymyz eskerilýi kerek. 70 adamnyń barlyǵynyń basynda nesıesi bar, olar zeınetke shyǵý týraly sheshimderin densaýlyǵy úshin ótemaqy, ıaǵnı kásiptik tólemaqy alamyz degen úmitpen qabyldaǵandary anyq. О́zim de 59 jasymda zeınetke shyǵyp otyrmyn, –deıdi Amangeldi Ermekbaev.
Atap óterlik jaıt, aryz ıeleri jasy jetken zeınetkerlerge, sonyń ishinde vedomstvolyq nagrada – «Shahter dańqy» qurmet belgisin ıelengen adamdarǵa beriletin arnaýly áleýmettik paketti qarastyrýdy da surap otyr. Hatqa qol qoıǵan azamattardyń birnesheýi ken óndirý salasynda ter tókken maıtalmandarǵa beriletin «Shahter dańqy» tósbelgisiniń ıegerleri.
Anyqtaǵanymyzdaı, bir «Bogatyrdyń» ózinde tórt birdeı kásipodaq uıymy bar. Olar – «Bogatyr Kómir» jergilikti kásipodaǵy» QB, «Bogatyr Kómir» JShS qyzmetkerleriniń «Biryńǵaı kásipodaǵy» BPU, «Qazkómirkásipodaq» kómir óndirýshiler salalyq kásiptik odaǵynyń» «Jergilikti Ekibastuz kómir kásiptik odaǵy» QB, Kómir ónerkásibi qyzmetkerleriniń salalyq kásipodaǵy Ekibastuz aýmaqtyq keńesiniń «Bogatyr Kómir» BPU. Kásiporyndaǵy 6 myńnan astam qyzmetkerdi olar ózara bólisip alǵan.
Kómir ónerkásibi qyzmetkerleriniń salalyq kásipodaǵy Ekibastuz aýmaqtyq keńesiniń «Bogatyr Kómir» BPU tóraǵasy Nıkolaı Popovtyń oıynsha, qaýipti, zııandy eńbek jaǵdaıynda jumys isteıtinderge arnalǵan joǵarydaǵydaı tólem respýblıka tarapynan bekitilip, eldegi álgindeı óndiris oryndarynyń barlyǵyna birdeı qoldanylýy qajet. Oǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń kelisimi kerek.
– Bul másele jóninde habardarmyz, eńbek uıymynyń basshysy da jaqsy biledi. Alaıda kásiporynnyń ujymdyq shartynda kásiptik tólem týraly anyǵyraq jazylmaǵandyqtan, olar tartynyp otyr. Máseleni Kómir ónerkásibi qyzmetkerleriniń salalyq kásipodaǵy men jaýapty mınıstrlik birlese sheshýi kerek. Jalpy, aýyr eńbek jaǵdaıynda 55 jastan zeınetke shyqqanda, eki aılyq eńbekaqy mólsherindegi kásiptik tólem barlyǵyna birdeı tólenýge tıistigi týraly norma qajet. Bul týraly usynystarymyzdy Astanaǵa jetkizdik. Aldaǵy kúnderi másele sheshiledi dep kútip otyrmyz, – deıdi ol.
Al Memlekettik eńbek ınspeksııasy komıtetiniń Pavlodar oblysy boıynsha departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Abylaı Sabyrov azamattardyń talap-tilekteri oryndy ekenin aıtady.
– 55 jastan zeınetke shyqqan adamdardyń barlyǵyna kásiporyn naqty zeınet jasyna jetkenshe belgili kólemde arnaıy tólemder júrgizip otyrady. Bul tólem olar aýyr jumys oryndaryna tursa toqtatylýy múmkin. Kompanııanyń ujymdyq shartynda arnaıy tólemmen zeınetke shyqqandarǵa birjolǵy áleýmettik tólem júrgizý týraly tarmaq qarastyrylmaǵan. Bul – kásipodaqtyń qatesi. Ony áý basta eskerip, zańǵa ózgerister engizilip jatqanda óz músheleriniń quqyǵyn qorǵasa bolar edi. Saldarynan osyndaı másele týyndap otyr. Bizdiń departament seriktestiktegi barlyq tórt kásipodaqpen baılanysyp, olarǵa jumys berýshige usynyspen shyǵyp, sóılesý kerektigin túsindirdik. Ázirshe nátıje baıqalmaıdy. Atqarýshy organ bolǵandyqtan, qalyptasyp otyrǵan jaǵdaıǵa bizdiń mekeme aralasa almaıdy. Toqeteri, bul túıtkildi salalyq kásipodaqtar ǵana tarqata alady», – deıdi departament basshysy.
Qazirgi ýaqytta narazy top tıisti qujattaryn ázirlep, eńbek ınspeksııasyna qaıta júginýge daıyndalyp jatyr. Degenmen bizdi kásiporynnyń úrkerdeı topty osynshama sarsańǵa salyp, tipti hattaryna jaýap berýge nemquraıdy qarap otyrǵany tańǵaldyrady. Memlekettiń ózi densaýlyqqa zııany bar óndiriske eńbegi sińgenderdi zeınet jasyndaǵylarǵa teńestirýge sheshim qabyldaǵanda, alyp kenish óz zeınetkerlerine laıyqty qurmet kórsete almaı otyr.
Negizi «Bogatyr Kómirdegi» jumys oryndarynyń deni adam ómirine qaýipti ári aýyr ekenin eskergen abzal. Bıylǵy shilde aıynda kómir kenishinde «BelAZ» júk kóligi bıikten qulap, júrgizýshisi qaza tapty. Byltyr da osyndaı jazataıym oqıǵa bolyp, «K-701» traktory aýdarylǵanda rýlde otyrǵan adam kóz jumǵan. Statıstıkalyq derekterge súıensek, 2022 jyly kenish aýmaǵynda jazataıym bes oqıǵa tirkelse, byltyr jumys berýshiniń kinásinen úsh adam zardap shegip, ekeýi qaıtys bolǵan.
Pavlodar oblysy,
Ekibastuz qalasy
