Tyńdaý barysynda azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý memlekettiń aldynda turǵan strategııalyq mindetterdiń biri ekeni aıtyldy. Qazirgi tańda Qazaqstan egistik jerler men jaıylymdar boıynsha álemde 6-oryn alady. Sondaı-aq elimiz bıdaı eksporttaýshy memleketterdiń alǵashqy ondyǵyna jáne un eksporty boıynsha kóshbasshylar qataryna kiredi.
Osy rette keıingi bes jylda aýyl sharýashylyǵyndaǵy negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi eki esege jýyq óskenin atap ótken jón. Tamaq ónimderin óndirý salasy da dáıekti túrde damyp keledi. Bul baǵyt óńdeý ónerkásibiniń shamamen 14 paıyzyn quraıdy. Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev atap ótkendeı, aıtarlyqtaı áleýetimiz bola tura elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasynda túıini tarqatylmaǵan túıtkilder az emes.
«Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev 2028 jyly elimizde óńdelgen aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń úlesin 70 paıyzǵa deıin jetkizýdi mindet etip júktedi. Aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń birinshi forýmynda Memleket basshysy agrarlyq salany odan ári damytýdyń strategııalyq baǵyttaryn da belgilep berdi. Shyn máninde, bul saladaǵy áleýetimiz zor ekeni belgili. Alaıda osyndaı artyqshylyqtarǵa qaramastan, búginde aýyl sharýashylyǵy sektorynda birqatar ózekti másele bar», dedi spıker.
M.Áshimbaev aıtýynsha, ónimdilikti arttyrý – atalǵan salanyń mańyzdy basymdyqtarynyń biri.
Jalpy, aýyl sharýashylyǵynyń damýyna tusaý bolyp otyrǵan kedergilerdiń qatarynda tehnıkalyq jabdyqtaýdyń jetkiliksizdigi, zamanaýı ınnovasııalyq tehnologııalardy tıisti deńgeıde paıdalanbaý, turaqty ótkizý naryqtarynyń bolmaýy, agroǵylymnyń kenjelep qalýy sııaqty ózekti máseleler bar. Sondyqtan problemalardy ońtaıly sheship, agrarlyq sektordaǵy jaǵdaıdy jaqsartý úshin memlekettiń, bıznestiń jáne ǵylymnyń keshendi tásili men birlesken kúsh-jigeri qajet.
«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda aýylsharýashylyq ónimderin óńdeý salasyn sýbsıdııalaý jáne agrosektordy qarjylandyrýdyń tıimdi tektikterin qalyptastyrý kerek. Sondaı-aq turaqty ótkizý naryqtaryn qamtamasyz etý, dástúrli naryqtarymyzdaǵy pozısııamyzdy saqtap, ony odan ári nyǵaıtý, azyq-túlik ónimderiniń sapasy men qaýipsizdigin arttyrý jáne agroǵylymdy damytý máselelerine de basa mán bergen jón. Aldymyzda osyndaı aýqymdy mindetter tur. Sondyqtan azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge arnalǵan tyń ári tıimdi sheshimder ázirleýdiń mańyzy zor. Bul jumystar múddeli taraptardyń keshendi jáne birlesken kúsh-jigerin talap etedi», dedi M.Áshimbaev.
Parlamenttik tyńdaýda senatorlar ǵalymdarmen, sarapshylarmen, sondaı-aq qoǵamdyq uıymdar jáne bıznes ókilderimen birlesip, qoljetimdi azyq-túlik júıesin qalyptastyrýǵa qatysty máselelerdi talqylady. Qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda, ásirese mektep ashanalarynda azyq-túliktiń sapasy men qaýipsizdigine, azyq-túlik baǵasynyń qoljetimdiligine jáne jetkizý salasyndaǵy óńirlerdegi teńgerimsizdikterdi joıýǵa qatysty túıtkilderge de erekshe nazar aýdaryldy.
Is-sharaǵa qatysýshylar otandyq ónim úlesin ulǵaıtýdyń, ımportqa táýeldilikti tómendetýdiń jáne jergilikti óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin arttyrýdyń mańyzyna aıryqsha toqtaldy. Qazirgi tańda azyq-túlik qaýipsizdigi azyq-túliktiń fızıkalyq qoljetimdiligin ǵana emes, ony satyp alýdyń ekonomıkalyq múmkindigin, jetkizýdiń turaqtylyǵyn jáne tıimdi paıdalaný máselelerin de qamtıtyny aıtyldy. Klımattyń ózgerýi, ekonomıkalyq turaqsyzdyq jáne halyq sanynyń ósýi sııaqty jahandyq syn-qaterler jaǵdaıynda azyq-túlik qaýipsizdigi ornyqty damý men áleýmettik turaqtylyqtyń negizgi elementine aınalyp otyrǵany da sóz boldy.
Sarapshylar men memlekettik organdardyń ókilderi jergilikti óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin arttyrýdyń mańyzdy ekenine basa mán berdi. Sondaı-aq talqylaý kezinde jeke ınvestısııalardy tartý, aýyl sharýashylyǵy óndirisin jańǵyrtý jáne turaqty ótkizý naryqtaryn qamtamasyz etý arqyly ǵana azyq-túlik qaýipsizdigi salasynda eleýli tabystarǵa qol jetkizýge bolatyny qozǵaldy.
Is-sharada Premer-mınıstrdiń orynbasary Serik Jumanǵarın, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov, Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń, Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń ókilderi, BUU Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymynyń (FAO) Eýropa men Ortalyq Azııadaǵy óńirlik bólimshesiniń azyq-túlik qaýipsizdigi jáne tamaqtaný jónindegi sarapshysy Anıko Nemet, Ulttyq agrarlyq ǵylymı-bilim berý ortalyǵynyń, «KazFoodProducts» agroónerkásiptik holdınginiń basshylyq ókilderi jáne taǵy basqa qatysýshylar baıandama jasady. Tyńdaý kezinde aıtylǵan barlyq usynys zerdelenip, arnaıy ázirlenetin usynymdarǵa engizilip, Úkimetke joldanady.
Parlamenttik tyńdaý aıasynda uıymdastyrylǵan kórmede aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeý jáne organıkalyq eginshilik salasyndaǵy ozyq úlgiler kópshilik nazaryna usynyldy. Osy oraıda búginde Ulttyq agrarlyq-ǵylymı ortalyq ǵylymı sheshimderdi engizý baǵytynda belsendi jumys júrgizip jatqanyn aıta ketken jón. Qazaqstanda 2015 jyldan bastap ósimdik sharýashylyǵyn, mal sharýashylyǵyn jáne qaıta óńdeýdi qamtıtyn 686 ǵylymı ázirleme daıyndalǵan. AО́K-ti sıfrlandyrý aıasynda mal sharýashylyǵynda, eginshilikte, ósimdikterdi qorǵaý baǵyttarynda esepke alý, monıtorıng júrgizý jáne sheshim qabyldaý júıesi de ázirlengen.
