Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Saýda naryǵynda suraq kóp
Eldegi elektrondyq saýda naryǵynyń kólemi 3,2 trln teńgege jetti. Úkimette osy saladaǵy tutynýshylar men óndirýshiler quqyǵyn qorǵaý deńgeıin arttyrý sharalaryna qatysty Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Arman Shaqqalıev baıandama jasady. «Qazposhta» kompanııasy basqarma tóraǵasy Ásel Janasova, «Halyq banki» tóraǵasy Úmit Shaıahmetova, «Sıfrlyq Qazaqstan» qaýymdastyǵy keńesiniń tóraǵasy Denıs Stepansevtar da sóz kezegin aldy. Byltyr elektrondyq saýda naryǵynyń kólemi 3,2 trln teńgeni qurady, al bólshek saýdanyń jalpy kólemindegi úlesi 14,5%-ǵa jetti. Otyrysta elektrondyq saýdanyń ekonomıkalyq ósýdiń qozǵaýshy kúshi retindegi mańyzy aıtyldy. Sala 300 myńnan asa jumys ornyn qurýǵa múmkindik berdi. Al eńbek ónimdiliginiń ósýi dúken men naryqtyq satylymǵa qaraǵanda 30%-dan asyp ketti.
Premer-mınıstr elektrondyq saýda naryǵynyń damýyn eskere otyryp, sapasyz taýar satyp alǵan tutynýshylarmen qatar, básekeniń zańsyz tásilderine tap bolǵan óndirýshiler úshin de qaýipti azaıtý qajet ekenine nazar aýdardy.
«Bizdegi naryqtyń aýqymdy bóligin sheteldik ınternet-alańdar alyp jatyr. Olardy otandyq taýar eksportyn arttyrý úshin tıimdi paıdalanýǵa bolady. Ekinshi jaǵynan, tutynýshylardyń quqyǵy men zııatkerlik menshikti jáne azamattardyń derbes deregin qorǵaýǵa baılanysty másele týyndaıdy. Marketpleısterdegi taýarlar sapasyna qatysty da suraqtar bar. Sheteldik alańdar túgili, otandyq marketpleıster de sapaǵa kepildik bere almaıdy. О́nimniń túpnusqalyǵy týraly aqparat kóbine kórsetilmeıdi», dedi O.Bektenov. Osyǵan baılanysty Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligine birqatar tapsyrma berdi.
Úkimet basshysy eldegi búkil saýda qyzmetin, onyń qatarynda bazar men úı mańyndaǵy shaǵyn dúkender qyzmetin sıfrlandyrý boıynsha naqty sharalar ázirleý mindetin qoıdy. Ádilet jáne Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrlikteri elektrondyq saýdadaǵy tutynýshy quqyǵyn qorǵaý deńgeıin arttyrý boıynsha naqty sharalar ázirleý qajet. O.Bektenov aqpan aıynyń sońyna deıin tıisti usynystar engizýdi tapsyrdy. Sonymen qatar múddeli memlekettik organdar men «Sıfrlyq Qazaqstan» qaýymdastyǵyna elektrondyq kommersııany damytýdy memlekettik qoldaýdyń qosymsha sharalaryn ázirleý jóninde tapsyrma júktedi. Elektrondyq saýdany damytýdyń 2027 jylǵa deıingi buryn qabyldanǵan josparyn, otandyq bıznes-qoǵamdastyqtyń usynystaryn jáne marketpleıstermen jumys tájirıbesin eskere otyryp, qujattyń erejelerin bıylǵy naýryz aıynyń sońyna deıin ózektendirý lázim.
Múddeli memlekettik organdar jáne bıznes-qoǵamdastyqpen birge, naýryz aıynyń sońyna deıin el ishinde de, halyqaralyq deńgeıde de taýar jetkizýdiń tıimdi tizbegin qalyptastyrý mindetin alǵa shyǵardy. Sondaı-aq «Qazposhtanyń» qazirgi áleýetin kúsheıtýdi tapsyrdy. Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi, Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrlikterine ulttyq poshta operatorynyń damý josparyn ázirleýdi tapsyrdy.
Kúsh-jigerdi jumyldyrý kerek
Úkimet otyrysynda qysqy IX Azııa oıyndaryna daıyndyq barysy talqylandy. Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov baıandama jasady. Qysqy IX Azııa oıyndary 2025 jyldyń 7-14 aqpany aralyǵynda Qytaıdyń Harbın qalasynda ótedi. El quramasy 10 baǵdarlama boıynsha 6 sport túrinen baq synaıdy. Búginde sportshylar sany bekitilip, 138 sportshy qatysatyny belgili boldy. Aldaǵy qysqy Azııa oıyndary 2026 jyly Mılanda ótetin Olımpıada oıyndaryna sapaly daıyndyq jumystaryn kúsheıtýge múmkindik beredi. Iri sporttyq is-sharalar ótkizý halyqtyń qysqy sport túrlerimen aınalysýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyra túsetini, sondaı-aq týrızmge tyń serpin beretini málim. Bul rette eldegi azamattar úshin sport ınfraqurylymynyń qoljetimdiligi mańyzdy ekeni basa aıtyldy.
«Barlyq sport nysany qalyń kópshilikke qoljetimdi bolyp qalýǵa tıis. Bul sportpen shuǵyldanýshylar sanyn arttyryp, osy nysandar aınalasynda bıznestiń damýyna jol ashady. Ákimdikter men kásipkerler atalǵan baǵytta belsendi jumys isteýi kerek. Tek sonda ǵana halyqty qysqy sportqa kóptep tartýǵa múmkindik týady. Bul bıznes pen sport-týrıstik nysandar aınalasyndaǵy eldi mekenderge mýltıplıkatıvti áser beredi», dedi O.Bektenov.
Premer-mınıstr Týrızm jáne sport mınıstrligine ákimdiktermen birge ınvestor tartyp, sport ınfraqurylymyn salý úshin qolaıly jaǵdaı jasap, onyń qatarynda Almaty men Almaty oblysynda, Shyǵys Qazaqstanda jáne basqa aımaqtarda jańadan taý shańǵysy trassalaryn jasaý jumystaryn jandandyrýdy tapsyrdy. Búginde eń tanymal qysqy demalys oryndarynyń biri – Shymbulaqtyń táýliktik júktemesi jobalyq qýatynan asyp tústi. О́tken jyly kelýshiler sany 1,5 mln-nan asty.
Memleket basshysy tapsyrmasymen salaýatty ómir saltyn damytyp, halyqty dene shynyqtyrýmen aınalysýǵa tartý úshin keshendi sharalar qabyldanyp jatyr. Respýblıka boıynsha 5 jyl ishinde 215 dene shynyqtyrý kesheni, 17 júzý basseıni, 57 sport maneji jáne 1,5 myńnan astam sport alańy salyndy. Jeke ınvestorlar esebinen 92 joba iske asyryldy. Premer-mınıstr olımpıadalyq standarttarǵa baǵdarlanǵan tıimdi daıyndyq baǵdarlamalaryn qurý boıynsha qarqyndy jumys qajet ekenin aıtty. Búginde sportshylar daıarlaýdyń naqty júıesiniń joqtyǵy, jattyqtyrýshy quramnyń jetispeýshiligi, sport túrleri boıynsha óńirler arasyndaǵy básekelestiktiń tómendigi baıqalady.
«Sport túrlerin tańdaý ǵylymı turǵyda negizdelip, elimizge tán erekshelikterge súıene otyryp jasalýy kerek. Atalǵan máseleniń sheshimi sport federasııalarynyń qyzmetin, olardyń halyqaralyq, respýblıkalyq jáne jergilikti deńgeılerdegi jumysyn da retteýge tıis. Sondaı-aq Týrızm jáne sport mınıstrligi jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip, balalar men jasóspirimder sportyn damytý, sport mektepteri men seksııalaryn qurý jáne qoldaý jóninde sharalar qabyldaýy qajet. Sporttyq medısınany damytý jumysyn jandandyrý kerek. Bárimiz qazaq sportynyń básekege qabiletti bolýy úshin kúsh-jigerimizdi jumyldyrýǵa tıispiz», dedi O.Bektenov.
Týrızm jáne sport mınıstrligi men ákimdikterge, barlyq múddeli uıym men kompanııalarǵa – Qazaqstan quramasynyń Qytaıda sátti nátıje kórsetýi úshin sportshylarǵa barlyq jaǵdaıdy jasaýdy tapsyrdy. Syrtqy ister mınıstrligine ulttyq quramaǵa dıplomatııalyq jeli boıynsha tıisti qoldaý kórsetý mindeti júkteldi. Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine sportshylarymyz qatysatyn Azııa oıyndarynyń úzdiksiz ári sapaly kórsetilimin qamtamasyz etý tapsyryldy. Sonymen qatar Týrızm jáne sport mınıstrligine, ákimdikter jáne Ulttyq Olımpıada komıtetteri, sondaı-aq federasııalarmen birge 2026 jylǵy qysqy Olımpıada oıyndaryna sapaly daıyndyq jumystaryn barynsha kúsheıtýge qatysty tapsyrma berdi. Otyrys sońynda Premer-mınıstr áıgili sportshylar – olımpıada jeńimpazdary Vladımır Smırnov, Lıýdmıla Prokasheva, Elena Hrýstaleva, Denıs Ten, Iýlııa Galyshevanyń qazaq sportyndaǵy eńbegi men jetistikterin atap ótti. Sóıtip, sportshylarǵa Harbınde ótetin qysqy IX Azııa oıyndarynda sátti óner kórsetýlerine tilektestik bildirdi.
