Tarıh • 20 Qańtar, 2025

Bostandyq jolyndaǵy betburys

130 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

1990 jyldyń 20 qańtary – ázerbaıjan halqynyń tarıhyndaǵy eń qaıǵyly ári qaharmandyqqa toly betterdiń biri.

Bostandyq jolyndaǵy betburys

Ázerbaıjannyń Ult kóshbasshysy Geıdar Álıev «Biz sol kúnderden qanshalyqty alystaǵanymyzben bul oqıǵalardyń ázerbaıjan halqynyń tarıhyndaǵy mańyzdylyǵyn sonshalyqty jaqsyraq túsinetin bolamyz. Bolashaq urpaq bul oqıǵalarǵa ádil jáne durys baǵa berer. Biraq bir nárse anyq, 1990 jylǵy 20 qańtar – ázerbaıjandyqtardyń ómirindegi betburysty kezeń boldy», dep sıpattady.

Tarıh qatparyndaǵy sol bir aýyr kezeń jurt jadynan óshken joq. «1990 jylǵy 19-ynan 20-syna qaraǵan túni burynǵy Keńes áskeriniń áskerı bólimsheleri Baký qalasynda beıbit halyqqa buryn-sońdy bolmaǵan jappaı qyrǵyn uıymdastyrdy. Olar táýelsiz memleket quryp, egemendikke qol jetkizý úshin kóterilgen halyqty aıaýsyz jazalady. Bul qanquıly qylmys adamdardyń erkindikke degen súıispenshiligin óshire almady. Ázerbaıjan halqy qasyq qany qalǵansha memleket táýelsizdigin qorǵap qaldy. Qandy qańtar ázerbaıjan halqynyń táýelsizdik jolyndaǵy kúresiniń bastaýy boldy», deıdi el tarıhshylary.

sheıitter alleıasy

Sol bir alasapyran túni tógilgen sheıitterdiń qany arqyly Ázerbaıjannyń jańa tarıhy jazyldy. Osy qorqynyshty oqıǵadan beri qansha jyl ótse de, bul qaıǵyly jaǵdaıdy árbir azamat umytpaıdy. Otan úshin janyn qıǵan ázerbaıjannyń uldary men qyzdarynyń erligi ańyzǵa aınaldy. О́ıtkeni olar halyqtyń erkindik jolyndaǵy alǵashqy soqpaqtaryn saldy. Ázerbaıjan tarıhshylarynyń resmı dereginshe, Baký men Ázerbaıjannyń birqatar aımaqtaryna kirgen áskerler 147-den astam beıbit turǵyndy óltirip, 700-den astam adam jaraqat alǵan.

Bul qaıǵyly oqıǵalardan keıin Geıdar Álıev Máskeýdegi Ázerbaıjan ókildiginde baspasóz konferensııasyn ótkizip, bul qylmysty qatań aıyptady. Ol ázerbaıjan halqyna qarsy jasalǵan qyrǵynǵa saıası baǵa berýdi jáne kinálilerdi jazalaýdy talap etti. 1990 jylǵy 20 qarashada Ázerbaıjannyń Nahchyvan Avtonomııalyq Respýblıkasynyń Joǵarǵy Májilisiniń sessııasynda Ult Kóshbasshysy 20 qańtardaǵy qandy qyrǵyndy ázerbaıjan halqynyń egemendik quqyqtaryna jasalǵan qastandyq dep baǵalady. Al 1994 jyly Ázerbaıjan basshylyǵyna oralǵannan keıin bul oqıǵalarǵa saıası-quqyqtyq baǵa berildi, qylmys jasaǵan tulǵalardyń esimderi jarııalandy. Sodan beri Ázerbaıjanda 20 qańtar jalpyulttyq aza tutý kúni bolyp jarııalandy. Bul oqıǵalar kezinde múgedek bolǵan azamattardyń áleýmettik qorǵalýy kúsheıtildi. Osy saıasatty jalǵastyrǵan Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Álıev 20 qańtar oqıǵalarynda sheıit bolǵandardyń otbasylary men múgedekterine erekshe qamqorlyq kórsetip keledi.

Ult basyna tóngen tragedııany eldiń úkimeti men  tarıhshylary halyqaralyq quqyq normalaryna sáıkes adamzatqa qarsy jasalǵan qylmys retinde baǵalanýǵa tıis ekenin aıtyp keledi. Búginde jyl saıyn jalpyulttyq aza tutý kúninde ázerbaıjan halqy sol qaıǵyly túnde qaza bolǵandardy qurmetpen eske alady. Ár jyly júzdegen myń adam el astanasynyń eń bıik núktesinde ornalasqan Sheıitter alleıasyna el egemendigi jolynda kúresken oǵlandaryn eske alyp, rýhyna taǵzym etedi. Munda jınalǵan halyqtyń kóptigi otan úshin qurban bolǵan qaharman uldardyń jarqyn beınesine degen qurmet pen taǵzymnyń aıqyn dáleli bolsa kerek.

Sońǵy jańalyqtar