Stýdentter sırek kezdesetin shópterdi zertteıdi

Moıynqumnyń keń dalasynda suńǵyla degen shóp ósedi. El ony keıde «saısaǵyz» dep atasa, ǵylymı ádebıetterde «sıstanhe» dep kórsetilgen. Bul ósimdik Qytaı, Koreıa, AQSh-ta taza túrinde nemese dárilik ósimdik retinde qoldanylady. Kóp óndirilgendikten sońǵy jyldary bul elderde suńǵylanyń qory azaıǵan. Al Qazaqstanda bul ósimdiktiń qory jetkilikti. Bastapqyda Almaty oblysynyń Baqanas jáne Jambyl oblysynyń Moıynqum aýylynda óndirilýshi edi. Sońǵy jyldary tek Moıynqum jerinen ǵana jınalýda. Sebebi, osy aımaqta ósetin suńǵyla ósimdiginiń hımııalyq quramy sapalyq jaǵynan ereksheligi bar. Alǵashqy kezde jylyna 300 tonnaǵa deıin jınalsa, keıingi jyldary bul 20-30 tonnany qurap otyr. Jaqynda M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz mem­lekettik ýnıversıtetiniń janynan quryl­ǵan «Fıtohımııa» oqý ǵylymı-óndiris ortaly­ǵynyń tusaýkeseri ótti. Iаǵnı, bıologııa mamandyǵynda oqıtyn stýdentter men ma­gıstranttar is-tájirıbeden ótetin kólemi 8 sotyq bolatyn, ońtústikkoreıalyq «KOREA­GREENHOUSE CO LTD» kompanııasynyń ınno­vasııalyq tehnologııalary boıynsha jasalǵan jylyjaı ashyldy. Mine, osy «Fıto­hımııa» ortalyǵy óndiriske endirilý úshin, mehanıka-hımııalyq ádisterdiń kómegimen medısınada qoldaný aıasy keń, Qazaqstan flora­syndaǵy farmakologııalyq qundy, eko­nomıkalyq jaǵynan mańyzdy ósimdikter qataryn tolyqtyrǵan suńǵylany tereńirek zertteýge kirisip ketti. Osy iske muryndyq bolǵan sý sharýa­shy­lyǵy, ekologııa jáne qurylys fakýltetiniń bıo­logııa kafedrasy qazirgi tańda Jambyl obly­synyń tolyqqandy ekonomıkalyq damýy men órkendeýine qomaqty úlesin qosyp otyrǵan, óńirimizdegi tańdaýly ǵyly­mı-zııatkerlik jáne aqparattyq-mádenı orta­lyqtarynyń birine aınalyp otyr dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Olar oblystyq orman sharýa­shylyǵy qorymen tyǵyz baılanys ornatqan. Tolyqtaı kompıýterlendirilgen jylyjaı tamshylatyp sýarý tehnologııasyn qoldanady. Tájirıbe retinde alǵash ret ónimdiligi joǵary gollandııalyq qyzanaqtyń «mahıtýs» sorty ósirilýde. Sonymen qatar, jylyjaıda 4 000 da­naǵa jýyq joǵary sortty gollandııalyq qııar, qyzanaq jáne burysh túrlerinen mol ónim alý josparlanyp otyr. Sonymen qatar, ortalyq Jambyl obly­sy­nyń birqatar dárilik qundy (súıelshóp, andyz, mııa, t.b) ósimdikterinen nanountaq alý men sýly ekstrakty jáne túrli kókónis, jemis-jıdekterdiń túrlerin keptirýmen aınalysady. Olardy arnaýly polıetılen qaltashalarǵa salyp daıyndaıdy. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Jambyl oblysy.