El tarıhyn erler jasaıtyny aıan. Esimi urpaqqa úlgi bola bilgen soǵys jáne eńbek ardagerleriniń biri Jylqaıdar Eginbaıuly edi. Jetisý gýbernııasynyń Qapal ýezine qarasty Balǵaly bolysyndaǵy on birinshi aýylda dúnıege kelgen ol 1941 jyly ásker qataryna shaqyrylyp, maıdanǵa attandy.
...Qystyń qaqaǵan aıazy qysqan jeltoqsan aıynda Shaǵan taýynyń baýraıyndaǵy shaǵyn aýyldardan jınalǵan bir top jas jigit soǵysqa attanady. Solardyń arasynda Jylqaıdar da bar edi. Olar yrym bolsyn dep Kóksý ózeninen bir-bir tostaq sý ishedi. Odan soń aýyldastary Kóken Kerimbekov, Tastan Qabdoldanov úsheýi ózen jaǵasyndaǵy taýǵa shyǵyp, onyń tóbesine ózderiniń bir-bir zatyn qaldyrady.
Kóp keshikpeı qatardaǵy jaýynger Jylqaıdar Eginbaev №1045 atqyshtar polkinde alǵashqy áskerı daıyndyqtan ótip, 8-shi gvardııalyq panfılovshylar dıvızııasynyń quramyna qabyldandy. Osylaısha, onyń maıdandaǵy joryq joldary bastaldy.
Birde Jylqaıdar aǵanyń fashıstermen qolma-qol aıqasqa túskeni bar. Sen fashısti óltirmeseń, ol seni óltiredi. Onyń ústine bir adym keıin sheginýge bolmaıdy. Olar shaǵyn derevnıaǵa bekinip alǵan jaýdy yǵystyrý úshin shabýylǵa shyqqan. Nemisterdiń mınometterinen toqtaýsyz atylǵan oq ajal shashyp, jylandaı ysqyrady. Bular da qarsylastar bekinisin oqtyn astyna alyp jatyr. Shabýyl tolastaǵan bir sátte jan-jaǵyna qarasa, janynda birge júgirip kele jatqan Kókennen basqa qarýlas jaýyngerleri kórinbeıdi. Ekeýi vzvodtan áýdem jerge uzap ketipti. Qolyndaǵy myltyǵyn myǵym ustaǵan ol ózine qaraı umtylǵan nemistiń eki soldatyn kúres tásilin qoldanyp, jer jastandyrady. Osyndaı taǵy bir qııan-keski urys kezinde ol jaraly, yńyrsyǵan daýysty estıdi. Tún qarańǵy bolatyn. «Jylqaıdar», degen álsiz daýysqa jalt qarasa, dosy Kóken eken. Ol jaralanypty. Kókendi shınelge jatqyza súırep, jaýyngerlerge kómek kórsetip jatqan medbıkeler men dárigerlerge jetkizdi. Oq onyń qabyrǵasy men ıyǵyna tıipti. Olar jaýmen urysta osylaı shynyqty.
Jylqaıdar Eginbaevtyń oqýshylarmen kezdesýinde surapyl soǵystaǵy shaıqasty esine alyp: «Lenıngrad qalasynyń jeri sazdy bolǵandyqtan, tereń qazǵan okobymyzdyń ishi laı sýǵa, qarǵa tolyp ketetin. Soǵan qaramastan, aǵash butaqtaryn tósep, kúni-túni sýyq sýdyń, qatqan muzdyń ústinde kóz ilindirip júrdik. Alaıda, sýyq tıip bir adamnyń jótelgenin, aýyrǵanyn kórgen joqpyn. Sol kezdegi jaýyngerler netken myqty bolǵan deseńshi! Ekinshi bir tańǵalǵanym, ózińdi emes, artyńda turǵan elińdi qorǵaý qajet ekenin bir sát esten shyǵarmaıtynbyz. Úgit-nasıhat óte myqty boldy. Biz el, jer úshin kózsiz batyrlyqqa barýǵa, ajal qushýǵa da daıyn boldyq. Men patrıotızmniń ne ekenin qandy maıdannan uǵyp, shyńdalyp kelgenmin», – degen edi.
Ol maıdan dalasynda kórsetken erlikteri úshin «Qyzyl Juldyz», III dárejeli Dańq, I dárejeli Otan soǵysy ordenderimen, «Lenıngradty qorǵaǵany úshin», «Erligi úshin», «Moskvany qorǵaǵany úshin» medaldarymen nagradtalǵan.
Soǵystan aman oralǵan Jylqaıdar aǵa Almaty oblysyndaǵy Kóksý aýdanynyń Kókbastaý ujymsharynda esepshi, bas esepshi bolyp eńbek etti. Odan keıingi jyldary Kýıbyshev atyndaǵy, Lenın atyndaǵy ujymshar basqarmalarynyń tóraǵasy boldy. Qashanda qarapaıym, kishipeıil, eńbeksúıgish, ózine de, ózgege de talap qoıǵysh, sózine de, isine de berik. Jylqaıdar Eginbaıulynyń eńbektegi eren isteri laıyqty baǵalanyp otyrdy. Ol Oktıabr Revolıýsııasy, Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet Belgisi» ordenderimen jáne kóptegen medaldarmen marapattaldy. Eki ret oblystyq keńeske depýtat bolyp saılandy. 1993 jylǵy 12 mamyrda qazirgi Shańyraq aýylyndaǵy mektepke soǵys jáne eńbek ardageri Jylqaıdar Eginbaevtyń esimi berildi.
Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.
Sýrette: maıdangerler J.Eginbaıuly (oń jaqta) men N.Amanbaev.
