Jádiger • 25 Qańtar, 2025

Dáýirden syr shertken dúnıeler

184 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Tobyl óńirinde Birma­ǵambet Aldııarov esim­di aýqatty adam ómir súrgen. Bul kisi óz zamanynyń kózi ashyq azamaty bolǵan. Jarly-jaqybaıǵa da kóp kómegi tıgen. 1920 jyldan bastap, keńes óki­meti elimizdegi iri baı­­lardyń mal-múl­kin tartyp alyp, óz­derin basqa jaq­qa jer aýdar­dy. Osy naýqanǵa Bir­ma­ǵam­bet baıdyń da ot­basy aldymen ilik­ken. Keńes bıligi onyń da bar mal-múl­kin tár­kilep alǵan. Qazir sol atamyzdyń úıi­nen alynǵan keıbir zat­tar Qostanaı oblys­tyq tarıhı-ól­ke­taný mýzeıinde tur.

Dáýirden syr shertken dúnıeler

Birmaǵambet Al­dııarov – Qostanaı okrýgi Qarabalyq aýdanynyń №10 aýylynda turǵan. 1927 jyly sol jerden tárkileýge ilikken. Biraq ol kisiniń keıingi ómiri beımálim. Alaıda dáý­letti otbasynyń tutynǵan zattarynan halqymyzdyń ǵajaıyp murasyn kóremiz.

Máselen, qyzyl barqyttan altynmen ádiptelip tigilgen qazaq áıeliniń qamzoly qandaı ádemi. Oıý-órnegi de erekshe. Astary maqta-matadan jasalǵan. Qaltalary kókshil barqyttan tigilgen. Biraq qamzoldyń matasy ýaqyt óte kele tozypty. So­dan keıin ony 1994 jyly halyq sheberi Tursynkúl Jaı­laýbaeva qaıtadan qalpyna keltirgen. Aıta keteıik, muny Birmaǵambet baıdyń báıbishesi kıgen. Sondaı-aq Buharanyń qymbat matasy – qamqadan tigilgen er adamǵa arnalǵan shapan da ózgeshe. Ony altyn sarǵysh tústi metall jippen zerlegen. Shapannyń qyzyl kúreń tústi gúlderi de kórkem. О́ńiri men jeńi tústi toqyma baýmen ádiptelip, astaryn Buharanyń jibegimen jasaǵan. О́kinishtisi, qazir shapannyń materıaly ábden tozǵan. Qaıta jańǵyrtý qajet.

Ásirese tóbesi bıik, etegi keń aıyr qalpaq aıryqsha. Onyń qaıyrmasyndaǵy jo­ǵarǵy bóliktiń etegine syzyq salyp qondyrǵan. Etegi aq kıizden tigilip, eki jaǵy aıyr­lanyp kelgen. Tolyǵymen altyndalǵan jippen zerlengen. Buryn erlermen birge áıelder de atqa mindi. Biraq sheberler er-toqymdy áıelderge bólek jasaǵan. Bul – áıelderge arnalǵan sondaı er-toqymnyń biri. Erdiń negizi aǵashtan jasalyp, terimen qaptalǵan. Aldyńǵy qasy artqy qasynan bıikteý, artqy qasy jalpaqtaý. Erdiń aldyńǵy bıik qasyna kúmisten japsyrma bekitilgen. Ony ósimdik tektes oıý-órnektermen júrgizgen. Kúmistiń betine qyzǵylt sary úsh aqyq jáne kógildir tústi perýzalar qondyrǵan. Er-toqym jaqsy saqtalǵan. Kózge birden túsedi.

Qazir bul jádigerlerge ǵasyrdan asa ýaqyt boldy. Biraq ony kórgenderge sol dáýirden syr shertkendeı áser beredi.