– Qazaqtyń kórnekti aqyny Qadyr Myrzalıevtiń kitaphanasy bizdiń zamanymyzdaǵy ataqty kitaphanalardyń biri boldy. Ol kisi qara bazardan sırek kitapty da, Odaqtyń búkil baspalarynan jańa shyǵyp jatqan jańalyǵy bar kitaptardy da izdep júrip tegis jınady. О́ziniń qolynda bardy bireýdiń qolynda bar jaqsyǵa aýystyrdy jáne sonyń bárin qunyǵa, qumarta oqydy. Biz kórshi turdyq. Kitaphanasyn jaqsy kóretini sonsha, ol kitapty óziniń úsh balasynan artyq kórmese, kem kórgen joq. Birde Qadyr aǵanyń shyǵyp ketkenin paıdalanyp, unaǵan kitapty qolyma alyp paraqtap kóz júgirttim de, qaıta ornyna qoıyp edim. Qaıtyp kirgen soń tórt qabyrǵa kitaptyń ishindegi men qozǵaǵan kitaptyń qısaıyp turǵanyn baıqap qoıǵan Qadyr aǵa jedel basyp baryp álgi ustaǵan kitapty sýyryp alyp, ornyna túzep qoıdy. Sebebi men shetin qısaıtyńqyrap qoıǵan ekem. Ol kisiniń «úıine kelgenderdi keterinde qushaqtap shyǵaryp salatyn» deıtin áńgime de ras. «Al, jigitter, aman bolyńdar» dep qapsyra qushaqtap, arqa-basyn sıpalap, qalta tusyn basyp kórip, qımaı qoshtasatyny bar. Sondaǵysy kitabyn qymqyryp ketpesin degeni. Mine, Qadekeńniń sol kitaphanasyn Aqjaıyqqa arnaıy ortalyq salyp kóshirip aldyq. Kópten oıda júrgen sharýa edi, kóptiń kómegimen ol da oryndaldy. Ásirese sońǵy «elden kelgen kók dónenniń sýretiniń qasynda kók shapan tursyn» dep jeńesheme aıtyp, ony da túgendep qoıdyq. Aǵanyń ózi ustap, tutynǵan dúnıesiniń bári, tipti qalamsabyna deıin týǵan jerine tizilip bardy. Bul – úlken ortalyq. Bolashaqta, árıne, «kitap qaıda» dep izdeıtin kezeń týǵanda, keleshek urpaq Qadyr oqyǵan kitaptyń ishindegi aforızmder men ózi qaldyrǵan ulaǵatty sózderdi paıdalanyp, ǵylymı eńbek qorǵaıtyn shyǵar dep úmittenemin.
– Al óz kitaphanańyz?
– О́zimniń kitaphanamda stýdent kezden jıǵan, kózkórgen aǵalardyń aqjarma tilegimen qoltańba bergen, óte kóne, qaıta basylyp shyqpaıtyn kitaptar bar. Qazirgi jaǵdaıda tiri júrgen soń seniń murańdy eshkim qadirlemeıdi ǵoı. Ákemniń kindik qany tamǵan úıiniń ornyna kúıeýim úı salyp berdi. Sol kezde Qudaı aýzyma salǵan bolar, men oǵan turmysqa shyǵarda: «Aqjaıyqtyń jaǵasyna úı salyp berseń, men saǵan jar bolamyn» dep aıtqan bolatynmyn. Aýylǵa úı salyp, kitaptarymdy tutas kóshirip aparyp, tekshelep jınadym. Onda túrli-túrli kitaptar bar. Juban Moldaǵalıev, Qadyr Myrzalıev, Hamıt Erǵalıev, Ǵafý Qaıyrbekov, Shona Smahanuly, Ázilhan Nurshaıyqov, Márııam Hakimjanova, Farıza Ońǵarsynova men Kúlásh Ahmetovanyń qoltańbasy jazylǵan jáne ózime ystyq kitaptardyń bári de Jaıyqtyń boıyndaǵy úıde qaldy.
– Ony jergilikti oqyrmandar paıdalana ala ma?
– Kitaphana salasyn memleket endi qolǵa alyp, qoldap jatqany belgili. Ázirge jergilikti oqyrmandarǵa arnalǵan burynǵy kitaphanalar jelisi jumys istep tur. Kitapty qurmettep otyrǵan adamdy ázirge kórip turǵan joqpyn. Biraq áli de úmitim bar. Oqıtyn urpaq oralady. Kitapsyz adamnyń kúni bolmaıdy. «Sol kezde keregin jınap alar» dep, Jaıyqqa kitaphanamdy amanattap, ustaǵan dúnıemniń bárin men de elge qaldyryp kettim. Sol aparǵan kitaptar jınalǵan kúıi sóresinde siresip tur. Kúzetshi qoıyp, qaratyp otyrmyn. О́zimniń ata-babamnyń mekeni, burynǵy Aqjaıyq aýdany tarap ketken. Qasynda, ormannyń bir múıisinde Jaıyqqa qarap turǵan jalǵyz úı. Elge barsam, toqtaıtyn úıim – sol.
– Ádebıette shyn talanttar bar. Olarǵa kóleńkesin túsirip júretin teris nıettegi darynsyzdar da bar. О́mir – kúres bolsa, osy úderis ádebıetke qalaı áser etedi?
– Ádebıette negizi qalam ustaǵan soń, basty maqsat – qolyńnan kelgenshe urpaqty tárbıeleıtin shyǵarma jazý. Al aqyndar qashan, qaı kezde de qoǵamǵa oppozısııa bolady. Oıly adamnyń ózi ómir súrgen qoǵamdaǵy ádiletsizdikpen ymyraǵa kele almaýy, kózqarasynyń sáıkes kelmeýi zańdylyq. О́ıtkeni aqyn júreginiń izdegeni ylǵı adaldyq pen adamgershilik bolsa, qoǵamda ol sát saıyn buzylyp, ózgerip turady. Soǵan qarsylyq bildiremin dep keıbireýler qarsy turyp jatady. Al meniń túsinigimde odan góri sen ózińniń júregińdegini adamzatqa, keler urpaǵyńa paıdasy tıetin, órkendep-ósýine kómegi bar nárseler qaldyrsań, sol ómirsheń dep oılaımyn. Al «men oppozısııamyn» dep qur keńirdek sozyp aıqaılaý, kóz aldap ýaqytsha tynyshtyqty buzýdyń ádebıetke keregi joq.
Tarıhtyń kóshi toqtamaıdy, biraq ár urpaqtyń ózi ómir súrip otyrǵan kezeńniń damý talabyna saı ózine buıyratyn qoǵamy, ǵasyry bar. Olar qoǵamdyq ómir men álemdik oqıǵalarǵa sózsiz áser etedi. Adamzat báribir sol ózine buıyrǵan ǵasyrdyń qıyndyǵyn arqalap ótedi. Bireýlerdiń taǵdyryna ashtyq týra keledi, bireýler soǵysty kóredi, bireýler tas-talqan tabıǵattyń dúleıinen bolatyn apattyń zardabyn tartady. Qaı urpaq ózine ne buıyrtsa, sony óteıdi. Álimsaqtan solaı. Mysaly, Shyńǵys han dáýiri shaıqaspen, jaýlap alý, qyryp-joıýmen tarıhta aty qaldy. Odan keıingi qazaq tarıhyna talaı tuǵyrly tulǵalardy syılaǵan handyq dáýiri, ol da keıin qırady. Bulardan soń dáýir-dúnıeniń betine dúbirlep shyqqan aqtar men qyzyldardyń qaqtyǵysy revolıýsııa atalyp, ol bizdiń atalarymyzǵa buıyrsa, soǵys ákelerimizge buıyrdy. Al bizge terrorızm, tehnologııa teketiresi, qaterli vırýs-aýrý keldi. Sonymen birge qazaq balalarynyń jumys izdep, bilim qýyp, jappaı shetel asyp jatqanynyń da óz sebebi bar.
«Ár qazaqtyń armany baıý shyǵar,
Baıyǵanǵa rahat daıyn shyǵar.
Shetelge ketti barlyq aqshalylar,
Bazarda qaldy bizdiń qaıyrshylar». Bas-basymyzǵa jaǵdaı tilep, toıǵan jerimizde júre bersek, sonda mynaý babalar tastap ketken ulan-ǵaıyr jer men elge, baılyǵyńa, baryńa bolashaqta kim ıe bolady? Meni keıde uıqydan shoshyp oıatatyn bir saýal – osy. Alań kóńilmen ala tańǵa deıin otyryp osyndaı da óleńder jazamyn. Biraq bular esh jerde jarııalanbaıdy. Sondyqtan ádebıetshi sonyń arasynda qalamymen adamzatqa meıirim tógetin, shýaq shashatyn, baqytty jasaıtyn, sanasyn ósiretin bir sóılem jazyp qaldyrsa da, adamzat úshin sol olja. Qashanda bárinen parasat ústem turýy kerek dep oılaımyn.
– Qazaqta tabıǵı daryny aıqyn aqyn qyzdar kóp emes. О́zińizdi tamasha lırık aqyn jáne qoǵam qaıratkeri dep tanımyz. Qoǵamdy keri súıreıtin kedergiler men teris aǵymdarǵa da qarsy irkilmeı sóıleısiz. El men jer, qazaq balasynyń, ásirese qyz balanyń baǵyn asyrý týraly, qyz tárbıesi týraly jıi aıtasyz. Munyń bárine qajyr-qaırat pen otanshyldyq rýh kerek. Sizden qazaq qyzynyń ishki erkindigin kórip qýanamyn. Bul erkindik sizge qaıdan keldi?
– Jalpy, adamnyń qalyptasýyna, balanyń tárbıesine yqpal etetin, óz shańyraǵy, óz tegi jáne otbasyndaǵy besikten bastalatyn tárbıe. Qazaq – qyzyn qonaq dep erkeletip ósiretin erekshe ult. Tarıhty qarańyz, qazaq eshqashan qyzyn eshqashan párenje oramaǵan, kelindi kelin dep syılap, ardaqtaǵan qazaq áıelin qorlaǵan ult emes. Ata-anam meni betimnen qaqpaı, jyly-jumsaǵyn aýzyma tosyp, ıinime bar asyldy japsyryp, bir qyz bala kórýge tıis qamqorlyq pen erkeligine bólep ósirse de, eserlikke salynǵam joq. Kerisinshe, erkindik pen erkelik minezimdegi batyldyq pen ótkirlikti ushtady. «Sen qyz balasyń, tynysh otyr» degen orynsyz qaqpaqyldy kórgenim joq. «Sen kúıeýge ketesiń, az kúndik qonaqsyń» degen áńgimeni ata-anam eshqashan aıtqan emes. «O, meniń jalǵyzym. Men saǵan kóp úmit artamyn. Sen oqy» dedi. Tárbıe osylaı boldy. Qazaq qyzynyń erkindigi – bul ultynyń erkindigi. Qazaq qyzynyń namysy, ulttyń namysy dep oılaımyn. Osylaı oılaýǵa ájem sebepshi bolǵan sııaqty. Ol maǵan «Qobylandy batyr», «Alpamys batyr», «Er Tarǵyn» jyryn qulaǵyma quıyp ósirdi emes pe? Endeshe, búgingi bizdiń urpaq tárbıesine ulttyq ádebıet, aýyz ádebıeti óte qajet. «Aıaz bıdi» oqysa, jas balalar urlyqqa barmas edi. О́zinde bardy qanaǵat tutýǵa jastaıynan úırenip, bireýdiń dúnıesine kóz salyp, halyqtyń qazynasyna qol suqpas edi. Al qazir balalarǵa ertegi aıtýdy múlde qoıdyq-aý deımin. Sondyqtan ultty sapaly, durys urpaqpen qamtý úshin Baýyrjan Momyshuly aıtqandaı, áldı aıtatyn ana, ertegi aıtatyn áje bolýy kerek. Qazir balabaqshanyń tárbıesin osy baǵytqa qurýdy kózdeý kerek. Bálkim, sonda biz ultymyzdy, urpaǵymyzdy túzeımiz. Al endi qazir telefonnan kórgensiz nárselerdi oqyp, kórip óz betimen ósip jatqan kishkentaı urpaqty qaıta túzep alý qıyn bolady. Osydan keıin «tártipsiz ul, tárbıesiz qyz qaıdan shyqty» deımiz. Tárbıege shesheniń aıǵaıynan góri, ákeniń «áı» degen bir sózi er balaǵa ótimdirek. «Ákeńdi syıla» degen sóz ár otbasynda kún saıyn aıtylýy kerek. Bul – bizdiń babalardan kele jatqan tárbıe dástúri.
Qazir jastardyń, ásirese qazaq qyzdarynyń tárbıesi ýystan shyǵyp ketti dep shyryldap kele jatqanyma otyz jyl boldy. Bizge ulttyq ıdeologııany dáripteıtin nasıhatshylar daıarlaý kerek edi. Onyń ornyna medreseler balalardan shala molda daıyndap berdi. Qazir sadaqalardy jınap alyp, dáris oqıtyn solar. Toılarǵa kelip bata berip, dáris oqıtyn solar. Tipti balany súndettese de, besikke salsa da, tusaýyn kesse de, solar qabattasyp kelip halyqqa ýaǵyz aıtyp jatyr. Al kitap oqymaıtyn, saýaty tómender osylardyń sońynan erip barady. Biz ǵylymǵa, bilimge umtylǵan, medısınanyń damyǵan, jasandy ıntellektiń kelip kómekke aralasqan, tehnıkanyń qaryshtap damyǵan zamanynda, óz qaǵynan jerip, ózge senimniń yǵyna jyǵylǵan qyzdarymyzdyń qara jamylyp, balasyn mektepke jibermeıtin nadandyqqa qalaı ketip qalǵandaryna tańym bar. Nege bulaı boldy? Buǵan qalaısha jol beremiz? Bul endi tutas ult bolyp oılanatyn másele.
–Jalpy, aqyn-jazýshylar osy ýaqytqa deıin Parlamenttiń depýtaty sııaqty ról atqaryp kelgenine qoǵam ábden úırenip alyp, qalamgerlerdiń boıynan osy kúnge deıin sol minezdi izdep turady. Qoǵamdaǵy shyndyq pen keleńsizdikti aıtý, ulttyń basyndaǵy problemany ortaǵa salý osy kisilerdiń mindeti sııaqty kóredi. Búgingi zııaly qaýymnyń azýsyzdyǵyna ashýlanatyny da sondyqtan bolsa kerek. Azamattyq pozısııa jaǵynan da, bálkim, shyǵarmashylyq jaǵynan da. Biraq burynǵy talaptyń da, talǵamnyń da tómendegeni ras qoı?
– Qaı ǵasyr bolsa da, barlyq shyǵarmashylyq ókilderi: sýretshi, aqyn, jazýshy, mýzykanttardyń kópshiligi ózi ómir súrip otyrǵan qoǵamdaǵy qaıshylyqtarmen kelispeıdi. O bastan osylaı. Biz biletin qaraǵaıǵa qarsy bitken butaq – sonaý Buqar jyraýlar. «Áı, Abylaı, sen kim ediń?» dep sóz bastaý salty sol kezden qalyptasty. Sodan keıingi Mahambet, sol soqpaqqa túsken keshegi Baýyrjan Momyshuly. Shyǵarmashylyq pen shyndyqty birtutastyqta qaraǵandardyń ishinen kórgenimiz – Juban Moldaǵalıev. О́tkir minezi ótirikpen ymyraǵa kele almaǵan Sherhan Murtaza «qazannan qaqpaq ketse, ıtten uıat ketedi» dedi ǵoı. Parlamenttiń tórinen aıtty. Aıtaryn qasqaıyp turyp aıtqan qaıratkerlik minez qazaqtan birte-birte qashyqtaı berdi. Álde ýaqyt pa, álde saıasat pa, álde urpaq usaqtaldy ma? Aınalasyna nemquraıly qaraıtyn, asaý minezden ada kónbis urpaq paıda boldy. Álgi «arystannyń jalyn sıpasa, mysyq bolady» degenniń keri. Aqyry osynyń bárinen keıin «ultym bar, elim bar, mynaýyń qate» dep basshyǵa aıtatyn adamdardyń báriniń ne aýzyn japty ne jalyn sıpaǵan arystan sııaqty mysyqtyń keıpine endirip, jyp-jyly peshtiń túbinde buıyǵyp jata beretin momyndarǵa aınaldyrdy. Maqtanǵanym emes, bir kezde jazyp edim: «Seskenbeı týra bıdiń baltasynan, Urynyń jemtik alyp qaltasynan, Kókesi tórde otyrǵan talapkerdi, Talant dep, qaǵyp qoıdyq arqasynan». Mine, osyndaılardyń ortasynda ómir súrip otyrmyz qazir. Rýǵa bir bólinip, til talasy taǵy týyndap, oǵan dinniń alaýyzdyǵy qosylyp, qazaqtyń basyn biriktirmeýge jasalǵan áreketti endigi jerde qatań zań ǵana túzeıdi dep oılaımyn.
– Azamattyq pozısııaǵa, azamattyq poezııaǵa siz qashan keldińiz?
– Meni jurt óleńin mahabbat, anaǵa, ákege qatysty ǵana jazady dep oılaıdy. Azamattyq saryndaǵy jyrlaryma mán bergisi kelmeıdi. Sodan keıin bizde burynnan qalyptasqan bir túsinik bar. «О́ı, osy áıelder qalam ustap ne bitiredi? Besik terbetip otyrmaı ma? Bul – erkektiń kásibi» degen uǵym boldy. Sondyqtan da ádebıette qalam ustaǵan qazaq áıeli at tóbelindeı az ǵana shoǵyr. Saýsaqpen sanarlyq. Seniń jyrlaryńdy oqyp, onyń baǵasyn berip otyratyn qaıbir zamandas azamat jigitter bar. Olar oqymaıdy. Al meniń shyǵarmamnyń ishinde ne bar, ne joǵyn bilmeıdi de. Muhıt Meralıevtiń taǵdyry jaıyn jazǵanda aıtam ǵoı: «Keler dep jadyrap jaz, keler kóktem, Qysta da qaısar ánshi óleńdetken. Zamanǵa ádiletsiz ne demeksiń, Talantty topas bıge táýeldi etken». Azamattyq ún emes pe? Aqynnyń aıtqany durys eken demeıdi ǵoı. Meniki durys deıdi. Árıne, men qyz júregimmen jyrlaımyn. Sebebi oqyrmanymdy maǵan jaqyn anaǵa degen saǵynyshqa tárbıeleı alsam, qazaqtyń qyzyna arý bolýdy úırete alsam, ol da az jumys emes qoı dep oılaımyn. Áıtpese, «bárin qaıta ózgertem» dep aıqaılap jazý meniń júregimniń úni emes. Júregim meniń – syrshyldyq, shynshyldyq. Sosyn taza kóńilimnen lyqsyp tógilgen tunbany ǵana jazamyn.
«Taqyrybym «usaqtaý» – bala jaıly,
Áldılep aq sút bergen ana jaıly.
Pák sezimdi jyrlaý da eskiripti
Qazir sózdiń irisin baǵalaıdy.
«Kóshi dedik ómirdi pasyqtardyń,
Mahabbat – sandyraǵy ǵashyqtardyń».
Joǵaldy dep arýdan názik qylyq,
Jigitterdiń sóz ettik jasyqtaryn.
Al men bolsam rızamyn ǵumyryma,
Gúl taǵamyn qyzymnyń burymyna.
Qarapaıym jerdegi ana tapqan
Ǵashyq boldym qazaqtyń bir ulyna.
Súıdim qyrdyń gúlin de, jýsanyn da,
Jýdym sábı jórgegin, qýyrshaǵyn da.
Ana boldym kádimgi, meıirlenip
Typyrlatqan tirlikti qursaǵymda» dep jazamyn. Men ózimniń ómirim arqyly sol qyzdardyń júregine oı tastasam deımin. Biraq barlyǵyn qamtı almaımyn.
– Aǵa býyndaǵy aqyn apalarymyz jyrlaryn sezimge, súıispenshilikke, meıirimge bólep jazdy. Al keıingi qyzdar poezııasynda bul nárseniń bári ashyqtaý kórinis taýyp jatady. Poezııadaǵy tylsymdyq, jumbaq syr qupııasyn ashyp tastady. Bári túsinikti...
– Erkindik pen ersilik eki nárse. Keı qalamdas sińlilerim «erkinmin» dep ersi ketip bara jatyr. Men ár jerde aıtyp júremin. Qyzdarǵa eshqashan «men seni súıemin» dep aıtpa dep. Qyz bala jumbaqtyǵymen, óziniń bıiktigimen, qol jetpes qasıetimen erekshe bolýy kerek. Sulý gúlge umtylǵan sııaqty yntyqtyryp, umtyltyp qoıý kerek qoı. Bular qazir árkimniń qolynda. Ol týraly da bir jazyppyn. «Nege sen qyz bola tura jumbaq bolmaısyń? Nege sen kóringen jigit ustaı salatyn arzan zatqa aınalasyń?» Qyz bala ózin taza ustap úırený kerek. Ol taǵy da úıdegi tárbıeden-aý deımin. Sosyn myna qoǵamda basqa jaqtan kelip jatqan aǵymǵa erip turǵan qyzdar óziniń ulttyq bolmysyn joǵaltqan. Onyń bári óleńge de berilip jatyr. Qyz bala náziktigin syılata almaıdy. Al náziktik pen tazalyqqa kez kelgenniń qoly da, batyly da barmaıdy. Ol kádimgi qarý. Qyz bala ójetpin dep tóbelesýge bola ma, erkinmin dep ersilenýge bola ma? Erkindik berildi dep aýzyńa kelgendi sóıleýge bola ma? Osynyń barlyǵy bizdiń ulttyq tárbıede bar. Ol aýyz ádebıetimen, ananyń tárbıesimen beriledi. Sondyqtan bizge qyz tárbıesimen aınalysatyn, ana tárbıeleıtin mektepti bólek ashpasaq bolmaıdy.
– Sońǵy shyqqan kitabyńyz – «Meniń Farızam». Estelik kitaptyń ótimdiligi qazaqtyń qos aqyn qyzynyń ǵumyrbaıandyq mezetteriniń derektiliginde ári tulǵalyq beınelerinde dep oılaımyn. Kitaptyń alǵashqy taraýlary biraz jyl buryn «Qazaq ádebıeti» gazetinde jaryq kórgende tolqý týdyrǵan bolatyn. Ádebıette memýar basy ashylmaǵan jumbaq janr kúıinde keledi. Farıza aqyn beınesin osy janrda jazý ıdeıasy qalaı týdy? Siz bul kitapty nege jazdyńyz?
– Farızaǵa talas joq, ol – qazaq poezııasyna kelgen qubylys. Talantty aqyn. Men ózimdi Farızany jaqynnan biletin adamdardyń qataryna jatqyzamyn. Sonaý Atyraýdan, stýdent kezinen bastap ekeýmiz hat almasa bastadyq. Men onda Almatydamyn. Keıin ol Sherhan Murtazanyń shaqyrýymen Almatyǵa jumysqa keldi. Sol kúnnen bastap birge júrdik, jumysqa, issaparǵa birge bardyq. Teatrǵa birge baratyn, bazardy birge aralaıtyn, birge shaı ishetin jaqyn qurbylarǵa aınaldyq. Alystaǵy anasyn saǵynsa, Atyraýǵa barsa, janyna meni ertip alatyn. Mine, osyndaı jaımashýaq jaqsy kúnder basymyzdan ótti. Onyń eshkimge uqsamaıtyn ór minezi boldy. Farıza týraly tanıtyndar da, syrttaı syılasqandar da, azdap tanys bolǵandar da estelik jaza bastady, biraq ol týraly shynaıy jaza almady. Al meniń qolymda onyń jazǵan hattary, sýretteri saqtalyp qalypty. Arhıvimdi aqtaryp otyrǵanda «nege estelik kitap jazbasqa?» degen oı týdy. Maǵan tym bolmasa rýhy rıza bolsyn dep, sýretteri men estelikteri shań basyp jatpasyn dep, bárin jınaqtap, estelik kitap jazyp shyqtym. Qazaq qoǵamy áli kúnge laıyqty baǵalaı almaı júrgen ádebı janrdyń biri – memýar, estelik. Men onda aqynnyń kemshilik-qate kórse, betiń bar, júziń bar demeı, aıtyp tastaıtyn shynaıy minezin jazdym. Biraq keıin ózi soǵan ókinetin edi. О́leń jazǵan kezdegi ishki arpalysy men shıyrshyq atqan shabytty shaǵy da maǵan tanys edi. Farıza tynysh otyryp jazǵan emes. Burq-sarq etip, bir silkinip, alasuryp baryp, tolqyny qaıtqan teńiz sııaqty saıabyrlap baryp óleń jazatyn. О́zine-ózi syımaı ketetin. Býyrqanady, shamyrqanady, ishin kernegen syrdy aq qaǵazdyń betine osylaı aqtarǵan sátin talaı kózimmen kórgenmin. «Farıza – minez» degen sóz sodan qalǵan. Osylardy jazdym. Mende aqynnyń qolymen jazǵan jazýy, hattary, sýretteri tarıhı jádiger retinde saqtalsa degen nıet boldy. Sebebi ol dúnıe menen basqa eshkimde joq. Sóıtip, 85 jasyna arnap kitap shyǵardym. Menińshe, keıingi urpaqtyń rýhanı ıgiligine aınalyp, oqıdy dep oılaımyn. Bálkim, keleshekte Farızanyń ómirine arnap kıno túsirgisi keletinderdiń paıdasyna asatyn kerekti derek bolar.
– Qazaq poezııasyna qyzmet etip kelesiz. О́zge ádebıettiń de ókilderin qazaqsha sóılettińiz. Qazir de qarap otyrmaıtyn bolarsyz, qalamyńyzǵa qandaı taqyryp jaqyn bolyp júr?
– Qazir drama janry qyzyqtyryp júr. Áıgili Jeltoqsan zobalańynda Juban Moldaǵalıevtiń ashyna sóılegen sózi bar. Aqynnyń júrek únin jeli etip «Juban» degen pesa jazdym. Sahnaǵa laıyqtap jazýǵa maǵan Mádına Omarova degen jazýshy-dramatýrg sińlim kómektesti. Sebebi ol da qazir dramalyq shyǵarmalar jazyp tanylǵan avtorlardyń qatarynda. Spektakl Oralda qoıyldy. Endi osy spektakldi Astana teatrlarynyń biri sahnalasa degen tilegim bar. Sebebi «Men – qazaqpyn» dep jalǵyz aýyz sózimen namysymyzdy janyp, ulttyq sanamyzdy oıatqan Juban sııaqty aqynnyń rýhyn biz umytpaýǵa tıispiz. Bul – meniń aqyn aldyndaǵy, ádebıet aldyndaǵy qasıetti boryshym. Endigi bir armanym – Muhıt Meralyuly týraly kıno túsirý. Onyń «Záýresh», «Aınamkóz» atty tamasha óleńderi bar. Teatr jáne kıno ónerinde Aqan seriniń, Birjan saldyń beınesi bar, biraq Muhıt joq. Sol Muhıt týraly fılm jaryqqa shyqsa eken, onyń máńgi ólmeıtin ǵajaıyp ánderiniń tynysyn, osy ándermen terbelgen keń dalanyń ısin ár qazaq sezinse eken deımin. Osy meniń armanym.
– Áńgimeńizge rahmet, apaı! Sol armanyńyzben qaýyshatyn kún jaqyn bolsyn!
Áńgimelesken –
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
