Qorqynyshty qýanysh

Bul azdaı, telefondaǵy áleýmettik jelini ashyp qalsam, áldebir kásipkerlik kompanııanyń «Mektepter toqtatyldy. Al sen úıde jalyqtyń ba? Onda Pálen akýaparkine kel, munda kóńildi jáne jyly» dep baǵasy jazylǵan jarnamasy jylt etti. Jarnamaǵa oqyrman tartý úshin alaqaılap turǵan oqýshy qyzdyń kóńildi fotosýretin júktep, sonyń betine «Aıaz! Alaqaı, sabaq bolmaıdy!» dep jarqyratyp jazyp qoıypty. Qysqasy, mektepter jabylsa, sabaq bolmaı qalsa, oqýshydan bas­tap muǵalim de, ata-ana da, kásipkerler de qýanady eken. Barlyǵy deý­den aýlaqpyz, basym kópshiligi bul jaǵdaıǵa kóńildenetinin meńzep otyrmyz. Al bir sát oılanyp kórińizshi, shyndyǵynda sabaqtyń bolmaǵany qýantarlyq nárse me? Basqasyn bilmeımin, biraq osyǵan dál oqýshy men muǵalimniń qýanǵany – qorqynyshty. Ásirelep otyr dersiz, olaı oılaýǵa qaqyńyz bar, biraq baıyptap qarasańyz, bul eń aldymen balanyń oqýǵa, jańa bilim alýǵa qyzyqpaıtynyn, muǵalimniń sol sabaq bolmaıtynyna qýanǵan oqýshylaryn qyzyqtyra almaıtynyn anyq kórsetpeı me? Osy oıymyz­ǵa taǵy bir ýáj aıtatyndardyń pikiri bılik jaqtan keletin «Oqýshy da, muǵalim de demalmaıdy, sabaq bar bolǵany onlaın formatqa aýystyryldy» deıtin mazmundaǵy jaýapqa saıar. Qashyqtan oqytý delinetin ataýy ádemi nusqanyń qandaı nátıje beretininen pandemııa kezindegi kóz­boıaýshylyqtan kórdik qoı.

Iá, balalardyń bárinde áleýmettik jáne basqa da jaǵdaı birdeı emes, mysaly, bir oqýshy mektepke ata-anasynyń kóligimen barsa, ekinshi bir bala 2 shaqyrym joldy jaıaý júrip qatynaýy múmkin. Osyndaı máseleni eskerip, qolaısyz aýa raıynda sabaqtyń bolmaǵany da, úıden oqýǵa aýystyrylǵany da durys deýge bolady. Buǵan kelesi bir qarsy oıdy qosyp, «Áleýmettik az qamtylǵan, onyń ústine kópbalaly otbasyndaǵy ár oqýshyǵa jeke noýtbýk tabyla bermeıdi» degen oıdy mysalǵa keltirýge keler. Jalpy, sabaqty boldyrmaýdyń tıimdi-tıimsiz tustary týraly ekijaqty pikirlerdi tolassyz bere berýge bolady. Osyndaıda arbany da syndyrmaı, ógizdi de óltirmeı, oqytý formatyna onlaın ıa oflaın dep tańdaý bergen durys shyǵar. Bul jerde nazar aýdartqymyz kelgen másele – oqýshynyń mektepke barmaıtynyna, muǵalimniń balalar shýynan bir kúnge bolsyn qutylǵanyna qýanatyny. Aqıqatynda, álem kún saıyn, tipti saǵat pen sekýnd sanap óńin ózgertip jatqan zamanda bala tabıǵı qalpyna qaraı jańa bilim alýǵa qulshynýy kerek edi ǵoı. Al muǵalim mek­tepte balalardyń shýyly men qońyraýdyń úni estilmegenge, kóńiline qaıaý túspese de bir­túrli kúndelikti sátti saǵynǵanyn sezýi kerekteı kórinedi. Ata-ana she, balasy bir kún sabaqtan qalsa, bir jylǵa granttan qaǵylǵandaı ýaıymdamasa da, sál bolsyn: «Búgingi jańa taqyrypty durys túsinbese, aldaǵy bir taraýdy jóndi uqpaı qalatyn boldy-aý, jumystan qalyp birge sabaq oqı almaımyn ǵoı», dep alańdaǵany jón sekildi. Aınalyp kelgende, balanyń úlgerimi nasharlasa, eń aldymen qınalatyn da sol ata-ananyń ózi emes pe? Aqyly qosymshaǵa berip, jeke muǵalim jaldap álektenedi, úıde úı tapsyrmasyn uzaǵyraq birge oryndaý, balany mektepten bólek daıyndyq ortalyǵyna tasý, odan qyz­metke qarajat shyǵarý ýaqyt turǵysynan da, qaltaǵa da shyǵyn. Mundaǵy másele «Osy qazir tegin berilip jatqan bilimdi dál ýaqytyn­da mu­ǵalimniń ózinen alyp qalmasań, keıin ýaqy­tyń men aqshańdy sarp etýiń ábden múm­kin», dep na­ryq zańymen túsindirýge tyrysatyn tár­bıe­niń sanaǵa sińirilmeı jatqanynda da bolar.

Negizi bizdiń oqýshylar jyl on eki aıdyń jartysyna jýyǵyn demalyspen ótkizedi eken. «Jaraıdy, sonyń arasynda bir kún, tipti 1 apta qalǵannan, sony qashyqtan oqyǵannan artta qalyp qoımas» degendi alǵa tartatyndar tabylar. Kelisýge bolady-aq, alaıda eń mańyzdysy, oıymyzdyń túp tórkini – sabaqtyń bolmaıtyny týraly habarlamaǵa qýanatyndardyń áreketi synı oılaı alatyn adamǵa ersi ekeninde. Bárin qoıyp, ómirdiń ózinen mysal kel­ti­reıik. Astanadaǵy aýa raıy -35 gradýsty kór­se­tip tur­­ǵanda jumysqa aıańdap bara jatyp mek­tep jasyndaǵy kórshi balany kórdim. Ol ózi oqı­­tyn mekteptiń arǵy jaǵyndaǵy dúkennen myq­shyńdap kartop ákele jatyr eken. Al sol bala kún sýyq bolǵandyqtan sabaqqa bar­maı qal­ǵanyn aıtty. Sodan soń sabaq ýaqy­tyn­da alańda asyr salyp oınap júrgen qatar­la­s­ta­ry­na úıine kirip-shyqqannan keıin oıynǵa qo­sy­­latynyn jetkizdi. Paradoks pa – paradoks!