Jaýapty qurylym ókilderi darııa boıyn udaıy baqylaýda ustap otyr. «2024–2025 jyldardaǵy qysqy-kóktemgi kezeńde Syrdarııa ózenindegi sýdy qaýipsiz ótkizý» josparyna saı arna deńgeıin tómendetý maqsatynda magıstraldy kanaldar men kólder júıesinen sý alý kesteleri ázirlendi. Oblys aýmaǵyndaǵy sý basý qaýpi bar 29 aımaqta 167,3 myńǵa jaqyn turǵyny bar 36 eldi meken oryn tepken. Olardyń qaýipsizdigin qorǵaýǵa 135 mekeme bekitilgen. 410 arnaıy tehnıka, 1 234 adam saqadaı saı tur.
Sý tasqynyna qarsy materıaldyq-tehnıkalyq qor retinde 129,7 tonna janarmaı, 95 110 dana qap pen basqa da materıaldar ázirlendi. Aıtqan jerden aýlaq, aıaqasty sý basa qalǵan jaǵdaıda 61 evakýasııalyq jınaqtaý, 71 qabyldaý beketi daıyn.
«Qazgıdromet», «Qazsýshar» RMK Qyzylorda fılıaldary Syrdarııa ózeni arnasyndaǵy 10 sý beketi men 4 sý torabyndaǵy sý deńgeıine kúndelikti monıtorıng júrgizip, jergilikti atqarýshy organdar, sý sharýashylyǵy mamandary táýlik boıy kezekshilik etedi.
Oblystyq jumyldyrý daıyndyǵy, aýmaqtyq jáne azamattyq qorǵanys basqarmasynyń basshysy Marat Qurmanbaevtyń aıtýynsha, «Qazavıaqutqarý» aksıonerlik qoǵamymen jasalǵan kelisimshartqa sáıkes, 2 tikushaq daıyndyqqa keltirilip, muz jaratyn arnaıy mamandandyrylǵan mekememen kelisimshart jasalǵan.
Bıylǵy qys jyly bolyp tur. Darııa arnasyndaǵy muz da jyldaǵydan áldeqaıda juqa. Naýryz aıynda muz kóbesi sógile bastaıdy. Sý sharýashylyǵy nysandarynyń tehnıkalyq jaǵdaıyna jasalǵan zertteý nátıjesinde oblys bıýdjetinen qarjy bólinip, Aral aýdany aýmaǵynda 2, Jalaǵash aýdanynda 1 ýchaske jóndeldi. Qyzylorda qalasy men aýdandarda kásipkerler demeýimen 20 nysanǵa qalpyna keltirý jumystary júrgizildi.
Mamandar jazda ár tamshysy altynǵa aınalatyn darııa sýyn tıimdi paıdalaný baǵytynda jumystar qolǵa alynǵanyn aıtady. Arnaǵa syımaǵan artyq sý kólderge jiberilip, kóp jyldan beri ortaıyp turǵan aıdyndar alaby birshama ulǵaıdy. Qazir Shardara sýqoımasyna túsip jatqan sý memleketaralyq sý sharýashylyǵyn úılestirý komıssııasynyń osy ýaqytqa boljaǵan kóleminen 130%-ǵa artqan. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Serik Sermaǵanbetovtiń aıtýynsha, oblys shekarasyna sekýndyna túsken 500 tekshe metr sýdyń 365 tekshe metri Qyzylorda sý torabynan ótip jatyr. Osy sýdyń 140 tekshe metri kishi Aral teńizine quıady.
«Osynyń ózinen óńirdegi kólderge bıyl sý jaqsy jetip jatqanyn ańǵarýǵa bolady. Mysaly, Qamystybas, Aqshataý kólder júıesine 1 mlrd tekshe metrge jýyq sý bardy», deıdi basqarma basshysy.
Memleket basshysynyń sý sharýashylyǵy máselesimen muqııat aınalysý, kóktemgi qarǵyn sýdy jınap, ony dıqandardyń qajetine jaratý úshin gıdrologııa beketterin jóndep, jańǵyrtý baǵytyndaǵy tapsyrmasyna oraı oblysta birqatar jumys atqaryldy. «Sý salasyn damytýdyń 2024–2028 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyna» aımaqty sýmen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan 112 joba engizilip otyr.
Aımaqtaǵy strategııalyq mańyzy bar «Qyzylorda», «Áıtek» sý toraptary kúrdeli jóndeýden ótip, «Kókaral» bógeti nazarǵa alyndy. Respýblıkalyq bıýdjetten bólingen qarjyǵa Jańaqorǵan aýdanynyń Kelintóbe magıstraldy kanalyna sý jetkizetin 6,1 shaqyrym aınalma arna qazyldy.
Ár kóktem, jazda tamshy sýǵa zar bolyp qalatyn darııa etegindegi aımaqta 31 myń gektar sýarmaly, 120 myń gektar shabyndyq pen jaıylymdyq jerdi sýlandyrýǵa múmkindik beretin «Qaraózek» sý qoımasy jobasy oblys úshin asa mańyzdy bolyp otyr. Aıdynyna 775 mln tekshe metr sý syıǵyzatyn qoıma qurylysyn Islam Damý banki esebinen qarjylandyrýǵa qatysty Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligimen birlesken jumys júrgizilý ústinde. Mamandar bul bastama arqyly Aral teńizine turaqty sý jetkizýge jol ashylatynyn aıtady.
QYZYLORDA
