Sýret: news.un.org
Degenmen keshe «Euronews» bastaǵan Batys BAQ-tary senimdi aqparat kózine silteme jasap, Ýkraına men AQSh tabıǵı resýrstarǵa qatysty kelisimge kelgenin súıinshiledi. Iаǵnı Kıev pen Vashıngton Ýkraınanyń tabıǵı resýrstaryn – sırek kezdesetin qundy metaldardy, munaı men gazdy birlesip ıgerýge ýaǵdalasty.
«Euronews» aqparatyna súıensek, AQSh buǵan deıingi 500 mlrd dollar alý talabynan bas tartqannan keıin Ýkraına kelisimniń áldeqaıda tıimdi sharttaryna kóngen kórinedi. Tipti Ýkraına prezıdenti Vladımır Zelenskıı 28 aqpan kúni kelisimge qol qoıý úshin AQSh-qa ushyp barýy múmkin ekeni habarlandy. Jýrnalıster suraǵyna jaýap bergen Tramp: «Men onyń juma kúni keletinin estidim. Árıne, qarsy emespin jáne ol menimen birge qol qoıǵysy keledi. Jáne bul óte mańyzdy», dep Zelenskııdiń mańyzdy mıssııamen muhıt asatyny týraly aqparatty nyqtaǵandaı boldy.
Sondaı-aq Ýkraına-Reseı qaqtyǵysyna qatysty sanksııalyq saıasatta da biraz ózgeris boldy. Soǵystyń bastalǵanyna osy aqpanda úsh jyl toldy. Soǵan baılanysty birqatar el Reseıge kórsetken qysym retinde sanksııalyq paketterin jarııalady. Eýroodaq ta Reseıge qarsy sanksııalardyń 16-paketin maquldady. Sol boıynsha Reseıdiń taǵy 13 banki SWIFT júıesinen ajyratylmaq. Sondaı-aq reseılik 8 telearnanyń Eýropada habar taratýyna tyıym salyndy. «Kóleńkeli flottaǵy» 70-ten asa keme «tusaýlandy». Al sanksııalyq tizimdi Reseıdiń taǵy 48 jeke jáne zańdy tulǵasy tolyqtyrdy. Bul joly sanksııaǵa ilingender qatarynda Úndistan, Qazaqstan, Qytaı, BAÁ, Sıngapýr, Túrkııa men О́zbekstan kompanııalary bar eken.
Reseı munaı men gaz óndirisine qajetti tehnologııalar men baǵdarlamalyq qamtý júıelerinen qaǵylyp otyr. Sondaı-aq avaısııa, saýda-sattyq, tasymal, ónimderdi qoımada saqtaý baǵytynda da Reseıdi alǵa attap bastyrmaıtyn tyıymdar qosyldy. Buǵan qosa alystaǵy Aýstralııa men Jańa Zelandııa da Reseıge qarsy aýqymdy sanksııalar jarııalap, sanksııa tizimine eldiń 70 jeke tulǵasy men 80 kompanııasyn ilip jiberdi.
Keıingi 1-2 aptada beıbit kelisim týraly másele kún tártibine shyǵarylǵaly Ýkraınany qalpyna keltirý taqyryby da ózekti bola bastady. Úsh jyldyq soǵystan keıin Ýkraınany qalpyna keltirýge shamamen 500 mlrd eýro qajet. 24 aqpanda Ýkraına premer-mınıstri Denıs Shmıhal Mınıstrler kabıneti men Eýrokomıssııanyń birlesken otyrysynda osylaı málimdedi. Bul týraly nemistiń «Deutsche Welle» basylymy jazdy.
Denıs Shmıhaldyń aıtýynsha, qalpyna keltirýge jumsalatyn negizgi resýrstardyń bir bóligi Reseıdiń tyıym salynǵan aktıvteri esebinen bolýy kerek. Ol aktıvterdi tárkileıtin ýaqyttyń kelgenin aıtty.
24 aqpanda Kıevke sapary kezinde Eýropalyq Odaq pen birqatar elderdiń basshylary jańa kómek paketteriniń bólinetinin málimdedi. Eýropalyq komıssııa tóraǵasy Ýrsýla fon der Leıen Eýroodaq Ýkraınaǵa 3,5 mlrd eýro kólemindegi jańa kómekti naýryz aıynda aýdaratynyn jetkizdi. Bul qarajat Reseıdiń buǵattalyp, qozǵalyssyz jatqan aqshasynan túsken kiris esebinen ótelmek.
Al Kanada premer-mınıstri Djastın Trıýdo Kıevke 5 mlrd dollar (4,77 mlrd eýro) kóleminde qarjylyq kómek kórsetýge ýáde berdi. Ol kómek te Reseıdiń osy kúnge deıin buǵattalǵan qorlary esebinen qarjylandyrylmaq. Ispanııa, Norvegııa, Fınlıandııa, Danııa jáne basqa elder de Kıevke jańa kómek paketterin bergenin jarııalady. Ýkraınalyq BAQ eldegi soǵystyń úsh jyldyǵynda sheteldik seriktester shamamen 10 mlrd eýro kóleminde kómek kórsetetinin jarııalaǵanyn jazyp jatyr.
Sondaı-aq Reseıdiń Ýkraınaǵa jappaı basyp kirýine baılanysty BUU Qaýipsizdik keńesi eki qarar qabyldady. Ýkraına men Eýroodaq usynǵan Reseıdiń basqynshylyǵyn aıyptaıtyn qarar jobasyn BUU Bas Assambleıasynda aldyńǵysyna qaraǵanda azyraq el qoldady. Eki eldi «berik beıbitshilik ornatýǵa» shaqyratyn qarardy on memleket qoldap, qarsy daýys bergender bolmady, bes memleket qalys qaldy. Al AQSh usynǵan qujat qaıta qaralyp, ol da qabyldandy. Eki qarar da 93 daýyspen qoldaý tapsa, AQSh usynǵan qujatqa – 8 el, Ýkraınanyń nusqasyna 18 el qarsy shyqty. Qalǵan memleketter, sonyń ishinde Qazaqstan qalys qaldy. Jalpy alǵanda daýys berýge 193 el qatysty.
