Elimizdiń batys shebindegi Qıǵash ózenine taıaý ornalasqan qazirgi Bókeıhan aýylynda 1950 jyly ómirge kelgen. Qıyrdaǵy aýylda balalyq shaǵy ótip, erjetken ol mektepti bitirgen soń pedagogıka salasyn tańdady. Sóıtip, 1966 jyly Alataý bókterindegi Almatyǵa jetip, Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtynyń matematıka fakýltetine qujatyn tapsyrdy. Bilimge qushtar jas 1971 jyly atalǵan oqý ornyn bitirdi.
Eńbek jolyn aldymen burynǵy Gýrev pedagogıka ınstıtýtynda bastady. Táýelsizdiktiń eleń-alańynda Alash qaıratkeri H.Dosmuhamedovtiń esimi berilgen ýnıversıtettiń matematıkalyq analız kafedrasynda 20 jyl jumys istedi. Keıin Atyraý munaı jáne gaz ınstıtýtyndaǵy joǵary matematıka jáne esepteý tehnıkasy kafedrasynyń meńgerýshisi, ÝNAT ınstıtýty Atyraý fılıalynyń dırektory, Atyraý ınjenerlik-gýmanıtarlyq ınstıtýtynyń rektory qyzmetin atqardy. Elý jyldan astam merzimde myńdaǵan shákirtti tárbıelep, matematıka ǵylymynyń qyr-syryna baýlydy.
Aqyryn júrip, anyq basatyn qalpynan taımaǵan Ersaıyn Ýálıthanuly ustazdyq kásibin ǵylymmen ushtastyrdy. Joǵary bilim alǵan ınstıtýttaǵy aspırantýranyń kúndizgi bólimine túsip, dıfferensıaldyq jáne ınte- graldyq teńdeýler salasyn tańdady. Ǵylymı izdenisiniń nátıjesinde 1990 jyly «Dınamıkalyq sımmetrııal spýtnıktiń konýstyq presessııasyna týyndaıtyn perıodtyq qozǵalystar» taqyrybynda kandıdattyq dıssertasııasyn sátti qorǵady. Al 2005 jyly «Aspan mehanıkasynyń jańa modelderindegi Lıapýnov boıynsha ornyqtylyq máselesi» boıynsha doktorlyq dıssertasııasyn qorǵap, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory atandy. 2007 jyly ǵalymǵa Joǵary attestasııalyq komıssııanyń sheshimimen matematıka professory ǵylymı ataǵy berildi.
«Ersaıyn Ýálıthanulynyń ǵylymı zertteý eńbeginde aspan me-hanıkasynyń jańa modeli qurastyryldy. Tolyq sımmetrııaly 9 jáne 10, tolyq emes sımmetrııaly 10 aspan denesiniń shekteýli esebine baılanysty dınamıkalyq modelder úshin dıfferensıaldyq teńdeýler júıesi engizildi. Evklıdtik jáne fazalyq Gamılton keńistikterindegi koordınatalar júıesinde sapaly ári sandyq esepteýler júrgizildi. 9 jáne 10 aspan denesine qatysty shektelgen máseleni anyqtaıtyn dıfferensıaldyq teńdeýdiń stasıonarlyq sheshimin anyqtaıtyn fýnksıonaldyq teńdeý quryldy. Kompıýterlik algebra ádisterimen dıfferensıaldyq teńdeýler júıesiniń jıilikter arasyndaǵy rezonanstyq qatynastar anyqtaldy. 3 jáne 4-retti jıilikter rezonanstary úshin Lıapýnov maǵynasynda tepe-teńdik jaǵdaıdaǵy ornyqtylyq jáne ornyqsyzdyq týraly teoremalar dáleldendi», deıdi professor, halyqaralyq Aqparattandyrý akademııasynyń akademıgi Serik О́tepqalıuly. Onyń ǵalym retindegi qalyptasý kezeńi M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıteti, S.Ordjonıkıdze atyndaǵy Máskeý Avıasııalyq ınstıtýty jáne KSRO Ǵylym akademııasynyń Teorııalyq astronomııa ınstıtýty sekildi jetekshi ǵylymı mektepterde ótti. Máselen, kandıdattyq dıssertasııa taqyryby boıynsha júrgizilgen zertteý jumystaryna KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty professor E.Grebenıkov, professor A.Sokolskıı jetekshilik etti.
Ǵalym ǵylymı zertteýlerindegi tujyrymdary týraly halyqaralyq jáne respýblıkalyq ǵylymı basylymdarda 114 ǵylymı maqala, 3 ǵylymı monografııasyn jarııalady. Onyń jetekshiligimen 1 doktorlyq jumys daıyndaldy. Joǵary oqý oryndarynda 12 ǵylym magıstrin daıarlady.
Ol birneshe ret oblystyq máslıhattyń depýtaty bolyp saılandy. Úlken shaharda turmasa da jergilikti ǵalymnyń joǵary bilimdi, bilikti mamandar daıarlaý isindegi jáne ǵylymdaǵy qajyrly eńbegi úshin laıyqty baǵasyn aldy. Memleket basshysynyń Jarlyǵymen 2010 jyly Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri ataǵy berilip, 2020 jyly «Qurmet» ordenimen marapattaldy. Al byltyr ǵylymnyń qııa shyńyna órlegen ǵalym Ersaıyn Ihsanov Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi bolyp saılandy.
Atyraý oblysy
