Baǵdary aıqyn alty jyl: Qazaqstan ornyqty damý jolynda

2024 jyldyń sońynda IJО́ 288 mıllıard dollardy qurady. Jan basyna shaqqandaǵy IJО́ 14 myń dollardan asty. Qazaqstan tabysy joǵary elder tobyna edáýir jaqyndady.

Memleket basshysy munaıdan tys salalardy damytýǵa ba­sym­­dyq bere otyryp, ekonomı­kany ártaraptandyrýdy kezek kút­tirmeıtin mańyzdy mindet retin­­de aıqyndady. Atalǵan ju­mys­tyń naqty nátıjesin qazirdiń ózinde kórip otyrmyz – shıkizattyq emes salalar ekonomıkalyq ósýdiń qoz­ǵaýshy kúshine aınalýda. 2019–2024 jyl­dar aralyǵynda óńdeý óner­ká­sibinde óndiris kólemi 31,4%-ǵa, qurylysta 96,3%-ǵa ósti. Jalpy, ónerkásip qurylymynda óńdeýshi kásiporyndar óz úlesi boıynsha óndirýshi sektormen teńesti.

Tek 2024 jyldyń ózinde óńdeý ónerkásibinde jalpy quny 1,3 trıllıon teńge bolatyn 180 ınves­tı­sııalyq joba iske asyryldy. Nátı­jesinde, atalǵan sektorda keıingi onjyldyqtaǵy eń joǵary kórset­kishke – shamamen 6% ósimge qol jet­kizildi. Alty jyl ishinde mashına jasaý sektoryndaǵy óndiris úsh ese ósse, ónerkásiptik óndiristiń jyldyq ortasha ósimi 20,3%-dy qurady.

Naqty sandarda, 2018 jyly 30 myńdy quraǵan jeńil avtomobıl­derdiń sany 134 myńǵa jetti. Sol sııaqty júk avtomobılderi boıynsha da alty eseden astam – 7,1 myńǵa deıin, avtobýstar boıynsha jeti esege, ıaǵnı 2,9 myńǵa deıin, arnaıy tehnıka shyǵarý shamamen úsh esege, ıaǵnı 711-ge deıin ósim tirkeldi.

Prezıdent tapsyrmasy boıynsha munaı-gaz hımııasyn qarqyndy damytý qolǵa alyndy. Elimiz shıkizatty eksporttaýdan ony tereń óńdeýge birtindep bet buryp jatyr. Polımerler, kompozıttik materıaldar, hımııalyq reagentter óndiri­lip jatyr. Munyń barly­ǵy – ártúrli salada suranysqa ıe qosyl­ǵan quny joǵary ónimder. Iri jobalar­dyń biri – Atyraý obly­synda iske qosylǵan KPI zaýyty búginde polıpropılen óndirisin jolǵa qoıdy. Zaýyt óziniń qýattylyǵy jaǵynan Ortalyq Azııadaǵy osyndaı óndiris oryndarynyń ishindegi eń iri kásiporyn sanalady.

Astyqtyń byltyrǵy rekordtyq ónimi aýyl eńbekkerlerin mem­lekettik qoldaý sharalarynyń tıim­diligin kórsetedi. Alty jyl ishin­de agro­ónerkásip keshenin sýbsı­dııa­laý­ǵa 2,5 trıllıon teńge bólindi, bul aýyl sharýashylyǵy jalpy óni­mi­niń 1,8 esege, ıaǵnı 8,3 trıllıon teńgege deıin ósýine yqpal etti. Aýyl sharýashylyǵynda jumyspen qamtylǵan bir adamǵa shaqqanda eńbek ónimdiligi bes jyl ishinde eki ese ósip, 4,2 mıllıon teńgege jetti. Al azyq-túlik óndirisiniń kólemi 2,1 ese ulǵaıdy.

Otandyq taýar óndirýshilerdi qoldaý – el Prezıdenti ba­symdyq bergen negizgi baǵyttyń biri. Mem­lekettik satyp alýda mashına jasaý, metallýrgııa, qurylys, jeńil jáne hımııa ónerkásibi, sondaı-aq azyq-túlik taýarlary boıynsha tek qana otandyq óndirýshilerden satyp alynatyn taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń tizbesi edáýir keńeıtildi.

Osy oraıda ulttyq damý ınstıtýttary el ekonomıkasyna salynatyn ınvestısııa kólemin ulǵaıta tústi. Tek 2025 jyldyń ózinde «Báıterek» holdıngi arqyly 8 trıllıon teńge ınvestısııa salynady, al 2027 jylǵa qaraı Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha bul soma 10 trıllıon teńgege deıin ósedi.

Serpindi damýǵa qajetti ma­ńyzdy sharttardyń biri – shetel­dik ınvestısııalar Qazaqstan ekonomıkasyna turaqty tartylyp jatyr. Muny sheteldik kásipkerler tarapynan kórsetilip otyrǵan elimizdiń ekonomıkalyq áleýetine degen úlken senim men joǵary reıtıngter rastap otyr. Atap aıtqanda, 2024 jyly Qazaqstan Moody's agenttiginiń «Turaqty» boljamymen óz tarıhyndaǵy eń joǵary Baa1 reıtıngine ıe boldy. Halyqaralyq S&P, Fitch reıtıng agenttikteri de elimizdiń nesıelik reıtıngin ınvestısııalyq senimdilik deń­geıinde rastady.

Keıingi alty jyl ishinde eko­nomıkaǵa 130 mıllıard dollar tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartyldy.

Sheteldik seriktester óńdeý ónerkásibi salasyna kóbirek ınves­tısııa sala bastaǵanyn atap ótý mańyzdy. Onyń kólemi 72,7 mıllıard dollarǵa jetti. BUU Qazaqstandy teńizge shyǵa almaıtyn elder arasynda iri TShI kólemin alýshy retinde ekinshi orynǵa shyǵardy.

Memleket basshysynyń bel­sendi dıplomatııalyq kúsh-jige­riniń arqasynda ózge elder­men saýda-ekonomıkalyq ynty­maqtastyq damyp keledi. Nátı­je­sinde, keıingi alty jylda syrtqy saýda aınalymy bir jarym esege, 94,8 mıllıard dollardan 141,4 mıllıard dollarǵa deıin ósse, eksport kólemi 61,1 mıllıard dollardan 81,6 mıllıard dollarǵa jetti.

Eksport qurylymynda óń­del­­gen taýarlar úlesiniń artýy atqa­rylǵan jumystyń eleýli ná­tı­jesi boldy. О́tken jyldyń qory­tyndysy boıynsha olardyń shetel naryqtaryna eksporty 28,8 mıl­lıard dollarǵa jetti. Bul 2018 jylǵy kórsetkishten shamamen eki ese joǵary. Mashınalar, jabdyqtar, kólik quraldary, aspap­tar men qurylǵylar ekspor­ty­nyń úlesi 1,1%-dan 5,8%-ǵa deıin artty. Eksport qurylymyndaǵy shıkizattyń úlesi de barǵan saıyn azaıyp, 2018 jylǵy 74,5%-dan 2024 jyly 63,5%-ǵa deıin tómendedi.

Prezıdenttiń basshylyǵymen elimiz­diń ınfraqurylymyn aý­qym­dy jańǵyrtý jumystary júr­gizilip jatyr.

Uzaq jyldar boıy jylý energetıkasy sektoryna tıisti kóńil bó­lin­beı keldi: respýblıka boıynsha ınfra­qurylymdyq jelilerdiń tozý deńgeıi 65%-ǵa, al jekelegen óńir­lerde tipti 90%-ǵa jetti. Qazir ener­­getıka jáne kommýnaldyq sala­­­lardaǵy daǵdarystyń aýyr keze­ńin eńsere aldyq. Eger 2019 jyly jylý kózderiniń ortasha tozý deń­geıi 71%-ǵa jetse, qazir ony 61%-ǵa deıin tómendetýge múmkindik tý­dy. Bul jumys jalǵasatyn bolady.

Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha byltyr 86 myń shaqyrym ınjenerlik jeli­ni jańǵyrtýdy, sondaı-aq jańa qýat kózderin iske qosýdy kózdeı­tin Ulttyq joba iske asyryla bas­tady. Bul tehnologııalyq apattar sanyn 20%-ǵa qysqartýǵa, elimizdegi energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardyń tozý deńgeıin orta eseppen 40%-ǵa azaıtýǵa, generasııany 7 GVt-tan astam arttyrýǵa múmkindik beredi.

Bul baǵytta otandyq óndiristiń qýatyn barynsha tartýǵa mańyz beriletinin aıta ketý kerek. TKSh salasy úshin ónim shyǵaratyn kásiporyndardyń áleýetin tolyq paıdalaný josparlanyp otyr. Otan­dyq kompanııalardyń jos­parlanǵan ónim kólemi shamamen 3,5 trıllıon teńgeni quraıdy.

2019 jyldan beri elektr energııasyn tutyný 14%-ǵa ósip, shamamen 120 mıllıard kVt/saǵ qurady. Halyq sanynyń ósýin, sondaı-aq júrgizilip jatqan ındýstrııalyq damý jáne sıfrlandyrý saıasatyn eskere otyryp, energııa tutyný odan ári arta túsedi dep boljanyp otyr. Osyǵan oraı Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes ıadrolyq energetıkany damytý qolǵa alyndy. Birinshi AES qurylysynyń aýdany anyqtaldy. Taǵy eki stansa salý úshin qurylys oryndaryn anyqtaý jumystary bastaldy.

Sondaı-aq qurylys ındýstrııa­sy da rekordtyq ósý qarqynyn kór­setip otyr. 2024 jyly paı­da­lanýǵa berilgen turǵyn úı kólemi 2018 jylmen salystyrǵanda 6,4 mıllıon sharshy metrge nemese 51,4%-ǵa artyp, 19 mıllıon sharshy metrge jetti. 2019–2024 jyldar aralyǵynda barlyǵy 97,8 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul ondaǵan myń otbasyǵa jyljymaıtyn múlik satyp alýǵa jáne turmys deńgeıin jaqsartýǵa yqpal etti.

Sonymen qatar joldardyń qurylysy men olardy jóndeý jumystary Prezıdenttiń turaqty baqylaýynda. Keıingi alty jylda respýblıkalyq mańyzy bar 4,4 myń shaqyrym avtojoldardy, onyń ishinde Ortalyq – Shyǵys, Ortalyq – Ońtústik, Taldyqorǵan – О́skemen, Aqtóbe – Atyraý – Astrahan jáne basqa da kúre joldardy rekonstrýksııalaý aıaqtaldy. 2024 jyly 12 myń shaqyrym kólik magıstrali qurylys-jóndeý jumystarymen qamtyldy, onyń 8 myń shaqyrymy – respýblıkalyq, al qalǵan 4 myń shaqyrymy jergilikti joldarǵa tıesili. Bul – rekordtyq kórsetkish.

Sondaı-aq atalǵan merzim ishinde 250-ge jýyq jol boıyndaǵy servıstik jańa nysandar salyndy. Jol boıynda ulttyq standartqa saı keletin qyzmet kórsetý nysan­da­rynyń úlesi 52%-dan 90%-ǵa deıin ulǵaıtyldy.

Temirjol kóligi arqyly júk tasymaldaý kóleminiń ósýimen qatar joldardy jóndeý jumystaryna degen qajettilik te arta tústi. Jyl saıynǵy kúrdeli jóndeý kólemi 2019 jylmen salystyrǵanda 2024 jyly 41%-ǵa ósti. Alty jyl ishin­de barlyǵy 3 myń shaqyrym temir­jolǵa kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi.

Bıyl Dostyq – Moıynty temir­jol ýchaskesiniń ekinshi jelisiniń qurylysy aıaqtalady, bul ótkizý qabiletin 12 jup poıyzdan 60 jup poıyzǵa deıin arttyrady. Sondaı-aq Almaty beketin aınalyp ótetin temirjol jelisi de qala torabynyń júktemesin 40%-ǵa jeńildetedi.

Atalǵan jobalardy iske asyrý Eýropa men Qytaı arasyndaǵy júk aınalymyn, sondaı-aq elimizdiń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa múmkindik beredi.

2019 jyldan beri teńiz kóligi arqyly tasymaldaý kóle­mi 20%-ǵa ósti. Transkaspıı halyq­ara­lyq kólik baǵyty boıynsha aıtar­lyqtaı ósim qalyptasyp otyr. Kólik ınfraqurylymyn jań­ǵyr­tý boıynsha júrgizilip jat­qan jumystardyń esebinen THKB arqyly tranzıttik tasymal kóle­mi 2019 jyldan beri alty esege (2024 jyly – 4,5 mıllıon tonna), otan­dyq ónim eksporty 12 esege ósti. Mem­leket basshysy jarııalaǵan Astana – Arqalyq – Torǵaı – Yrǵyz jańa tas joly atalǵan baǵytqa tyń ser­pin bermek.

Elimizdi gazdandyrý jumystary jalǵasyp jatyr. 2025 jyldyń basynda 12 mıllıonnan astam adam ta­bıǵı gazǵa qol jetkizdi. 2024 jyly 1,7 myń shaqyrymnan astam gaz jeli­­leri salyndy. Bıyl eldi meken­der­di gazdandyrý boıynsha taǵy 45 joba iske asyrylýda, bul gazben qam­tylǵandardy 12,4 mıllıon adamǵa deıin, al gazdandyrý deńgeıin 62%-ǵa deıin jetkizýge múmkindik beredi.

Basym mindetterdiń biri – el azamattaryn sapaly aýyzsýmen qam­tamasyz etý jáne sýmen jabdyqtaý júıesin jańǵyrtý. Keıingi jyldary aýqymdy jumys atqaryldy: eger 2019 jyly sýmen jabdyqtaý qalalarda 97,2% jáne aýyldarda 86,4% bolsa, búginde bul kórsetkishter tıisinshe 99,4% jáne 97,8%-ǵa jetti. 6 256 aýyl­dyń ishinen 5 523 aýyl sýmen qam­tyldy. Qalǵan 833 aýyl osy jyl­dyń sońyna deıin taza sýǵa qol jet­kizedi. Sonyń ishinde 238 eldi mekende ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý júıeleri salynady, 595 aýyldyq eldi mekende keshendi blok-modýlder ornatylady.

Astanadaǵy aýyzsý tapshylyǵy máselelerin sheshý úshin Prezıdent tapsyrmasy boıynsha 2023 jyly qýattylyǵy táýligine 105 myń m³ bolatyn №3 sorǵy-súzgi stansasynyń qurylysy aıaqtaldy. Sondaı-aq Sátbaev atyndaǵy kanaldan sý qubyryn tartý jumysy bastaldy. Bul elordany sýmen qamtamasyz etý máselesin uzaq merzim­ge sheshýge múmkindik beredi.

Infraqurylymdy jańar­tý, gazben jab­dyqtaý jáne jol qu­ry­lysymen qatar adam­dardy tóten­she jaǵ­daı­­lardan qorǵaý da mańyz­dy oryn alady. Qaıǵyly oqıǵa­lar tizbegi TJ qyzmetteriniń mate­rıal­dyq-tehnıkalyq jaraq­tan­dyrý isiniń túıtkildi máselelerin ashyp berdi.

Prezıdenttiń tapsyrmasy­ bo­ıynsha apattyq-qutqarý jumys­taryn shuǵyl ári tıimdi júrgizýge múmkindik beretin zamanaýı apat­tyq-qutqarý tehnıkalary, qural-jabdyq úlgileri satyp alyndy. Keıingi alty jylda jabdyqtalý deńgeıi 53%-dan 64%-ǵa deıin ósti jáne odan ári óse bermek.

Atalǵan sharalar tótenshe jaǵ­daılarǵa qarsy daıyndyq deń­geıin jaqsartyp qana qoı­maıdy, sonymen birge qoǵamdyq qaýipsizdikti de arttyrýǵa yqpal etedi. Halyqty qulaqtandyrý júıesi sııaqty jańa tehnologııalar qoldanyla bastady.

Qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń keshendi tásili TJ qyzmetterin damytýdy ǵana emes, sonymen qatar Zań men tártip qaǵıdaty sheń­be­rinde qylmysqa qarsy kúres jáne quqyq buzýshylyqtardyń al­dyn alý jónindegi sharalardy kúsheıtýdi de qamtıdy. 2019 jyl­dan beri qylmys deńgeıi 52%-ǵa, qo­ǵamdyq oryndarda 60%-ǵa tó­mendedi.

Azamattardyń, ásirese áıel­der men balalardyń quqyǵyn qorǵaý­dy kúsheıtýge basymdyq berilip otyr. Qasym-Jomart Toqaev otba­­sy­lyq-turmystyq zor­lyq-zom­by­lyqtyń jolyn kesý týraly únemi aıtyp keledi. Osy saıasat sheńberinde otbasyndaǵy zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilikti qatańdatýǵa baǵyttalǵan, uryp-soǵýdy jáne densaýlyqqa qasa­qana jeńil zııan keltirýdi qylmys­tyq jazaǵa jatqyzýdy kózdeıtin zań qabyldandy. Ol buryn tek ákimshilik normalarmen rettelip kelgen bolatyn.

Sonymen qatar Memleket basshysy jaqynda ǵana óskeleń ur­paq­ty qoldaý sharalaryn júıege kel­tirýge jáne kúsheıtýge baǵyt­tal­­­ǵan «Qazaqstan balalary» atty jańa birtutas baǵdarlamany usyn­dy.

Bıylǵy 14 naýryzda ótken Ulttyq quryltaıda Prezıdent elimiz áleýmettik memleket bolyp tabylatynyn taǵy da atap ótti. Ári bul áleýmettik kórsetkishterdiń ósýi boıynsha memlekettiń naqty sharalarynan kórinis taýyp otyr.

Keıingi alty jylda eń tómengi jalaqy mólsheri kezeń-kezeńimen eki ese, ıaǵnı 42 500 teńgeden 85 000 teńgege deıin ulǵaıdy. Bul shamamen 2 mıllıon azamattyń ál-aýqatyna oń áser etti.

600 myńǵa jýyq pedagogtiń jalaqysy eki esege artty, úsh jyl ishinde dárigerlerdiń jalaqy­sy jyl saıyn 30%-ǵa, orta medı­sınalyq personaldyń jalaqysy 20%-ǵa kóterildi, áleýmettik qam­syz­dandyrý salasyndaǵy 38 myń qyz­metkerdiń jalaqysy eki esege ulǵaıtyldy.

Kópbalaly otbasylarǵa olar­­­­­dyń tabysyna qaramastan tóle­­­netin járdemaqy engizildi, bala kútimi boıynsha tólemder bir jyldan bir jarym jylǵa deıin uzartyldy. Zııandy eńbek jaǵdaılarynda jumys isteıtin qyzmetkerler úshin arnaıy tólem engizildi.

2019 jyldan bastap ómir súrý uzaqtyǵy 73 jastan 75 jasqa deıin ulǵaıdy. Jalpy, ólim-jitim 7,8%-ǵa, ana ólimi – 26,3%-ǵa, náres­te­lerdiń shetinep ketý kórsetkishi – 15,8%-ǵa tómendedi. Buǵan profılaktıkanyń tıimdiligin arttyrý já­ne skrınıngpen qamtý deńgeıin keńeıtý yqpal etti.

2019 jyl­dan bas­tap eli­miz bo­­ıynsha 955 densaý­lyq saq­taý nysany salyndy. Olardyń ishinde Ulttyq ǵylymı onkologııalyq ortalyq jáne Ulttyq jedel medı­sınalyq úıles­tirý ortalyǵy sııaq­ty mańyz­dy mekemeler bar.

Prezıdenttiń «Ańsaǵan sábı» arnaıy baǵdarlamasynyń arqa­syn­da bala súıe almaǵan otbasylarda 2021 jyldan beri 9 myńnan astam sábı dúnıege keldi.

Densaýlyq saqtaý júıesiniń kadrlyq áleýetin arttyrýǵa, ásirese aýyldyq jerlerdi qajetti maman­dar­men qamtýǵa erekshe nazar aýdary­lyp keledi. Máselen, aýyl­dyq el­di mekenderge keminde 5 jyl mer­zimge jumysqa kelgen medı­­­sına qyz­met­kerlerine 8,5 mıllıon teńge mól­sherinde birjolǵy aqsha­­laı tólem engizildi. Turǵyn úı máse­le­lerin sheshýdiń qoljetimdi quraldary bar.

Bilim berý salasynda atqa­rylyp jatqan is-sharalar mektepter men balabaqshalardaǵy oryn tapshylyǵyn joıýǵa, bilim sapasyn jaqsartýǵa, pedagog mártebesin kóterýge baǵyttalǵan. Keıingi alty jylda 1 367 balabaqsha ashy­lyp, kezekte turǵandardyń sanyn 5 ese­ge qysqartýǵa qol jetkizil­di. Áleý­mettik jaǵdaıy tómen otba­sy­lar­dyń balalary 100% tegin tamaq­pen qamtamasyz etildi.

2019 jyldan beri elimizde rekordtyq kólemde – 1 200 mektep salynyp, 1 mıllıonǵa jýyq oqýshy orny ashyldy.

Aýyldyq jerlerdegi 3 myńnan astam mektep jańǵyrtyldy. Bul 32 apatty jaǵdaıdaǵy jáne 71 úsh aýysym­dy mekteptiń másele­sin, sondaı-aq elimizdegi 200 mektep­tegi oryn tapshylyǵyn sheshýge múmkindik berdi.

Bıyl shamamen 200 mekteptiń qurylysy jalǵasady. Sondaı-aq Memleket basshysynyń tapsyr­masyna sáıkes, aýdan ortalyqtary men aýyl­darda bir myń mektepti jańǵyrtý jumystary júrgizilip jatyr. Bul óte mańyzdy baǵyt, óıtkeni elimizdegi orta mektep­terdiń 2/3 bóligi aýyldyq jerlerde ornalasqan.

Prezıdent jarııalaǵan «Ju­mys­­shy mamandyqtary jyly» tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý júıesin jetildirýge tyń ser­pin berdi. Jańa ekonomıka úshin bi­likti ári suranysqa ıe kadrlardy daıarlaý maqsatynda kolledj­der men ónerkásiptik kásiporyn­dar arasyndaǵy yntymaqtastyq nyǵaıtylýda. Qazirgi ýaqytta 498 kompanııa 410 bilim berý mekeme­sin qamqorlyqqa aldy, «Jas maman» jobasy aıasynda 180 kolledj jańǵyrtyldy. Kolledj stýdentteriniń stıpendııasy 50%-ǵa ulǵaıtyldy. JOO stýdentterine arnalǵan 62 myń oryndyq 251 jataqhana paıdalanýǵa berildi.

Ǵylymı kadrlardy qoldaý da erekshe mańyzǵa ıe, ásirese keıingi alty jylda ǵylymdaǵy jastardyń úlesi alty ese ósip, 46%-dy qura­ǵanyn eskersek, bul máseleniń ózek­tiligi arta túskenin baıqaýǵa bola­dy. Ol úshin doktorantýraǵa bóli­ne­tin bilim berý granttarynyń sany artyp, ǵylymı zertteýler júr­gizý múmkindikteri keńeıe tústi.

Ǵylymı jetistikterdi naqty ekonomıka sektoryna engizý jáne olardy kommersııalandyrý – ma­ńyzdy baǵyttardyń biri. Bıyl 2 297 ǵylymı joba men 299 ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlama júzege asyrylýda. Jas ǵalymdar ǵylymı qyzmetke belsendi túrde tartylyp, olardyń qatysýymen 1 055 joba iske asyrylyp jatyr.

Ǵylymı ázirlemelerdi kom­mersııalandyrýǵa keletin bolsaq, búginde 208 joba qolda­nysqa sátti en­gi­zildi, 180-nen astam óndi­ris satylym kezeńi­ne shyq­ty. Kommer­sııa­­­­lan­dyrý joba­lary­nyń eli­miz­diń ekono­mı­ka­syndaǵy jalpy úlesi 118,7 mıllıard teńgeni qurady. 2 myńnan astam jańa jumys orny ashyldy. 25 joba eksportqa shyqty, 6 jobanyń satylym kólemi 1 mıllıard teńgeden astam somaǵa jetti.

Sporttyq ınfraqurylym qarqyndy damyp keledi. Alty jyl ishinde óńirlerde 314 dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni jáne 58 basseın salyndy. Balalar men jasóspirimder sport mektepteriniń sany 40-qa, ıaǵnı 481-den 521-ge deıin ulǵaıtyldy. Nátıjesinde, dene shynyqtyrýmen jáne sportpen júıeli túrde shuǵyldanatyn azamattardyń úlesi 31,5%-dan 41,4%-ǵa nemese 5,9 mıllıon adamnan 8,4 mıllıon adamǵa deıin ósti.

Zańsyz ıemde­nil­gen aktıvterdi qaıtarýdan túsken qarajatty áleý­mettik mindetterdi sheshýge baǵyttaý jónindegi Prezıdent tapsyrmasy áleýmettik ınfra­qurylymdy jańǵyrtýdyń pármendi quralyna aınaldy.

Arnaýly memlekettik qordan bilim berý, densaýlyq saqtaý, sport, áleýmettik qamsyzdandyrý salalarynda 280-ge jýyq jobany júzege asyrýǵa, sondaı-aq ınjenerlik jeliler men sý sharýashylyǵy nysandaryn jańǵyrtýǵa 194 mıllıard teńgeden astam qarajat aýdaryldy.

Memleket basshysy jappaı­ sıfrlandyrý jáne jasandy ıntel­lektini engizý mindetine basym­­dyq berip otyr. Bul ekono­mı­ka­lyq ósýdiń jańa qozǵaýshy kúshine aınalýǵa tıis.

Qazaqstan IT-qyzmetter eksportyn ulǵaıta otyryp jáne osy baǵytta eleýli jetistikterge qol jet­kizip, Ortalyq Azııa elderi arasynda senimdi túrde kósh bastap keledi.

Bul sala boıynsha elimizdiń básekelestik artyqshylyqtary jeterlik. Sıfrlyq sheshimder túrli salalarǵa dendep enip, olar­dyń tıimdiligi men jedel damýyn qam­tamasyz etti. Balabaqshalarda «Otbasynyń sıfrlyq kartasy», «Áleýmettik ámııan» jáne sıfrlyq vaýcherler belsendi qoldanylady, QazaqLaw (zańnamalyq baza boıyn­sha kómekshi), LLM ulttyq tildik modeli jasaldy, «Bıznestiń sıfr­lyq kartasy» jáne basqa da joba­lar ázirlenip jatyr.

Keıingi bes jylda ınnova­sııalyq ónim kólemi eki eseden astam, 1,1 trıllıon teńgeden 2,4 trıl­lıon teńgege deıin ósti.

JI damýyna járdemdesý úshin Prezıdent tapsyrmasy boıynsha «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń bazasynda qar­jylandyrýdyń maqsatty kólemi 1 mıllıard dollardy quraı­tyn «Qazaqstan Venture Group» qor­larynyń venchýrlyq qory quryldy.

Qor Qazaqstan men Ortalyq Azııanyń ınnovasııalyq jobalaryna basymdyq bere otyryp ınvestısııa salady.

Bıyl elimizdiń jedel sıfrlyq transformasııasyna yqpal etetin «Alem.ai» halyqaralyq jasandy ıntellekt ortalyǵy ashylady.

Ulttyq quryltaı otyrysynda Qasym-Jomart Toqaev sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt, kólik, energetıka, agroónerkásip sektory jáne adam kapıtalynyń damý áleýeti joǵary ekenin erekshe atap ótti. Úkimet júktelgen mindetterdi oryndaýǵa bar kúsh-jigerin salady.

Kórip otyrǵanymyzdaı, alty jyl ishinde atqarylǵan ju­mys az emes, biraq alda budan da aýqym­dy mindetter tur.

Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń tegeýrindi basshy­ly­ǵy­men elimiz úlken jetistikterge qol jetkizip, óziniń orasan zor áleýe­tin tolyq iske asyratynyna senimdimin.

Oljas Bektenov,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri