Sýretti túsirgen – avtor
Bul jumys Memleket basshysynyń Zaısan, Qatonqaraǵaı jáne Kendirli kýrorttyq aımaqtarynda 3 jańa áýejaı salý tapsyrmasy aıasynda júrgizilip jatyr. Marat Qarabaev Zaısan men Katonqaraǵaı aýdandaryndaǵy jańa áýejaı qurylysynyń bastalýyn kórdi. Áýeli Zaısanǵa at shaldyrǵan mınıstr qaladan 25 shaqyrym jerdegi Sátbaı aýylyna baǵyt alǵan. Áýejaı osy mańdaǵy burynǵy áskerı áýeaılaq bazasynda salynady. 184,5 gektar jerdi alyp jatqan aýmaq geografııalyq jáne meteolorogııalyq jaǵdaıdy, sondaı-aq logıstıkalyq qoljetimdilikti eskere otyryp tańdalǵan.
Alańnyń qaq ortasyna uzyndyǵy 2 200 metr bolatyn ushý-qoný jolaǵy salynady. Jolaqty keńeıtý múmkindigi de bar. Mamandar pikirinshe, áýejaı «Bombardier Q400», «ATR-72» jáne basqa da uqsas tıptegi zamanaýı áýe kemelerin qabyldaýǵa qaýqarly bolady. Qazir otandyq áýe kompanııasy «ATR-72» ushaqtaryn satyp alý máselesin pysyqtap jatyr. Sonymen qatar joba aıasynda 4 áýe kemesine arnalǵan perron, saǵatyna 150 jolaýshyǵa deıin ótkizý qabileti bar 4 000 sharshy metrlik zamanaýı aerovokzal, komandalyq-dıspetcherlik pýnkt, apattyq-qutqarý qyzmeti, meteostansa jáne radıonavıgasııalyq jabdyqtar qarastyrylǵan.
– Áýejaı qurylysy aıaqtalyp, nysan qoldanysqa berilgen soń Qytaıdaǵy Úrimshi, Altaı jáne Qanasqa halyqaralyq baǵyttar ashý josparlanǵan. Astana, Almaty jáne О́skemenge qatynaıtyn ishki baǵyttar turaqty áýe baılanysyn qamtamasyz etedi. Bul bıznes úshin jańa múmkindikter ashyp, el turǵyndarynyń júrip-turýyn jaqsarta túspek, – dedi Marat Qarabaev.
Qazir Zaısanǵa jyl saıyn shamamen 23 myń týrıst keledi. Áýejaı iske qosylyp, ınfraqurylym damyǵanda kórsetkish 136 myń týrıstke deıin ósedi dep kútiledi. Mınıstr áýejaı qurylysy elimizdiń logıstıkalyq áleýetin damytýǵa serpin beretinin aıtty. Sátbaı aýyly mańynda jańa áýejaı salý jáne Qalbataý – Maıqapshaǵaı kúre jolynyń rekonstrýksııasyn aıaqtaý jumystary Zaısan qalasynda arnaıy iri logıstıkalyq hab ashýǵa múmkindik beredi. Mınıstrdiń aıtýynsha, qazir bul másele Reseı men Qytaıdaǵy áriptestermen pysyqtalyp jatyr.
Sondaı-aq Tuǵyl aýylynda ózen porty salynady. Bastapqy kezeńde júkter portqa avtokólikpen tasymaldanady. Odan ári Reseıge qaraı ózen arqyly keme qatynasy ornatylady. Júkterdiń bastapqy kólemi 2 mln tonna bolsa, ýaqyt óte kele kórsetkish 10 mln tonnaǵa deıin ósýi múmkin.
Qazir qytaılyq áriptesterimen «Tuǵyl» portyn temirjolmen baılanystyratyn jáne Reseıdegi Ob ózenine quıatyn, odan ári Soltústik teńizge shyǵatyn Qytaı – Qazaqstan – Reseı mýltımodaldy logıstıkalyq marshrýtyn qurýǵa baǵyttalǵan tórtinshi temirjol ótkeli pýnktin salý talqylanyp jatyr. Buǵan qosa, bıyl mamandar Shyǵys Qazaqstan óńirindegi barlyq 5 temirjol vokzalyn (О́skemen-1, Altaı, Kúmistaý, Rıdder, Shemonaıha) jóndeıdi. Al Zaısan men Katonqaraǵaıda qurylysy bastalǵan qos áýejaı jyl sońynda aıaqtalyp, kelesi týrıstik maýsymda ushaqtardy qabyldaı bastaıdy.
Qurylys júrgiziletin aýmaq basshysy Iýrıı Chanovtyń aıtýynsha, Zaısan áýejaıynda 24 tehnıka jumysqa kirisken.
– Otyz adam jumysqa tartylyp, qurylysshylar qalashyǵy salyna bastady. Tehnıka ushý-qoný alańynda qazý jumystaryna kiristi. Ushý jolaǵynda tereńdigi eki metrdeı shuńqyr qazylyp, qajetti materıaldarmen toltyrylady. Jumys oıdaǵydaı júrip ketse, belgilengen merzimde aıaqtalady, ıaǵnı osy jyldyń qazan aıynda tapsyramyz, – deıdi ol.
Aıtqandaı, Katonqaraǵaı aýdanyndaǵy áýejaı jobasy da dál osyndaı. Jumystyń barlyǵyn otandyq mamandar atqarady. Qurylysqa 200-ge jýyq adam jumyldyrylmaq. Jobadaǵy sýretterge kóz salsaq, áýejaı vokzaly sáýletti ári yqsham bolatyn sııaqty. Buǵan qos aýdannyń halqy da erekshe qýanyp júr. Katonqaraǵaı aýdanynda bolǵan mınıstr Marat Qarabaev nysandy erekshe baqylaýda ustaıtynyn aıtty. Aıta keteıik, bul óńirde áýejaı О́rnek aýylynyń tusyna salynady. Arnaıy mamandar taýly jerdegi eń qolaıly jer osy dep tapqan. О́z sózinde mınıstr qary qalyń Altaıdyń aıasyna ushaqtyń qys mezgilinde de qona alýǵa tıis ekenin eskertti.
– Katonqaraǵaı oblys ortalyǵynan alys jatyr. Degenmen mundaı nysan halyqtyń júrip-turýy úshin óte qajet. Onyń ústine, týrıster de aǵylady. Byltyr aýdanǵa 11 myń týrıst keldi desek, áýejaı qurylysy aıaqtalǵan soń bul kórsetkish eselene túseri anyq. Aýdannan kóship ketkender qaıtyp kelýleri de múmkin. Bir sózben aıtsaq, turǵyndar sany da artady, – deıdi Katonqaraǵaı aýdanynyń aqsaqaly Jánibek Qyzyr.
Qos aýdanǵa salynatyn ár áýejaıdyń quny 30 mlrd teńgege eseptelip otyr. Prezıdent nazaryndaǵy bul nysandarǵa qarjy ýaqtyly bólinip, jumystar júıeli júrgizilse, keler jyly Saýyr men Altaıdyń baýraıyna ushaqtar qonyp, máre-sáre bolyp jatarmyz.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Zaısan – Katonqaraǵaı
