Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Baqtııar MÁKENMEN áńgime
Álemdegi búgingi ózgerister men kúrdeli kezeńder eshbir memleketti beıtarap qaldyra almaıdy. Olardy alańdatpaı qoımaıdy. Respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» baǵdarlamasy osyndaı jahandyq syn-qaterlerdiń aldyn alýdan týyndaǵany belgili. Bul strategııalyq qujat búginde – Ult jospary. Bes ınstıtýttyq reformamen jáne 100 qadammen tolyqtyryldy. 100 qadam – naqty is-áreketter algorıtmi. Bul qazaq eliniń álemdik damýdaǵy róliniń ósýinen týyndaıdy. О́ıtkeni, elimiz búginde ózge memleketterge, sonyń ishinde Ortalyq Azııa aımaǵyna yqpal jasaı alatyn, ári daǵdarystar men qaýip-qaterlerden ońtaıly jol taýyp shyǵa alatyn biriktirýshi elge aınaldy.
Jahandyq mańyzy bar osynaý mindetter – Qazaqstan úshin damýdyń jańa jolyna túsý – zańdy qubylys ekenin kórsetedi. Álemdegi damyǵan otyz eldiń qataryna túsý múmkindigi de Elbasy belgilep bergen 100 qadammen shegendelmek. Ári munyń ózi kópetnosty jáne kóp konfessııaly qoǵamnyń basty negizi men jetistigi bolyp qala bermek. Osy aıtylǵan mindetterdi bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara otyryp jumyla sheshý – el óńirlerine de jaýapty mindetter júkteıdi. Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary B.MÁKENMEN áńgime osyndaı baǵytta órbidi.
– Baqtııar Mákenuly, Elbasy belgilep bergen bes ınstıtýttyq reformamen oqyrmandarymyz jaqsy tanys ekenine eshqandaı kúmánimiz joq. Sondyqtan osy reformalar aıasynda qandaı mindetter qoıylǵanyn qaıtalamaı, óńirde ony oryndaý úshin nendeı alǵysharttar belgilenip otyrǵany jóninde áńgimelep bergenińiz jón shyǵar.
– Álbette. Bul rette bizdiń mindetimiz – azamattardyń «Máńgilik El» patrıottyq aktisine belsene qatysýyn, oǵan óz usynystary men oı-pikirlerin qosýyn qamtamasyz etý bolmaq. Búginde Qazaqstan halqy Assambleıasy belgilegen «Úlken el – úlken otbasy» jobasynyń máni men mańyzy óte joǵary. Atalǵan aýqymdy joba qazaqstandyq birtektilik pen azamattyq qoǵamnyń tutastyǵyn qalyptastyrýǵa qyzmet jasaı alady. Soǵan saı búginde el aımaqtarynda, sonyń ishinde Oral óńirinde «Mereıli otbasy» ulttyq jobasynyń alǵashqy kezeńi márege jetti.
Búginde óńirlerde Ult josparyna saı qolǵa alynǵan qabyrǵaly qaǵıdattyń biri – respýblıkamyzda 2020 jylǵa deıingi týrıstik salany damytý tuǵyrnamasynan bastaý alady. Ásirese, munda ishki týrızmdi órkendetýge jáne aımaqtarda mádenı týrıstik klasterlerdi qurýǵa aıryqsha kóńil aýdarylmaq. Bul baǵytta Batys Qazaqstan oblysynyń múmkindigi men áleýeti jáne tarıhı-mádenı murasy mol deýge bolady. Atap aıtqanda, elimizdiń kóne de jańa qalalarynyń biri – Oral óziniń týrıstik tartymdylyǵymen jáne baı tarıhı shejiresimen erekshelene alady. Bókeı ordasy aýdanynda ornalasqan tarıhı ólketaný mýzeıinde de búginde týrızmdi damytý jónindegi halyqaralyq normatıvter men talaptarǵa saı irgeli ister qolǵa alyndy. Buǵan qosa, Orda – Naryn qumy aýmaǵyndaǵy tamasha tabıǵı landshaftar da tarıhı óńirdiń týrıstik tartymdylyǵyn kótere túseri kámil.
Tutastaı alǵanda, biz týrıstik salanyń, sonyń ishinde syrtqy jáne ishki týrızmdi damytý úshin oblystyń barlyq áleýetin ashýdy oılastyryp otyrmyz. Bul úshin týrıstik klasterdi damytý men ony iske asyrý jóninde arnaýly sheshim qabyldaý qajettiligi týyndaıdy. Aıtalyq, «Qazaqstan ensıklopedııasy» ınternet-jobasynyń maqsaty eldiń ár azamatyna jáne sheteldik týrısterge elimiz jóninde mol, tereń ári jan-jaqty derekter men maǵlumattar berý ekeni belgili. О́ńirlerde jasalatyn jobalar da osy arnadan tamyr tartsa ıgi. О́z kezeginde munyń ózi buqara halyqtyń qatysýymen jáne BAQ ókilderi men týrıstik kompanııalardyń kómegimen iske asatyn sharýa.
Batys Qazaqstan Reseıdiń bes gýbernııasymen shektesedi. Kórshiles, shekaralas turǵyndar Oral óńiriniń búgingi jáı-kúıine úlken qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵany da shyndyq. Osy suranysty óteı alsaq, oıǵa alǵan maqsatymyzdyń oryndalǵany. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, qazirgi kúni ishki týrızm baǵyttaryna basa kóńil bólýdiń róli joǵary. Bul úshin sanatorıılik-kýrorttyq em alý men demalý baǵalaryn yńǵaılastyrýdyń tıimdiligi mol. Buǵan qol jetkizý úshin damý tutqasy bolyp tabylatyn barlyq faktorlarǵa ekonomıkalyq taldaýlar jasalýy qajet degen oıdamyz.
– Mektep pen jasóspirimder týrızmi máselesi tasada qalyp júrmeı me?
– Joq, olaı bolmaıdy. Ras, búginde onyń áleýeti men múmkindigi tolyq ári jan-jaqty ashylyp bola qoıǵan joq. Saıyp kelgende, mektep týrızmi – qazaqstandyq patrıotızm rýhyna tárbıeleýdiń negizi. Munyń bári bizden maqsatkerlikke baǵyttalǵan júıeli jumys pen naqty sheshimdi talap etedi.
– Ult jospary men bes ınstıtýttyq reforma ózeginde buǵan deıin aıtylǵan Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy ulttyq jobasyn odan ári tereńdetý týraly da atap kórsetilgen. Buǵan ne deısiz?
– Bul úshin biz qarapaıym eńbek adamdary men jumysshylardyń jáne eńbek pen qurmetke bólengen áýletterdiń jetistikterin udaıy úlgi-ónege etip kórsete bilýge tıispiz. Mundaǵy basty maqsat – qarapaıym eńbektiń qadir-qasıeti men mártebesin kóterý. Qarańyz, qazirgi mektep oqýshylarynyń basym bóliminiń sana-sezimine jumysshy mamandyǵy týraly oı kirip te shyqpaıdy. Esesine olar joǵary tólem tólenetin mamandyqtar týraly kóbirek tolǵanady. Eńbek adamynyń rólin kóterý qajettiligi de osynda. Bul rette, ásirese, jastar resýrstarynyń áleýetin barynsha tıimdi paıdalaný qajettiligi aıqyn ańǵarylady. Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamynyń basty máni – jasampaz eńbektiń básin kóterý bolsa, bul úshin kásiptik baǵdarlaýǵa birinshi kezekte nazar aýdarýdyń bereri mol demekpiz.
Sonymen birge, búginde oblysta «Úlken el – úlken otbasy» jobasyn iske asyrýǵa oraı qajetti is-sharalar kesheni belgilendi. Sonyń biri – tarıh páni muǵalimderi úshin etnomádenı birlestikterdiń biriniń bazasynda uıymdastyrylý kózdelgen arnaıy kýrstar. Osy sheńberde EKSPO-2017 kórmesine ázirlik pen oǵan óńirdiń qosatyn úlesi týraly is-sharalar shoǵyry belgilendi. Bul is aldaǵy jyly Astana qalasyna ekskýrsııalyq sapar uıymdastyrýdan bastaý almaq. Onyń quramynda negizinen jas geografııa pániniń muǵalimderi bolmaq.
Tutastaı alǵanda, «Máńgilik El» ıdeıasyn odan ári asqaqtatý úshin oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy keńesinde praktıkalyq is-qımyldar jospary bekitilgen. Munda etnomádenı birlestikter men qoǵamdyq uıymdardyń memlekettik organdarmen baılanysyna jáne olardyń birlesip atqaratyn ortaq qyzmetine úlken kóńil bólingen. Qalaı degende de, qazirgi kúni Ult josparyn oryndaýǵa bárimiz bir kisideı jumyla kirisýimiz qajet. El Úkimeti bul uly isti júzege asyrýǵa kirisip te ketti. Bul oraıda óńirlerdiń mindeti oǵan belsendi túrde qatysý, bir búıirde qalyp qoımaý dep túsinemiz. Munda joǵarydan tapsyrma kútpeı-aq, Ult josparyna óz usynysymyzdy aıtyp, naqty isterdi qolǵa alǵanymyz oryndy.
Osy maqsatta búginde óńirde qala, aýdan ákimderi men basqarma basshylary óz salalary boıynsha atalǵan baǵdarlamany iske asyrýdyń kezeńdik josparyn jasaýdy oılastyryp otyr. Sondaı-aq, medıa-jospar qurý sharalary qarastyrylyp, qabyldanǵan qadamdardy kórsetý úshin spıkerlerdiń tizimderi túzilýde. Oblystyq ishki saıasat departamenti men jastar isi jónindegi basqarmalar áleýmettik zertteýler júrgizýdi júzege asyryp, memlekettik áleýmettik suranys taqyrybyn keńeıte túsýge qam jasaýda. Iаǵnı, eń basty mindet Ult josparynda qoıylǵan mindetterdi aýyl turǵyndarynyń arasyna jetkizý bolyp otyr.
Qysqasy, Ult jospary – el bolashaǵyn bekem baǵdarlaı bilgen kemel qujat. El bolashaǵy da bizdiń bárimizdiń Ult josparyna degen kózqarasymyz ben is-qımylymyzdyń qandaı bolatynyna baılanysty desek, qatelespeıtin shyǵarmyz. Sondyqtan, atalǵan jospar beıne-bir bárimizdiń ústel ústindegi kitabymyzǵa aınalýǵa tıis. Bul turǵyda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bárimizge ultqa qyzmet etýdiń úlgisin kórsetip berdi dep bilemiz. Árqaısymyz óz úlesimizdi qosqan jaǵdaıda ǵana 100 qadamnyń ǵumyry uzaq ári máńgilik bolmaq. Sonymen birge, ınstıtýttyq reformany iske asyrýdyń tetikteri de ájeptáýir jeńildemek. Osy arqyly bárimiz elimizdiń ósip-órkendeýine alǵyshart qalaı alamyz. Halqymyzdyń «Eliń qýatty bolsa, baǵyń turaqty bolady» degen danalyq sózi de osyndaıda aıtylsa kerek.
Áńgimelesken
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.
Sýrette: Baqtııar MÁKEN.
Álemdegi búgingi ózgerister men kúrdeli kezeńder eshbir memleketti beıtarap qaldyra almaıdy. Olardy alańdatpaı qoımaıdy. Respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» baǵdarlamasy osyndaı jahandyq syn-qaterlerdiń aldyn alýdan týyndaǵany belgili. Bul strategııalyq qujat búginde – Ult jospary. Bes ınstıtýttyq reformamen jáne 100 qadammen tolyqtyryldy. 100 qadam – naqty is-áreketter algorıtmi. Bul qazaq eliniń álemdik damýdaǵy róliniń ósýinen týyndaıdy. О́ıtkeni, elimiz búginde ózge memleketterge, sonyń ishinde Ortalyq Azııa aımaǵyna yqpal jasaı alatyn, ári daǵdarystar men qaýip-qaterlerden ońtaıly jol taýyp shyǵa alatyn biriktirýshi elge aınaldy.
Jahandyq mańyzy bar osynaý mindetter – Qazaqstan úshin damýdyń jańa jolyna túsý – zańdy qubylys ekenin kórsetedi. Álemdegi damyǵan otyz eldiń qataryna túsý múmkindigi de Elbasy belgilep bergen 100 qadammen shegendelmek. Ári munyń ózi kópetnosty jáne kóp konfessııaly qoǵamnyń basty negizi men jetistigi bolyp qala bermek. Osy aıtylǵan mindetterdi bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵara otyryp jumyla sheshý – el óńirlerine de jaýapty mindetter júkteıdi. Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary B.MÁKENMEN áńgime osyndaı baǵytta órbidi.
– Baqtııar Mákenuly, Elbasy belgilep bergen bes ınstıtýttyq reformamen oqyrmandarymyz jaqsy tanys ekenine eshqandaı kúmánimiz joq. Sondyqtan osy reformalar aıasynda qandaı mindetter qoıylǵanyn qaıtalamaı, óńirde ony oryndaý úshin nendeı alǵysharttar belgilenip otyrǵany jóninde áńgimelep bergenińiz jón shyǵar.
– Álbette. Bul rette bizdiń mindetimiz – azamattardyń «Máńgilik El» patrıottyq aktisine belsene qatysýyn, oǵan óz usynystary men oı-pikirlerin qosýyn qamtamasyz etý bolmaq. Búginde Qazaqstan halqy Assambleıasy belgilegen «Úlken el – úlken otbasy» jobasynyń máni men mańyzy óte joǵary. Atalǵan aýqymdy joba qazaqstandyq birtektilik pen azamattyq qoǵamnyń tutastyǵyn qalyptastyrýǵa qyzmet jasaı alady. Soǵan saı búginde el aımaqtarynda, sonyń ishinde Oral óńirinde «Mereıli otbasy» ulttyq jobasynyń alǵashqy kezeńi márege jetti.
Búginde óńirlerde Ult josparyna saı qolǵa alynǵan qabyrǵaly qaǵıdattyń biri – respýblıkamyzda 2020 jylǵa deıingi týrıstik salany damytý tuǵyrnamasynan bastaý alady. Ásirese, munda ishki týrızmdi órkendetýge jáne aımaqtarda mádenı týrıstik klasterlerdi qurýǵa aıryqsha kóńil aýdarylmaq. Bul baǵytta Batys Qazaqstan oblysynyń múmkindigi men áleýeti jáne tarıhı-mádenı murasy mol deýge bolady. Atap aıtqanda, elimizdiń kóne de jańa qalalarynyń biri – Oral óziniń týrıstik tartymdylyǵymen jáne baı tarıhı shejiresimen erekshelene alady. Bókeı ordasy aýdanynda ornalasqan tarıhı ólketaný mýzeıinde de búginde týrızmdi damytý jónindegi halyqaralyq normatıvter men talaptarǵa saı irgeli ister qolǵa alyndy. Buǵan qosa, Orda – Naryn qumy aýmaǵyndaǵy tamasha tabıǵı landshaftar da tarıhı óńirdiń týrıstik tartymdylyǵyn kótere túseri kámil.
Tutastaı alǵanda, biz týrıstik salanyń, sonyń ishinde syrtqy jáne ishki týrızmdi damytý úshin oblystyń barlyq áleýetin ashýdy oılastyryp otyrmyz. Bul úshin týrıstik klasterdi damytý men ony iske asyrý jóninde arnaýly sheshim qabyldaý qajettiligi týyndaıdy. Aıtalyq, «Qazaqstan ensıklopedııasy» ınternet-jobasynyń maqsaty eldiń ár azamatyna jáne sheteldik týrısterge elimiz jóninde mol, tereń ári jan-jaqty derekter men maǵlumattar berý ekeni belgili. О́ńirlerde jasalatyn jobalar da osy arnadan tamyr tartsa ıgi. О́z kezeginde munyń ózi buqara halyqtyń qatysýymen jáne BAQ ókilderi men týrıstik kompanııalardyń kómegimen iske asatyn sharýa.
Batys Qazaqstan Reseıdiń bes gýbernııasymen shektesedi. Kórshiles, shekaralas turǵyndar Oral óńiriniń búgingi jáı-kúıine úlken qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵany da shyndyq. Osy suranysty óteı alsaq, oıǵa alǵan maqsatymyzdyń oryndalǵany. Joǵaryda aıtyp ótkenimdeı, qazirgi kúni ishki týrızm baǵyttaryna basa kóńil bólýdiń róli joǵary. Bul úshin sanatorıılik-kýrorttyq em alý men demalý baǵalaryn yńǵaılastyrýdyń tıimdiligi mol. Buǵan qol jetkizý úshin damý tutqasy bolyp tabylatyn barlyq faktorlarǵa ekonomıkalyq taldaýlar jasalýy qajet degen oıdamyz.
– Mektep pen jasóspirimder týrızmi máselesi tasada qalyp júrmeı me?
– Joq, olaı bolmaıdy. Ras, búginde onyń áleýeti men múmkindigi tolyq ári jan-jaqty ashylyp bola qoıǵan joq. Saıyp kelgende, mektep týrızmi – qazaqstandyq patrıotızm rýhyna tárbıeleýdiń negizi. Munyń bári bizden maqsatkerlikke baǵyttalǵan júıeli jumys pen naqty sheshimdi talap etedi.
– Ult jospary men bes ınstıtýttyq reforma ózeginde buǵan deıin aıtylǵan Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy ulttyq jobasyn odan ári tereńdetý týraly da atap kórsetilgen. Buǵan ne deısiz?
– Bul úshin biz qarapaıym eńbek adamdary men jumysshylardyń jáne eńbek pen qurmetke bólengen áýletterdiń jetistikterin udaıy úlgi-ónege etip kórsete bilýge tıispiz. Mundaǵy basty maqsat – qarapaıym eńbektiń qadir-qasıeti men mártebesin kóterý. Qarańyz, qazirgi mektep oqýshylarynyń basym bóliminiń sana-sezimine jumysshy mamandyǵy týraly oı kirip te shyqpaıdy. Esesine olar joǵary tólem tólenetin mamandyqtar týraly kóbirek tolǵanady. Eńbek adamynyń rólin kóterý qajettiligi de osynda. Bul rette, ásirese, jastar resýrstarynyń áleýetin barynsha tıimdi paıdalaný qajettiligi aıqyn ańǵarylady. Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamynyń basty máni – jasampaz eńbektiń básin kóterý bolsa, bul úshin kásiptik baǵdarlaýǵa birinshi kezekte nazar aýdarýdyń bereri mol demekpiz.
Sonymen birge, búginde oblysta «Úlken el – úlken otbasy» jobasyn iske asyrýǵa oraı qajetti is-sharalar kesheni belgilendi. Sonyń biri – tarıh páni muǵalimderi úshin etnomádenı birlestikterdiń biriniń bazasynda uıymdastyrylý kózdelgen arnaıy kýrstar. Osy sheńberde EKSPO-2017 kórmesine ázirlik pen oǵan óńirdiń qosatyn úlesi týraly is-sharalar shoǵyry belgilendi. Bul is aldaǵy jyly Astana qalasyna ekskýrsııalyq sapar uıymdastyrýdan bastaý almaq. Onyń quramynda negizinen jas geografııa pániniń muǵalimderi bolmaq.
Tutastaı alǵanda, «Máńgilik El» ıdeıasyn odan ári asqaqtatý úshin oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy keńesinde praktıkalyq is-qımyldar jospary bekitilgen. Munda etnomádenı birlestikter men qoǵamdyq uıymdardyń memlekettik organdarmen baılanysyna jáne olardyń birlesip atqaratyn ortaq qyzmetine úlken kóńil bólingen. Qalaı degende de, qazirgi kúni Ult josparyn oryndaýǵa bárimiz bir kisideı jumyla kirisýimiz qajet. El Úkimeti bul uly isti júzege asyrýǵa kirisip te ketti. Bul oraıda óńirlerdiń mindeti oǵan belsendi túrde qatysý, bir búıirde qalyp qoımaý dep túsinemiz. Munda joǵarydan tapsyrma kútpeı-aq, Ult josparyna óz usynysymyzdy aıtyp, naqty isterdi qolǵa alǵanymyz oryndy.
Osy maqsatta búginde óńirde qala, aýdan ákimderi men basqarma basshylary óz salalary boıynsha atalǵan baǵdarlamany iske asyrýdyń kezeńdik josparyn jasaýdy oılastyryp otyr. Sondaı-aq, medıa-jospar qurý sharalary qarastyrylyp, qabyldanǵan qadamdardy kórsetý úshin spıkerlerdiń tizimderi túzilýde. Oblystyq ishki saıasat departamenti men jastar isi jónindegi basqarmalar áleýmettik zertteýler júrgizýdi júzege asyryp, memlekettik áleýmettik suranys taqyrybyn keńeıte túsýge qam jasaýda. Iаǵnı, eń basty mindet Ult josparynda qoıylǵan mindetterdi aýyl turǵyndarynyń arasyna jetkizý bolyp otyr.
Qysqasy, Ult jospary – el bolashaǵyn bekem baǵdarlaı bilgen kemel qujat. El bolashaǵy da bizdiń bárimizdiń Ult josparyna degen kózqarasymyz ben is-qımylymyzdyń qandaı bolatynyna baılanysty desek, qatelespeıtin shyǵarmyz. Sondyqtan, atalǵan jospar beıne-bir bárimizdiń ústel ústindegi kitabymyzǵa aınalýǵa tıis. Bul turǵyda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bárimizge ultqa qyzmet etýdiń úlgisin kórsetip berdi dep bilemiz. Árqaısymyz óz úlesimizdi qosqan jaǵdaıda ǵana 100 qadamnyń ǵumyry uzaq ári máńgilik bolmaq. Sonymen birge, ınstıtýttyq reformany iske asyrýdyń tetikteri de ájeptáýir jeńildemek. Osy arqyly bárimiz elimizdiń ósip-órkendeýine alǵyshart qalaı alamyz. Halqymyzdyń «Eliń qýatty bolsa, baǵyń turaqty bolady» degen danalyq sózi de osyndaıda aıtylsa kerek.
Áńgimelesken
Temir QUSAIYN,
«Egemen Qazaqstan».
Batys Qazaqstan oblysy.
Sýrette: Baqtııar MÁKEN.
