Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Týrızm basqarmalary qurylady
Elde týrızmdi damytýǵa qatysty birqatar qordalanǵan másele bar. Olardy túpkilikti sheshý úshin zańnamaǵa ózgeris engizilip jatyr. Tıisti zań jobasy – Májilis qaraýynda. Máselen, ákimdikke eldi mekennen tys jerde, onyń qatarynda ulttyq park aýmaǵynda týrıstik ınfraqurylym salýǵa zańnamalyq ókilettik bergen durys. Bul – negizgi bastamanyń biri. Mundaı qadam negizgi týrıstik destınasııanyń ınfraqurylymyn damytýdy qamtamasyz etedi.
«Týrıstik destınasııalarda ınfraqurylym qurylysyn qarjylandyrýǵa baǵyttalǵan jeke bıýdjettik baǵdarlama ázirlenedi. Bul rette, óńirlerde týrızmdi damytýǵa basymdyq berýge jańa quzyretpen qatar jeke týrızm basqarmasyn qurý máselesin qarastyrý qajet. Qazir tek bes óńirde jeke basqarma bar, taǵy eki óńirmen pysyqtalýda», dedi Sport jáne týrızm mınıstri Erbol Myrzabosynov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, fermerlerge óz ýchaskesinde agrotýrızmmen aınalysý quqyǵyn berý kerek. Qazir elimizde 200 myńnan astam sharýa qojalyǵy bar. Bul shara aýyl turǵyndaryna qosymsha jumys ornyn qurýǵa, aýyldyń ál-aýqatyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Oǵan qosa týrıstik jáne rekreasııalyq qyzmetti júzege asyrýǵa ulttyq parkterde jerdi jalǵa berý merzimin 49 jylǵa deıin ulǵaıtýǵa zańnamalyq jumys júrgizilip jatyr. Bul ekotýrızmdi damytýǵa ınvestısııa tartý men ınfraqurylymdy damytýǵa múmkindik beredi.
Qonaqúı servısi sapasyn arttyrýǵa qonaqúıdi jikteý júıesin reformalaý josparlanǵan. Qoldanystaǵy krıterıı 2008 jyldan beri ózgermegen. Iаǵnı zamanaýı halyqaralyq standarttarǵa sáıkes kelmeıdi. Týrıst saparyn jaıly etý maqsatynda shekaralyq ótkizý pýnktinde uıymdastyrylǵan týrıstik topqa basymdyq berý – jasyl dáliz tetigin engizý kózdelip otyr. Qazirgi ýaqytta bul mehanızm Reseı men Qyrǵyz shekarasynda qanatqaqty rejimde jumys istep tur.
«Almaty taý klasterin damytý jónindegi keshendi jospardyń jobasy ázirlendi. Onyń negizgi maqsaty – taý týrızmin damytý. Halyqaralyq tájirıbege súıensek, taýda demalatyn týrısterdiń ortasha shyǵyny 350 dollarǵa teń. Bul kórsetkish jaǵajaı týrızminde 50 dollardy qurap otyr. Shyǵys Qazaqstan oblysynda taý týrızmin damytý áleýeti zor. Katonqaraǵaı men Zaısandaǵy áýejaılardyń qurylysy júrgizilýde. Mınıstrlik oblys ákimdigimen birlesip taý týrızmin damytýdy pysyqtaýdy bastady», dedi E.Myrzabosynov.
Týrızmniń etnomádenı, balalar men jasóspirim, medısınalyq, saýyqtyrý, iskerlik, karavanıng jáne avtotýrızm sekildi túri basymdyqqa ıe. Oqıǵalyq týrızmdi damytý úshin «Kazakhstan.travel» ulttyq týrıstik portaly negizinde is-sharanyń biryńǵaı kúntizbesi ázirlendi. О́tken jyly kúntizbege 137 is-shara enip, onyń 80%-y Astana men Almatyda ótti. Mınıstr osy oraıda óńirlik ákimdikterdi ár oblysta ótetin iri is-sharany kúntizbege engizý jóninde usynys berýge shaqyratynyn aıtty.
Reınjınırıng negizgi máseleni anyqtady
Týrıstik salanyń sıfrlyq transformasııasy týrızmniń yńǵaılylyǵy men qoljetimdiligin arttyrýǵa, ınnovasııalyq tehnologııa esebinen úderisti avtomattandyrýǵa, týrıster aǵynyn basqarýǵa baǵyttalǵan. Qazir sala mınıstrligi týroperatorlardy eki kishi túrge lısenzııalaýǵa qyzmet kórsetedi. Birinshi kishi túri – shyǵý týrızmi. Ekinshisi – kelý men ishki týrızm. Kórseter qyzmet tolyq avtomattandyrylǵan. Byltyr 680 lısenzııa berildi — olardyń barlyǵy elektrondyq formatta.
«Sıfrlyq transformasııa sheńberinde sala mınıstrliginiń 47 bıznes-úderisine reınjınırıng júrgizildi. Ol memlekettik qoldaý sharasy men lısenzııalaýdy qamtydy. Reınjınırıng negizgi máseleni anyqtady. Onyń qatarynda – sıfrlyq derekterdiń bolmaýy, qoldaýdyń tıimsiz bólinýi men zańsyz qyzmet kórsetýshilerdiń bolýy. Máseleni sheshýge sala mınıstrligi sıfrlyq platforma ázirlep jatyr. Ol jumys barysyn avtomattandyryp, sheshim qabyldaýda adam faktorynyń áserin azaıtady. Sondaı-aq týroperatordyń biryńǵaı sıfrlyq tizilimi qurylady. Bul azamattarǵa saıahatty satyp alýdan buryn qyzmetterdiń zańdylyǵyn tekserýge múmkindik beredi», dedi Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Jaslan Mádıev.
Júıeli bes tapsyrma júkteldi
Úkimet basshysy Qazaqstan – tarıhy tereń, tabıǵaty ásem, mádenıet pen salt-dástúrge baı memleket ekenin aıta kelip, ulan-ǵaıyr dalanyń ár qıyrynda týrısti qyzyqtyratyn kórikti jer kóp ekenine toqtaldy. «Sondyqtan týrızm el ekonomıkasynyń ósýine jańa serpin beretin salaǵa aınalýy qajet. Bul rette, eldegi týrızmniń damý áleýeti – óte joǵary. Keıingi 5 jylda týrıst sany 7,5 esege ósti. Byltyr 15 mln-nan astam adam saıahattap keldi. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen salada iri ınvestısııalyq jobalar qolǵa alyndy. «Almaty qalasy men Almaty oblysynda taý klasterin damytý jumystary belsendi júrip jatyr», dedi O.Bektenov.
Aqtaý mańyndaǵy «Jyly jaǵajaı» aýmaǵynda bes juldyzdy qonaqúı men taqyryptyq oıyn-saýyq parkin salý jobasy iske asady. Kendirli kýrorttyq aımaǵynda áýejaı salynyp, týrızmdi damytýǵa tyń serpin beriledi. Fermerlerge agrotýrızmmen aınalysýǵa quqyq berýge tıisti jumys júrip jatyr. Investorǵa qoldaý kórsetip, týyndaıtyn máseleni sheshýge árqashan ázir. Oqıǵalyq jáne mádenı týrızm belsendi damýda. Kóptegen mádenı jáne sporttyq is-sharalar, bıznes-forýmdar ótkizilip jatyr. Múddeli memlekettik organdar aýqymdy is-sharalardy týrısterdi tartýǵa beıimdeýge naqty tetikti ázirleýi kerek.
«Sıfrlandyrý – týrıstik salany damytýdyń taǵy bir mańyzdy baǵyty. Týrızmniń biryńǵaı sıfrlyq ekojúıesin qurý máselesi pisip-jetildi. Osy oraıda «TravelStan» qosymshasynyń jasalýy óte ózekti. Servıs naryqtyń barlyq qatysýshysyn biriktirip, týrısterdiń sapaly ári senimdi qyzmetke qol jetkizýine kepildik beredi», dedi Úkimet basshysy.
О́tken jyly «Your tourist pass» jobasy bastaldy. Bul qural QR-kodty skanerleý arqyly ulttyq týrıstik portalǵa, eQonaq kóshi-qon servısine, taksı qyzmeti men basqa da paıdaly resýrstarǵa biryńǵaı qol jetkizýdi qamtamasyz etedi. Buǵan qosa, álemniń kóp elinde keń tanymal «Tax Free» qanatqaqty jobasy da jaqsy nátıje kórsetip otyr. Sonymen qatar týrıstik destınasııanyń ınfraqurylymyn damytý men ony qoljetimdi etýge tıisti shara qabyldanyp jatyr.
«О́tken jyly Uly jibek jolynyń boıymen ótetin «Jibek joly» týrıstik poıyzy iske qosyldy. 125 temirjol vokzalyn jańǵyrtý jumysy bastaldy. Almaty, Shymkent jáne Qyzylorda da áýejaıdyń jańa termınaly salyndy. Kóshi-qon rásimin ońaılatý sharasy qolǵa alyndy. Máselen, shekara beketinde uıymdasqan týrıstik toptardy kezeksiz ótkizýge qanatqaqty joba iske qosyldy. Bul shara pasporttyq baqylaýdan ótý ýaqytyn 5 esege qysqartýǵa múmkindik berdi», degen Premer-mınıstr, jalpy, týrızmdi damytýda qabyldanǵan sharanyń bári keshendi túrde júrýge tıis ekenin aıtyp, Týrızm jáne sport mınıstrligine birqatar tapsyrma berdi.
Birinshiden, Sıfrlyq damý mınıstrligimen birge, 3 aı merzimde týrızmniń biryńǵaı sıfrlyq ekojúıesin qurý jónindegi naqty is-shara josparyn bekitýge tıis. Kýrorttyq aımaq pen tabıǵı parktiń bas josparyn sıfrlandyrýǵa erekshe nazar aýdarý qajet. Sondaı-aq ulttyq týrıstik portalǵa kirýge múmkindik beretin QR-kodtardy áýejaı, vokzal men shekara beketinde, týrıster jınalatyn jerde ornalastyrý lázim.
Sonymen qatar óńir ákimdikterimen birge, 2 aı merzimde barlyq mádenı, oqıǵalyq, sporttyq jáne basqa da is-sharanyń biryńǵaı kúntizbesin bekitken jón. Tarıhı eskertkishterdi, kórkem tabıǵı peızajdar men eldiń basqa da kórikti jerin týrlarǵa ıntegrasııalaý kerek. Ekologııalyq talaptardyń buzylmaýyn, tabıǵı jáne mádenı eskertkishtiń saqtalýyn naqty qadaǵalap otyrý mańyzdy. Sondaı-aq týrıstik gıdterdi daıarlaý men biliktiligin arttyrý jóninde tıisti shara qabyldaý kerek.
Mádenıet, Syrtqy ister mınıstrlikterimen birge el ishinde jáne shetelderde Qazaqstannyń týrıstik áleýeti týraly belsendi aqparattyq naýqandy qamtamasyz etýge tıis. О́tinim berýdiń barlyq rásimin sıfrlandyrý arqyly «Neo Nomad Visa»-ny tanymal etý qajet. Qoryta aıtqanda, ıkemdi vızalyq saıasat júrgizilýge tıis.
Sondaı-aq Qarjy mınıstrligimen birge, «Tax Free» tetigin engizýdiń naqty algorıtmin ázirlesin. Bul quraldy týrıstke yńǵaıly bolýy úshin, ásirese áýejaıda qarajatty qaıtarý tetigin iske asyrýǵa tolyǵymen sıfrlandyryp, avtomattandyrý kerek.
О́ńir ákimderi týrıstik obektilerdi qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý jumysyn jandandyrady. Kólik, Saýda, Ulttyq ekonomıka, Týrızm mınıstrlikteri men ákimdikter jol boıyndaǵy servısti jaqsartý jumysyn jalǵastyrsyn. Kúre jol boıyndaǵy dámhana, janarmaı quıý beketi men tehnıkalyq qyzmet kórsetý stansalar qabyldanǵan standarttarǵa saı bolýy kerek. Sondaı-aq osy bızneste jumys isteıtin kásipkerlerdi yntalandyrý máselesin pysyqtaýdy tapsyramyn. Bul rette týrısterdiń qaýipsizdigin arttyrýǵa erekshe nazar aýdarylsyn. Búkil ınfraqurylymǵa – áýejaıdan bastap qonaqúılerge, saýda núktelerine, tamaqtaný oryndaryna, konsert alańdaryna deıin – qaýipsizdik pen jaılylyq turǵysynan revızııa júrgizilýi qajet.
Týrızm, Mádenıet, Densaýlyq, Ishki ister mınıstrligi, arnaýly memlekettik organdar aýqymdy mádenı, sporttyq jáne týrıstik is-shara ótkizý kezinde járdem kórsetýge tıis ekenine toqtalǵan Úkimet basshysy, ony uıymdastyrý men ótkizý deńgeıi ekonomıkalyq paıda ákelip qana qoımaı, eldiń ımıdjin nyǵaıtyp, ınvestor men týrıstke tartymdylyqty arttyra túsetinin aıtty.
