Sýret: kaznovosti.kz
Ekonomıst Almas Chýkınniń aıtýynsha, keıingi kezde kedeıliktiń sıpaty aýysty. Buryn onyń shyrmaýyna zeınet jasyndaǵy qarııalar tússe, endigi «tutqyndary» jas balaly otbasylary eken. «CFO Summit»-te sóılegen sózinde ol el úshin 5 mańyzdy qaterdi atady.
- 2030–2035 jyldary bastalatyn munaı dáýiriniń aıaqtalýy;
- Halyqtyń árbir tórt jylda 1 mln-ǵa ósýi;
- Geologııalyq jaǵynan belgili resýrstardyń qysqarýy jáne jańalaryn tabý qarqynynyń tómendeýi.
- Infraqurylymnyń álsizdigi.
- Aýyl sharýashylyǵyndaǵy áleýetti ıgerýdegi qıyn jaǵdaı.
«Jyl saıynǵy 400 myń adam týý kórsetkishi men Almaty, Astana, Shymkent jáne Aqtaý qalalarynyń damý deńgeıi sáıkes kelmeıdi. Bul qalalar el ishindegi mıgrasııalyq tolqynǵa shydamaıdy. Bul máselelerdi sheshý úshin jańa qalalar salý kerek. Joǵaryda atap ótken 4 qala memlekettiń mıgrasııalyq tolqynyn sheshe almaıdy. Bizge sheshim qabyldamas buryn osyǵan deıingi qatelikterimizge sebep bolǵan qubylystardy taldap, qandaı reformalar qajet ekenin anyqtaý mańyzdy», deıdi.
Sarapshynyń aıtýynsha, 5 jyl buryn eń tómengi jalaqy 29 myń teńge bolsa, qazir onyń deńgeıi – 85 myń teńge. Munyń ózi damyǵan elderdiń kórsetkishinen artta tur.
Sarapshy Zamır Qarajanovtyń aıtýynsha, kedeıshilikti jeńý múmkin emes.
«Vatıkannan basqa birde-bir el kedeılikti túp-tamyrymen joıǵan emes. Kedeıshilikke áser etetin faktorlar – qurǵaqshylyq, sý tasqyny, sýnamı, jer silkinisi bolyp jalǵasyp, sybaılas jemqorlyqpen tuıyqtalady. Biz josparly ekonomıka sındromynan áli aıyqqan joqpyz. Kedeıshilikti jáne onymen kúresti atadan qalǵan mura retinde qabyldap alǵan sııaqtymyz. Qytaıdan taýar tasyp, «bizdiń ónim» dep kórsetken kúnderimiz de boldy. Qoǵamdyq sana masyldyq psıhologııadan tazarmaı, kedeılik deńgeıin tómendete almaımyz», deıdi Z.Qarajanov.
Aıtýynsha, ál-aýqattyń tómendigin memlekettik baǵdarlamalarmen sheshý múmkin emes. Bul másele qoǵamdyq sananyń ósýi, ekonomıkanyń damýy arqyly sheshimin tabady.
«Birinshiden, eń tómengi jalaqyny laıyqty ómir súrý deńgeıin qamtamasyz etetin deńgeıge deıin arttyrý tabysy tómen toptyń kedeılik aımaǵynan shyǵýyna múmkindik beredi. Taǵy bir mańyzdy jaıt – tabysy tómen otbasylar úshin turǵyn úıdiń qoljetimdiligi. Bul máseleni sýbsıdııa arqyly sheshýge bolady. Progressıvti salyq júıesin engizý arqyly az tólenetin toptarǵa salyqtyq júktemeni azaıtý kedeılikpen kúrestegi mańyzdy qadam bolýy múmkin. Qazir el ishinde kedeılik uǵymy ártaraptandyrylyp ketti. Jasardy. Tipti «mádenıetti kedeı» degen uǵym da paıda boldy. Álemdik ólshem boıynsha kúnine 5,5 dollardan tómen tabys tabatyn adam – kedeı. Eger biz ony teńgege shaǵyp kóbeıtsek, adam basyna eseptegende aıyna shamamen 70 myń teńgeden tómen tabysy bar adamdar kedeı bolyp esepteledi. Bizde kórsetkish odan tómen. Bolmashy zeınetaqysy kommýnaldyq tóleminen artylmaıtyn qarııalar da, aılyq tabysynyń 50 paıyzyn nesıege berip, ózin, otbasyn jetildirýge qarjy tappaı qalatyn jas otbasylar da álemdik ólshem boıynsha kedeıler sanatynda tur», deıdi Z.Qarajanov.
2024 jyly eń tómengi jalaqy – 85 myń teńge, eń tómengi zeınetaqy – 57 853 teńge, eń tómengi kúnkóris deńgeıi – 43 407 teńge, ortasha jalaqy 402 251 teńge boldy. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derekteri boıynsha bir jyl ishinde qyzmetter quny – 13,6%-ǵa, azyq-túlikke jatpaıtyn taýarlar – 7,6%-ǵa, azyq-túlik taýarlary 5,1% -ǵa ósti. О́tken jyldyń alǵashqy jartysynda halyqtyń 4,6%-y kúnkóris mınımýmynan az tabatyny habarlansa, ekinshi jarty jyldyqta bul kórsetkish 5,1%-ǵa deıin kóterildi.
ALMATY
