2022 jylǵy qysqy Oıyndar Qytaı astanasynda ótetin boldy
Keshe Malaızııanyń astanasy – Kýala-Lýmpýrde bastalǵan Halyqaralyq olımpıada komıtetiniń (HOK) 128-shi sessııasy 2022 jylǵy qysqy Olımpııa oıyndarynyń ortalyǵy retinde Qytaıdyń bas qalasy – Beıjińdi tańdady. Osylaısha, ol jazǵy jáne qysqy Olımpıadalardy birdeı ótkizý quqyǵyna qol jetkizgen tarıhtaǵy tuńǵysh shahar atandy. Tórt jylda bir ret aınalyp keletin atalmysh alamandar shejiresinde mundaı oqıǵa buǵan deıin múlde bolmaǵan edi.
Osy talasta Beıjińmen at jarystyrǵan Almaty da abyroısyz bola qoımady. Osy kezge deıingi ótkelekterdiń bárinen ótip kelip, sońǵy synaq saǵatyna entikpeı jetýi óz aldyna, onyń kermesinen de tym keıin ótken joq. Bizdiń megapolıs qorytyndyda qarsylasynan nebári 4 daýys qana kem aldy. Atap aıtqanda, HOK-tyń daýys berýge qatysqan 85 múshesiniń 44-i Qytaı astanasyn qoldasa, 40 adam Qazaqstannyń eń iri qalasy úshin daýys berdi, bir maman qalys qalǵan bolyp shyqty. Bizdińshe, osynyń ózi Almatynyń bul báıgeden ozyp kelýge bekerden-beker talaptanbaǵanyn anyq kórsetedi.
Olımpıada ótkizýge tilek bildirýshi Almaty ótinim komıtetiniń delegasııasy Kýala-Lýmpýrge «О́zińmen óziń bol!» degen uranmen bardy. Ol muny keshe tańerteń ótken Oıyndarǵa daıyndyq barysynyń tanystyrylym tusaýkeserinde barynsha dáleldedi. Komıtet quramynda onyń spıkerleri Kárim Másimov, Berdibek Saparbaev, Erlan Ydyrysov, Ahmetjan Esimov, Andreı Krıýkov, Temirhan Dosmuhambetov, Qanat Boranbaev, sondaı-aq, Ermahan Ybyraıymov, Serik Sápıev, Elena Hrýstaleva, Denıs Ten, Sabına Altynbekova syndy belgili sport sańlaqtary boldy.
Almaty tusaýkeseri Astana ýaqyty boıynsha saǵat 8:30-da bastaldy. Munda Almatynyń kandıdatýrasyn 7 adam Beıjińniń kezegi keletin saǵat 9:55-ke deıin qorǵady. Spıkerler óz sózderinde Qazaqstannyń Oıyndarǵa jospary tıimdiliginiń negizgi erekshelikterine toqtaldy. Osy esep sulbasynda jahandyq jarystar ótkizýge qajetti 13 nysannyń 9-y qazir daıyn ekeni aıtyldy. Sonymen birge shahardyń jarystardy qabyldaýǵa ekonomıkalyq jaǵynan da ázir turǵany málim etildi. «Qazaqstan eń joǵary dárejedegi jarystardy ótkizýge daıyn jáne el ekonomıkasy buǵan múmkindik beredi», – dedi Almaty qalasynyń ákimi Ahmetjan Esimov osy oraıda.
Tanystyrylym aıaqtalǵan soń Halyqaralyq olımpıada komıtetiniń prezıdenti Tomas Bah bizdiń ótinim komıtetiniń jumysyna joǵary baǵa berdi. Al sodan bir kún buryn Qazaqstan Úkimetiniń basshysy, Almaty ótinim komıtetiniń tóraǵasy Kárim Másimov HOK basshysymen kezdesip, elimizde qysqy Olımpıadany ótkizýge baılanysty atqarylyp jatqan jumystardyń jaıyn baıandap bergen bolatyn. Sodan keıin ol halyqaralyq aqparat agenttikteri jýrnalısteriniń aldyna shyǵyp, osy daıyndyq jaıynan birshama maǵlumattar taratty. Kezdesýde Kárim Másimov Almatyda qazirdiń ózinde qysqy Oıyndardy ótkizýge qajetti sport nysandarynyń 70 paıyzy bar ekenin, olardyń báriniń bir-birlerine jaqyn ornalasqandaryn jetkizdi. Munyń bári Kún tártibi-2022 baǵdarlamasyna tolyq saı keledi. Ol sondaı-aq Almatyda qysqy Olımpııalyq oıyndardy ótkizýdiń buǵan deıin onsyz da josparlanyp qoıylǵan ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrýǵa kúshti serpin beretinin alǵa tartty. Premer-Mınıstrdiń aıtýynsha, Almaty-2022 tujyrymdamasy barynsha jınaqy, onyń barlyq nysandary Olımpııalyq qalashyqtan 30 shaqyrymdyq aýmaqta, orta eseppen jolyna 30-45 mınýttaı jumsalatyn qashyqtyqta ornalasqan. Olımpııalyq qalashyqtyń ártúrli alty baǵyty boıynsha qonys tebetin arenalar ózinshe alty qyrly juldyzdy kózge elestetedi. Munyń taǵy bir tıimdi jaǵy, jarys joldarynyń bulaısha ornalasýlary transport tasqynynyń nópirinen qutqaryp, qozǵalysty jedeldetedi. Munyń bári, aınalyp kelgende, olımpıadalyq komıtet músheleriniń juma kúnniń besininen óte daýys berýge kirisken kezderinde óziniń belgili bir dárejedegi oń sıpatyn berdi. Sonyń nátıjesinde Qazaqstan Qytaı tárizdi alyp derjavanyń bas qalasymen básekede onshalyqty kóp utylǵan joq, kerisinshe onymen dárejesi teń, deńgeıi shamalas ekenin aıdaı álemge anyq tanytty. Bizdińshe, bul Qazaqstannyń endi halyqaralyq arenadaǵy bedelin kóterýge aıtarlyqtaı qyzmet etetin bolady.
Jasyratyny joq, eki qalanyń arasyndaǵy osy doda bastalǵan shaqtan onyń basty úmitkeri retinde jer-jerde Beıjiń atala bastaǵan edi. Buǵan osy kezge deıin 2008 jyly jazǵy Olımpııalyq oıyndardan bólek, birneshe ret Azııa oıyndaryn ótkizip úlgerip, bul salada orasan zor tájirıbe jınaqtap qalǵan Qytaı uıymdastyrýshylarynyń artyq tustary áser etse kerek. Sol alamandardan qalǵan túrli sport ınfraqurylymdarynyń ózi bir tóbe. Aspanasty eliniń astanasy, mine, alǵashqy kúnderden sol sańǵyraǵan stadıondar men alpaýyt arenalardyń basym bóligin barynsha tıimdi paıdalanyp qalatyndaryn alǵa tartty. Máselen, olar «Qustyń uıasy» degen poetıkalyq ataýy bar ataqty Ulttyq stadıonynda Aq Olımpıadanyń ashylý jáne jabylý saltanattaryn ótkizetinderin birden jaıyp saldy. Qytaı sport fýnksıonerleri sondaı-aq 2022 jylǵy Oıyndardy burynǵy qurylymdar bazasynda úsh klaster boıynsha ótkizýge jospar jasady. Atap aıtqanda, olar Ortalyq Beıjiń klasterinde joǵarydaǵy saltanatty sátterden bólek, mánerlep syrǵanaý, short-trek, hokkeı, kerlıng, konkı sporty boıynsha jarystar ótkizýge nıet etse, Beıjińniń Iаnsın ýezinde taý shańǵysy, bobsleı, shana sporty, skeleton sekildi saıystarǵa kezek bergisi keldi, al Chjanszıakoýda shańǵy jarysy, tramplınnen sekirý, bıatlon, frıstaıl, snoýbord tartystary qanat jaıýǵa tıis bolatyn.
Sózdiń súrleýinde bizdiń jadymyzǵa mynadaı da derekter túsip otyr. Osymen Qytaı Olımpııalyq oıyndardy bir retten artyq ótkizýge múmkindik alǵan tarıhtaǵy 15-shi el atandy. Sonymen qatar, ol jazǵy da, qysqy da Olımpıadany ótkizýge táýekel etken 9-shy memleket boldy. Alaıda, sonyń ishinde sol maqsatyna jete alǵan birinshi el ekenin joǵaryda aıttyq. Budan bólek, Beıjiń qysqy Oıyndardy ótkizgeli otyrǵan bar bolǵany ekinshi astana bolǵaly tur. Buǵan deıin memleketter ortalyqtary arasynan mundaı qurmetke tek Norvegııanyń bas qalasy – Oslo ǵana ıe bolǵan edi. Másele mynada, Aq Olımpıadany qabyldaýǵa úmitti qalalardyń barlyǵynyń janynda taý shańǵysy jarystaryn ótkizý múmkindigin beretin taýlar bolýy tıis. Bul – qysqy Olımpııalyq oıyndar ótkizý úshin qoıylatyn eń basty talap. Al bul qaǵıdanyń deńgeıinen tabylý barlyq astanalardyń birdeı mańdaılaryna jazyla qoımaǵan. Mine, sol deńgeıden kórine bilgen Beıjiń osy báıgege júreksinbeı qosylyp edi.
Endi Kýala-Lýmpýrda ótip jatqan Halyqaralyq olımpıada komıtetiniń sessııasynda 2020 jyly ótýge tıisti jasóspirimderdiń qysqy Olımpııalyq oıyndary astanasynyń da aty belgili bolǵanyn aıta keteıik. Mundaı qurmetke Shveısarııanyń Lozanna qalasy ıe boldy. Ol rýmynnyń Brashov kentimen talasta aıtarlyqtaı basym tústi. Básekede shveısarııalyqtar 71 daýys alsa, onyń qarsylastary 10 daýyspen shekteldi.
Sóz sońynda biz Qytaı astanasyn osy jeńisterimen quttyqtaǵymyz keledi. Endi sol Aq Olımpıadada Qazaqstannyń juldyzdaı jigitteri men qundyzdaı qyzdary kóptegen báıgelerdiń aldyńǵy leginen tabylyp, otandastaryn buryn-sońdy bolmaǵan medaldar tasqynymen qýandyra tússe degen tilek bar.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan».
