Prezıdent ıgi basqosýda: «Byltyr mektepterde «Birtutas tárbıe» baǵdarlamasy qolǵa alyndy. Baǵdarlamany qabyldaý – istiń basy ǵana. Endi jańarǵan qujatty elimizdegi barlyq memlekettik bilim oshaǵyna engizý kerek. Ony aldaǵy ýaqytta jekemenshik mektepter de basshylyqqa alýǵa tıis. Sebebi tárbıe jumysy balalardy túgel qamtýy qajet. Sonda ǵana bul bastama jalpyulttyq aýqymǵa ıe bolady. Jobanyń túpki maqsaty – otanshyl, bilimdi, jasampaz urpaq tárbıeleý. Munyń bári – adal azamatqa tán qasıetter», dedi.
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy qoǵamda otbasy qundylyǵyn arttyrýǵa erekshe mán berip keledi. О́ıtkeni árbir adam úshin ushqan uıasynyń orny bólek. «Otan otbasynan bastalady» dep beker aıtylmaǵan. О́kinishke qaraı, qazirgi jahandaný zamanynda qoǵamǵa qaýipti jaǵymsyz áreketter kórinis taýyp otyr. Esirtkige elitý, qumar oıyndarynan shyǵa almaý, elektrondy temekige táýeldilik sekildi máseleler jastar arasynda tez taralyp, úlken zııanyn tıgizip jatyr.
Lýdomanııa kesirinen talaı shańyraqtyń berekesi qashty. Talaı azamat qylmys jasady. Bul dert jas urpaqtyń bolashaǵyna balta shaýyp otyr. Jas balalar onlaın oıyndarǵa da áýestenip barady. Prezıdent bul máselelerdi byltyrǵy Ulttyq quryltaıda da kótergen edi.
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy qazirgi qoǵamda osy máseleniń ózektiligin eskerip, otbasyndaǵy ózara meıirimdilik, izgilik, adamgershilik syndy qundylyqtarymyzdy jańǵyrtý maqsatynda 2025 jyldy dinı qyzmet aıasynda «Islam jáne otbasy qundylyǵy» jyly dep jarııalady.
Qazaqta «El bolamyn deseń, besigińdi túze» degen sóz beker aıtylmasa kerek. Bala – bizdiń aınamyz. Oǵan qandaı tárbıe bersek, erteń-aq jemisin kóremiz. Búginde tól baspamyzdan shyqqan kitaptarǵa degen suranys kún sanap artyp keledi. Bul – qýantarlyq jaǵdaı. Osy oraıda «Islam jáne otbasy qundylyǵy» jyly aıasynda balalarǵa arnalǵan «Meniń súıikti otbasym» kitabyn shyǵarýdy qolǵa aldyq. Ár otbasynyń baqytty bolýy mańyzdy bolǵandyqtan «Otbasy baqyty» taqyrybyndaǵy eńbekti de oqyrmanǵa usynamyz.
Prezıdent Ulttyq quryltaıda mektepterde, túrli mekemelerde, sondaı-aq iri kompanııalarda ulttyq kıimge mán berile bastaǵanyn erekshe atap ótip, keıingi kezderi qazaq úlgisindegi kıimderge suranystyń artqanyn aıtty. Suranysqa saı tigin sehtary ashylyp, jańa brendter, dúkender paıda bolǵanyn jetkizdi. Osy oraıda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy janyndaǵy Áıel-qyzdar sektory jáne onyń aımaqtaǵy ókilderi meshitke kelýshi qyz-kelinshekterge rýhanı bilim berýmen qatar olardyń sharıǵat aıasynda ulttyq dástúrimizge saı kıim kııý ádebine de aıryqsha mán berip jatyr.
Buǵan deıin Áıel-qyzdar sektory «Ásem kıim – áıel ajary» taqyrybynda respýblıkalyq is-sharalar uıymdastyryp keldi. Oǵan kóptegen sán kıim úlgisin jasaıtyn otandyq dızaınerler de atsalysty. Bul is-shara bıyl da júzege asady. Áıel-qyzdar sektory osy tájirıbeni eskerip, «Dástúrli kımeshek» kórmesin jáne sán kıim baıqaýyn uıymdastyrady. Ulttyq kıimniń dinimiz ben dástúrimizge saı zamanaýı úlgisi qoǵam tarapynan qoldaýǵa ıe bolady dep oılaımyz.
Dinı basqarma qyzmetkerleri jamaǵat arasynda ulttyq kıimimizdi, ulttyq qundylyqtarymyzdy nasıhattaýǵa súbeli úles qosyp keledi. Qasıetti Ramazan aıy boıy qoǵamdyq oryndarda jarapazan jyry aıtyldy. Aýyzashar dastarqanynda terme-tolǵaýlar oryndaldy. Jýyrda ǵana ótken Oraza aıt merekesin ulttyq naqyshta uıymdastyrdyq. Meshit aýlalarynda kıiz úıler tigilip, ulttyq oıyndar men mádenı is-sharalar ótkizildi. Aıt namazyna kelgen jamaǵatqa naýryz kóje men baýyrsaq taratyldy. Múftııat elimizdegi musylman qaýymyn qashan da ulttyq qundylyqtarymyzdy dáripteýge úndeı beredi.
Osy rette jastarǵa qatysty taǵy bir ózekti máselege toqtalyp ketken jón. О́ıtkeni halyqtyń dinı saýatyn ashyp, ásirese dinge bet burǵan jastardy destrýktıvti dinı aǵymdardyń ıdeologııasynan saqtandyrý – asa mańyzdy jumystardyń biri. Bul máselege de Memleket basshysy Ulttyq quryltaıda aıryqsha nazar aýdardy.
Quryltaı otyrysynda Prezıdent: «Teris aǵymdarǵa, qazaqtyń bolmysyna jat ıdeologııalarǵa tosqaýyl qoıý qajet ekenine esh kúmán joq. Elimizde din bostandyǵyna kepildik berilgen. Biraq júgensizdikke, tártipsizdikke jol berýge bolmaıdy. Dinniń asa mańyzdy mıssııasy – ultty uıystyrý», dedi.
Shyn máninde, asyl dinimiz san ǵasyrdan beri ultymyzdy yntymaqqa uıystyryp, halqymyzdyń rýhanı tiregine aınaldy. Imandylyqqa bet burǵan jastar qashan da jaqsylyq jasaýǵa qushtar. Alaıda dinı úkimderdiń túpki mánine tereń úńilmeıtin keıbir jas býyn ókilderiniń destrýktıvti dinı aǵymdardyń arbaýynda ketip jatqany jasyryn emes.
Dinı basqarmanyń negizgi jumys baǵyttarynyń biri – halyqty jat dinı aǵymdardan saqtandyrý. Osy baǵyttaǵy jumysta din qyzmetkerleriniń alatyn orny erekshe ekeni belgili. Bul rette Dinı basqarma qyzmetkerleri keshendi jumystardy júzege asyryp keledi.
Múftııattyń dinı ońaltýǵa jaýapty mamandary byltyr jamaǵat arasynda 10 854 jeke yqpal etý aksııasyn, ıaǵnı jeke kezdesýler ótkizdi. Dinı basqarma osynaý jaýapty jumysqa jyl boıy 4 myńnan asa din qyzmetkerin jumyldyrdy. Nátıjesinde, 526 adam radıkaldy dinı raıynan qaıtyp, dástúrli Islam qundylyqtaryna beıimdeldi. Sonymen qatar 557 azamat dinı kózqarasy men dinı ustanymyna oń yqpal jasaldy. Jalpy aıtqanda, túrli destrýktıvti dinı aǵymdardyń yqpalynda júrgen 1 083 adamǵa nátıjeli aqparattyq túsindirý jumystary júrgizildi.
Elimizdiń batys aımaqtarynda jáne birneshe óńirde «Islam lańkestikke qarsy» atty halyqaralyq ǵylymı konferensııalar uıymdastyryldy. Basqosýda otandyq jáne sheteldik sarapshylar mazmundy baıandama jasap, túrli aǵymdar men toptardyń teris pıǵyldary men dinı turaqtylyqqa keltirer zııany týraly aıtyp ótti.
Din qyzmetkerleri jamaǵatpen júıeli jumys júrgizýmen qatar Ishki ister mınıstrliginiń Qylmystyq-atqarý júıesi komıtetine qarasty 50 mekemede jazasyn ótep jatqan azamattarǵa da jeke túsindirý is-sharalaryn uıymdastyrdy. Olarǵa «Muftiyat» baspasynan shyqqan 1 400 dana kitap berildi. Dinge qyzyǵýshylyq bildirgen jastardyń qandaı dinı ádebıetten málimet alatyny óte mańyzdy. Sondyqtan múftııat osy baǵytta ótken jyldyń ózinde 23 kitapty 100 myńnan asa danamen shyǵaryp, halyqqa taratty. «Babalar izimen: Qazaq dalasyndaǵy musylmandyq mektep», «Islam ensıklopedııasy», «Qalyp», «Oı salar oqıǵalar», «Imandylyq álippesi» syndy mańyzdy eńbekter jamaǵattyń qolyna tıdi.
Otandastarymyzdyń ǵalamtor betterinen dindi óz betterinshe úırenýi – qaýipti úrdis. Búgingi tańda áleýmettik jeliler teris pıǵyldaǵy aǵymdar men toptar úshin qoljetimdi minber bolyp otyrǵany jasyryn emes. Bul rette múftııat janyndaǵy Dinı ońaltý jáne Aqparat bólimderiniń mamandary jat dinı aǵymdardyń ustanymdaryna qarsy sapaly materıaldar ázirlep, áleýmettik jelidegi aqparat-nasıhat jumystaryn kúsheıtip jatyr.
Byltyr Sharıǵat jáne pátýa bóliminiń mamandary jáne onyń aımaqtaǵy ókilderi halyqtan kelip túsken 194 536 suraqqa jaýap berdi. Bul baǵyttaǵy jumystar udaıy jalǵasa beredi. О́ıtkeni múftııattyń qoǵam aldyndaǵy basty qyzmetiniń biri – dinı suraqtarǵa jaýap berý, pátýa shyǵarý. Destrýktıvti dinı aǵymdardyń yqpalyna túsip qalǵan orystildi jamaǵat kóp jaǵdaıda ózderine qajetti suraqtardyń jaýabyn sheteldik dinı aqparat kózderinen alatyny belgili. Osyǵan oraı Pátýa jáne sharıǵat, Dinı ońaltý bólimderi aqparat salasyndaǵy tıisti jobalardy qolǵa alyp, ónimdi eńbek etip keledi.
Osy rette jastarǵa, jalpy halyqqa destrýktıvti dinı aǵymdardyń yqpalyna túsip qalmaý úshin birneshe keńes aıtqandy jón kórdik. Eń birinshi durys dinı bilim alýǵa kóńil bólgen jón. Durys dinı bilim – dinı radıkalızmge qarsy qýatty kúsh. Allaǵa shúkir, qazir elimizde Dinı basqarmanyń qyzmet júıesinde jumys isteıtin dinı bilimi tereń ustazdar az emes. Dinı suraqtardyń jaýabyn sol kisilerden alýǵa bolady.
Buǵan qosa múftııat janynda táýlik boıy jumys isteıtin sall ortalyq bar. Ortalyqtyń nómiri – 8 707 233 30 30. Uıaly baılanys arqyly týyndaǵan jedel suraqtarǵa jedel jaýap alasyz. Sall ortalyq 24 saǵat boıy eki tilde (qazaq, orys) qyzmet kórsetedi. Bizdiń bilikti mamandarymyz dinı suraqtaryńyzǵa jaýap berýge daıyn.
Dinı aqparattardy synı turǵydan saralaýǵa daǵdylanǵan durys. Dinı aqparatardy áleýmettik jelilerden ońaı alýǵa bolady. Ol aqparattyń senimdi ekenine kóz jetkizý kerek. Eger kúmán bolsa, múftııattyń resmı qyzmetkerinen keńes alýǵa bolady. Elimiz boıynsha Dinı basqarmanyń Sharıǵat jáne pátýa, Dinı ońaltý bólimderiniń aımaqtaǵy ókilderi jumys isteıdi. Ustazdardan keńes alýǵa shaqyramyz.
Destrýktıvti dinı aǵymdardyń belgilerin tanýǵa nazar aýdarǵan abzal. Kez kelgen kúmándi top ózderine jaqyn tartsa, olardyń áreketterine nazar aýdaryńyz. Olar kóp jaǵdaıda ózderin «aqıqattyń jolyndamyz» dep aıtady. Basqa barlyq dinı baǵyttardy teristep, ózderin ǵana durys joldamyz dep sanaıdy.
Destrýktıvti dinı aǵymdar adamdardyń derbes sheshim qabyldaýyna shekteý qoıady. Ásirese jastardy basqarýdy, olardyń árbir áreketin baqylaýdy óz qoldaryna alýǵa tyrysady. Qoǵamnan oqshaýlanýǵa úndeıdi. Otbasyńyzdan, dostaryńyzdan alshaq júrýge shaqyrady. Tek ózderiniń ortasymen aralasýǵa kóndirýge baryn salady.
Sondyqtan balalarǵa, jastarǵa durys tárbıe berýge kóńil bóleıik. Destrýktıvti dinı aǵym jaqtastarynyń negizgi maqsaty – jasóspirimder men jastardy óz qataryna qosý. Muny esten shyǵarmaıyq. Sol úshin balalarymyzben jıi qarym-qatynas ornatýymyz kerek. Olardyń qyzyǵýshylyqtary men ortasyn qadaǵalaý – eń áýeli ata-ananyń basty mindeti. Din týraly durys aqparatty erte jastan úıretýdi qolǵa alǵan durys.
Qoldanystaǵy «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» zań boıynsha zańsyz dinı úgit-nasıhat júrgizýge tyıym salynǵan. Dinı ádebıetterdi zańsyz taratýǵa shekteý qoıylǵan. Ekstremıstik jáne terrorıstik áreketterge shaqyrý – úlken qylmys. Bul rette birden kúmándi aqparatqa tap bolsańyz nemese ózińizge, jaqyndaryńyzǵa qaýip tóngen bolsa, birden quzyrly mekeme ókilderine qońyraý shalý kerek.
Jastar qaı kezde de qoǵamnyń negizgi qozǵaýshy kúshi bolǵan. Eger jas býyn ókilderiniń qaıraty men qajyryn, bilimi men jigerin jaqsy isterge baǵyttaı bilsek, kóptegen ıgilikke kenelerimiz haq.
Naýryzbaı qajy TAǴANULY,
QMDB tóraǵasy, Bas múftı
