Foto: Atta Kenare
Jarylys bolǵan aımaqqa Iran Prezıdenti Masýd Pezeshkıan arnaıy baryp, jaǵdaıdy óz kózimen kórdi. Sonymen qatar Reseı basshysy Vladımır Pýtın Iran úkimetiniń suraýymen órtti sóndirýge birneshe ushaǵyn kómekke jiberdi. Bul týraly Reseıdiń Tegerandaǵy elshiligi málimdedi.
Irannyń memlekettik telearnasyna suhbat bergen jergilikti tótenshe jaǵdaılar qyzmetiniń ókili jarylystyń birneshe konteınerdiń jarylýynan bolǵanyn habarlady. Qazir jaralanǵandardy medısınalyq ortalyqtarǵa jetkizý jáne evakýasııalaý jumystary jalǵasyp jatyr.
Porttaǵy órt saldarynan jumys ýaqytsha toqtady. Kóptegen jumysshylardyń sol mańda bolǵany eskerilse, qaza tapqandar men jaralanǵandar sany áli de artýy múmkin ekeni aıtyldy. Irandyq aqparat quraldary jarylystyń kúshti bolǵany sonshalyq, birneshe shaqyrym radıýstaǵy ǵımarattardyń terezeleri synyp ketkenin, al aspanda alyp sańyraýqulaq tárizdes bulttyń paıda bolǵanyn habarlady.
Iran Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Hormozgan provınsııasynda tótenshe jaǵdaı jarııalap, turǵyndarǵa úıden shyqpaýǵa, terezelerdi jaýyp, maska taǵýǵa keńes berdi.
Osy jaǵdaıǵa baılanysty Irannyń belgili saıasatkeri, Májilis depýtaty Muhammed Seradj arnaıy málimdeme jasap, jarylysqa Izraıldiń qatysy bar degen pikirin bildirdi. Onyń aıtýynsha, bul oqıǵa kezdeısoq bolǵan joq. «Bizdiń qolymyzda Izraıldiń bul iske tikeleı qatysy baryn dáleldeıtin naqty aıǵaqtar bar», dedi ol. Depýtattyń sózinshe, jarylǵysh zattar konteınerlerge olardyń shyqqan elinde nemese tasymaldaý kezinde jasyrylǵan bolýy múmkin. Sonymen qatar, ishki qaýipsizdikke jaýapty qyzmetterdiń de nazarynan tys qalmaǵan jaıt — jarylys birden tórt túrli jerde qatar oryn alǵan.
Ázirge resmı organdar jarylǵan konteınerlerdiń ishinde naqty qandaı zattar bolǵanyn ashyq jarııalaǵan joq. Alaıda New York Times basylymy Iran Islam revolıýsııasy saqshylar korpýsynyń belgisiz ókiline silteme jasap, jarylystyń natrıı perhloratyn saqtaý kezinde oryn alǵanyn habarlady. Bul zat qatty otyndy zymyran qozǵaltqyshtaryn jasaý úshin paıdalanylady.
Irannyń memlekettik aqparat agenttigi de jarylystyń hımııalyq zattar saqtalǵan konteınerlerden shyqqanyn rastaǵanymen, naqty qandaı hımııalyq quram týraly málimet bermedi. Associated Press agenttigi óz kezeginde jeke kúzet kompanııasy Ambrey derekterine súıene otyryp, naýryz aıynda portqa Qytaıdan natrıı perhloratyn negiz etken zymyran otynynyń jetkizilgenin jazdy.
Financial Times basylymynyń qańtardaǵy aqparaty boıynsha, bul otyn Irannyń zymyran qoryn tolyqtyrý úshin satyp alynǵan. HAMAS uıymymen soǵys kezinde Izraılge baǵyttalǵan tikeleı shabýyldardan keıin Irannyń áskerı qory álsiregen bolatyn.
Reuters agenttiginiń habarlaýynsha, Iran Qorǵanys mınıstrliginiń ókili jarylys bolǵan portta áskerı maqsattaǵy eshqandaı materıal saqtalmaǵanyn alǵa tartty.
Aıta ketý kerek, Bender-Abbas porty strategııalyq mańyzy zor Ormýz buǵazynyń jaǵalaýynda ornalasqan. Bul port Irannyń eń iri teńiz qaqpasy sanalady. О́tken jyly eldegi konteıner tasymalynyń 85 paıyzy dál osy port arqyly júzege asqan bolatyn. Sonymen qatar, munaı eksportynyń da eleýli bóligi osy jerden jóneltiledi.
Eske sala ketsek, 2020 jyly dál osy porttyń kompıýterlik júıeleri kıbershabýylǵa ushyrap, sý joldary men avtojoldar qozǵalysynda aqaýlar týyndaǵan edi. Sol kezde Washington Post basylymy bul shabýylǵa Izraıldi kinálaǵan bolatyn.
