– Zakırjan Pirmuhameduly, qandaı zań jobalarynyń ázirlenýine, qabyldanýyna belsendi atsalystyńyz?
– Senatqa Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atynan saılandym. Álbette, ınstıtýttyń qoǵamdaǵy rólin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan birqatar bastamany kóterdim. Osy ýaqytqa deıin otyrystarda 18-den asa depýtattyq saýal joldadym. Basym bóligi agrarlyq máselelerge, eldi mekenderdi damytýǵa, ırrıgasııa júıesine, erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtardy saqtaýǵa, qoqysty qaıta óńdeýge arnaldy.
Jumys barysynda eldi meken turǵyndarynyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa, aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy ónimdilikti arttyrýǵa baǵyttalǵan «Aýyl sharýashylyǵyn damytý týraly» jáne qazirgi ýaqytta Májilis qaraýynda jatqan «Topyraqty qorǵaý týraly» zań jobalaryna bastamashylyq ettim.
Sonymen qatar múgedekterge arnalǵan arnaıy kvotalar, áleýmettik qyzmet kórsetý júıesin jaqsartý, qaıyrymdylyq qorlarynyń jumysyn retteý boıynsha zańnamalyq ózgerister engizdik. Kópbalaly otbasylarǵa beriletin járdemaqy mólsherin arttyrý, olardy turǵyn úımen qamtamasyz etý máselelerin de qaradyq. Osylaısha, halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa, ınfraqurylymdy damytýǵa, bilim men densaýlyq salasyndaǵy sapany kóterýge, jańa jumys oryndaryn ashýǵa úles qostyq.
– Senattaǵy «Bir el – bir múdde» depýtattyq qurylymnyń qoǵamdaǵy orny men mańyzy týraly aıtyp berseńiz.
– Qazirgi jańa Qazaqstandaǵy jańǵyrýdyń basty sharty – ár máselede, sheshimde birtutas ult qaǵıdatyn saqtaı bilý. Ásirese jahandaǵy geosaıası ahýal kúrdeli kezeńde zamannyń syn-qaterine barynsha qarsy turyp, el birligin bekemdeı túsý mańyzdy. Bul BAQ betterinde jarııalanǵan maqala, aqparat ne habarlarmen ǵana shektelmeı, ekonomıkalyq-saıası reformalarda, memlekettik bastamalarda naqty kórinis tabýǵa tıis. Bul rette Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XXXII sessııasynda «Bir el – bir múdde» depýtattyq tobyn qurý týraly bastamasy naǵyz saıası qadam boldy. Osylaısha, Senatta arnaıy korpýs jasaqtalyp, búginde alań Parlament pen azamattyq qoǵam ınstıtýttary jáne Assambleıa arasynda kún tártibindegi etnosaralyq qatynas salasyndaǵy mańyzdy máseleler týrasynda oı almasyp, pikir aıtýǵa arnalǵan tuǵyrnama retinde qyzmet etip keledi.
Basty jańashyldyq, top burynǵydaı Májiliste ǵana jumys istemeıdi. Palataaralyq bolyp eseptelinedi. Quramda Senattyń 10 jáne Májilistiń 20 depýtaty bar. Bizdiń mindet – elimizdegi yntymaq pen birlikti nyǵaıtýdy negizge alyp, ár azamattyń múddesin eskerip, quqyn qorǵaýda memlekettik saıasatty zańnamalyq turǵyda qamtamasyz etý.
Ashyp túsindirsem, QHA oblys, qala jáne aýdan ákimdikterimen belsendi jumys isteıdi. Bul jedel aqparat almasýǵa, týyndaıtyn problemaǵa der kezinde den qoıýǵa, etnosaralyq ahýaldyń monıtorıngin júrgizýge jáne birlesken baǵdarlamalardy iske asyrýǵa múmkindik beredi. Osylaısha, Assambleıa etnosaralyq saıasatty ázirleýde jáne iske asyrýda memlekettik organdarǵa járdemdesip, mańyzdy konsýltatıvtik fýnksııany oryndaıdy.
Búginde azamattyq qoǵam ınstıtýttarymen áleýmettik kelisim jáne ulttyq birlik, elimizdegi etnosaralyq qatynastardy úılestirý boıynsha birqatar mańyzdy is atqaryldy. Kezdesýler, semınarlar, keńester ótti. Etnostardyń alýan túrliligin rýhanı-mádenı dáripteý taqyrybyndaǵy jıyndarda da uıymdastyryldy.
– Parlament pen Assambleıanyń yntymaqtastyqty kózdeıtin taǵy qandaı bastamalary bar?
– «Assambleıa. Parlament. Máslıhattar» jobasyn erekshe atap ótý kerek. Bul – Qazaqstan halqy Assambleıasy qurylymdarynyń memlekettik organdarmen, Parlamentpen jáne máslıhattarmen ózara is-qımylyn kúsheıtýge baǵyttalǵan bastama. Is-sharalar máslıhattar depýtattarymen kezdesýler uıymdastyrýdy, respýblıkalyq konferensııalar men semınar-keńester ótkizýdi, sondaı-aq «depýtattyq saǵattar» men konsýltasııalar arqyly turaqty ózara is-qımyl ornatýdy kózdeıdi.
О́ńirlerge is-saparlarymyz kezinde etnosaralyq qatynasqa áser etetin tildik, onomastıkalyq, dinı, bilim, densaýlyq, jer qatynastary, sharýashylyq daýlar, taǵy basqa problemalyq máselelerdi jergilikti máslıhat depýtattarymen, ákimdermen, turǵyndarmen kezdesip, usynys-pikirlerin tyńdap, talqylaımyz. Bul da óz deńgeıinde zańnamalyq sheshimder qabyldaýǵa kómektesedi.
– Assambleıa 30 jylda turaqtylyq pen beıbitshiliktiń tiregine aınaldy. Qazirgi tańda uıymnyń basty nazarynda qandaı máseleler tur?
– Iá, rasynda, Assambleıa qurylǵaly beri etnosaralyq kelisim men dıalogti damytýda úlken ról atqaryp keledi. Osy ýaqyt aralyǵynda memlekettik saıasatty júzege asyrýshy ǵana emes, sonymen qatar qoǵamdyq sanany qalyptastyrýshy, ultty biriktirýshi qurylym retinde de qyzmet etip otyr. QHA-nyń odan arǵy qyzmeti etnostardyń ıntegrasııasyna, etnosaralyq kelisimdi nyǵaıtýǵa jáne etnosaralyq qatynastardy halyqaralyq arenada úılestirýdiń otandyq modelin ilgeriletýge toptastyrylady. Beıbitshilikti saqtaý jáne etnos ókilderin ortaq qundylyq aınalasyna biriktirý jumysy jalǵasa beredi.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Zeıin ERǴALI,
«Egemen Qazaqstan»
