Foto: massaget.kz
Kákimjan Qazybaevtyń «О́negeli ómir» serııasyndaǵy estelik kitabynda 1958 jyly, Baýyrjan Momyshulynyń Qazaqstannyń joǵarǵy basshylyǵyna hat jazyp, Raqymjan Qoshqarbaevtyń Reıhstagqa alǵash tý tikkenin qaıtadan dáleldeý qajettiligin alǵa tartqany jazylǵan. Bul hattyń artynsha, tarıhta alǵash ret shyndyqqa kóz jumýǵa bolmaıtynyn túsingen Momyshuly Kákimjan Qazybaev bólmesine bas suqqanda, ony qatań suraqpen qarsy alǵan:
– Men seni nege shaqyrdym? – dedi Baýyrjan Momyshuly.
– Bilmedim, Baýke.
Temekisin soryp-soryp jiberdi de, otty kózin qadaı qaldy.
– Bilmeseń, jańa osynda maǵan sálem bere bir jigit keldi. Aty – Raqymjan (Qoshqarbaev – red.). Mine, sol jigit… Baýkeń sózin aıaqtamaı qaıta júrip ketti.
– Mine, sol jigit Reıhstagqa tý tikken. Ponımaesh? Sen uǵyp tursyń ba óziń? – dedi.
– Uǵyp turmyn, Baýke!
– О́tirik aıtasyń! Uqqan joqsyń. Uqsańdar, nege jazbaısyńdar, nege jazbaǵansyńdar? Sen kimsiń ózi? Bul suraqqa men tańyrqap qaldym.
– Mamandyǵymdy aıtasyz ba?
– Iá, ıá, mamandyǵym, mamandyǵym deıdi ǵoı. Mamandyǵyń-aq bolsyn. Kim mamandyǵyń? Men kúldim. Ony ózińiz bilesiz ǵoı degendeımin.
– Ne do smeha. Iа tebıa serezno sprashıvaıý, kto ty takoı? – dep aıqaı saldy Baýkeń.
– Men jýrnalıspin. Dıplomym bar. Baýkeń daýsyn sál báseńdetti de:
– Sender jýrnalıst emessińder, qaıdaǵy jýrnalıst? Soǵys bitkeli on úsh jyl. Ana Raqymjandy kórmeı júrgen neǵylǵan jýrnalıssińder? «Dıplomym bar». Jýrnalıske dıplom emes, sezgish júrek, kórgish kóz kerek. Joq, sol senderde joq!
– Znaesh, ty, kto takoı Raqymjan? Men de ony búgin birinshi ret kórdim. Sálem bere kelipti. Bilesiń be, kimniń sálem bere kelgenin? Eto ıstorıcheskıı chelovek!
Baýyrjan Momyshuly Rahymjan Qoshqarbaevtyń Reıhstagqa alǵash bolyp tý tikkenin dáleldeıtin arhıvtik qujattardy uzaq izdenisten keıin taýyp, 1960 jyly Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasy Jumabek Táshenovke arnaıy hat joldaǵan. Ol hatynda:
«Men Reıhstagqa shabýyl jasaý kezinde leıtenant Rahymjan Qoshqarbaevtyń jasaǵan erliginiń durystyǵyn rastaıtyn keıbir qujattardy taba aldym», dep jazady.
On jyldan soń, 1970 jyly 13 aqpanda, ol Qazaqstan Kompartııasynyń birinshi hatshysy Dinmuhammed Qonaevqa arnaıy hat jazyp, Rahymjan men Grıgorıı Býlatovqa Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyn berý týraly usynys bildiredi. Ol hatta:
«Qolda bar 30-dan astam naqty qujat R.Qoshqarbaev pen G.Býlatovtyń Reıhstagqa alǵashqy bolyp tý tikkenin dáleldeıdi… Biz olardy marapattaýdy usynamyz», delingen.
Hat sońynda qazaq zııalylary Ǵabıt Músirepov, Ǵabıden Mustafın, Ilııas Shýhov jáne Asqar Toqmaǵambetov óz qoldaryn qoıǵan.
Sol urystan keıin, Kákimjan Qazybaev Baýyrjan Momyshulynyń amanatyn oryndap, 1958 jyly 20 aqpanda «Lenınshil jas» gazetinde «Reıhstagqa tý tikken qazaq» atty maqalasyn jarııalady. Bul maqala Raqymjan Qoshqarbaevtyń esimin halyqqa alǵash jetkizgen tarıhı eńbek boldy. Ol oqyrmandy dúr silkindirip, aqıqattyń shetin ashqan alǵashqy baspasóz materıalyna aınalǵan.
Baýyrjan Momyshulynyń D.A.Qonaev pen J.A.Táshenovke jazǵan hattarynyń túpnusqalary QR Ortalyq memlekettik arhıviniń №1432 qorynda saqtaýly.
