Ǵalymdarǵa tegin berilgen baspana jobasynyń talaby men tártibi boıynsha buǵan atynda úıi joq adamdar ǵana úmitker bola alady. Bylaı qaraǵanda, durys sekildi. Áleýmettik qoldaý negizinen mamanǵa kásibı jolynda atqarǵan eleýli eńbegin eskerý, kótermeleý, baǵalaý, ári qaraı da jumysqa yntalandyrý maqsatynda kórsetiledi. Ǵylym taqyrybyn turaqty túrde jazyp júrgen jýrnalıst retinde kózimizdiń jetkeni – bir zertteýshiniń eldegi bútin bir salany alǵa jyljyta júrip, qosymsha tún demeı taksıletip aınaldyrǵan bir bólmeli páterdiń 20 paıyz alǵashqy jarnasyn jınap, baqandaı 25 jylǵa banktiń buǵaýyna iligip, ıpotekalyq kredıtpen úı alǵany. Al ekinshi bir ǵalymnyń granttyq qarjylandyrý, qomaqty aqshalaı yntalandyrýy bar baıqaýlar men syılyqtar, stıpendııalardyń bireýin de qalt jibermeı, ıaǵnı alǵashqy jarnaǵa jeterlik qarajaty bola tura, odan qaldy ata-anasynyń atyna alǵan demeseńiz, óz shańyraǵynda turyp jatsa da, áıteýir qujat júzinde taza bolyp, úısiz adam retinde úkimetten páter alǵany.
Endi qarańyz, bizde ǵalymdarǵa, dárigerlerge, jýrnalısterge, muǵalimderge, ormanshylarǵa, shahterlerge úı berildi degen sarynda sóz aıtylady. Demek úı berilerde basynda baspanasy bar-joǵyna emes, eń aldymen, jumysynyń ónimdiligine basymdyq berilýge tıis qoı. Múmkin onyń bar degeni 50 jyl burynǵy jataqhana shyǵar, ıakı áli 24 jyly ótelýge mindetti ıpotekalyq úı bolar, zerttelmeıdi. Mysaly, aqyn-jazýshylarǵa, sportshylarǵa nemese el aldynda júrgen jandarǵa páter kiltin berýge onyń megapolıstegi elıt sanatty turǵyn úıdiń úsh bólmeli páterinde turatyny esh kedergi bolmaıdy, naqtyraq aıtsaq, onyń shyǵarmashylyq, anyǵy kásibı eńbegi eskeriledi. О́tkende Olımpıada chempıonyna bir emes, eki kólik syılanǵany esimizde. Bul jerde eshqandaı aıyptaý joq, baıyptaý arqyly faktini keltirýdi ǵana kózdedik. Túrli ýáj aıtýǵa bolady, mańyzdysy biz atynda úıi bolsa da ákimdikten, aınalyp kelgende memleketten sý tegin, keıde tipti tegin baspana alǵan jaǵdaılar baryn meńzep otyrmyz. Laıyq adamnyń qandaı jaǵdaıda da osyndaı syı alǵanyna tek qýanamyz, dese de eńbegin eleýsiz qaldyrý kúná bolatyn mamandar bar.
Aıtalyq, bir top ǵalym kovıd kezinde otandyq biregeı vaksına ázirlep, pandemııamen kúreste jankeshtilik tanytty. Otardaǵy jabyq ınstıtýtqa arnaıy baryp reportaj jasap, keıin otandyq vaksınany daıyndaǵan toppen, jetekshisimen suhbattasyp, keń kólemde nasıhattap, is júzinde de dáriptep, ekpeni ózimiz de saldyryp, qaýipti ınfeksııadan qorǵanǵan edik. Al sol ǵalymdar úı aldy ma? Alsa, mınıstrlik pen ákimdiktiń ózi súıinshiler edi, ókinishke qaraı, ondaıdy estimedik. Úıi bolsa da úı, kóligi bolsa da kólik berýge turarlyq mamandardyń biri solar edi. Mundaı mysal jýrnalıstik jolymyzda kóp kezdesti. Biraq biz qaǵazǵa baılanǵan býynbyz ǵoı, sol úshin de óziniń baspanasy men kóligi bolsa da, qujat júzinde ózgeniki bolyp júrgen jandy jarylqaımyz.
Bir jaǵynan bul talap masyldyqty, toıymsyzdyq sındromyn, kózboıaýshylyq sanany qalyptastyratyn sekildi. Osylaı oılaýymyzǵa da ómirdegi jaıt sebep boldy. Qaıbir jyly bir tanysymyzdyń qaltasy qampaıdy. Jumysy baǵalanyp, táp-táýir aqsha tústi, kemi 2 bólmeli páterdiń alǵashqy jarnasy bolýǵa jaraıdy. Qýanyshyn bólisip otyrǵan odan janymyzdaǵylar «Endi óz úıińe kóshetin sát týǵan sııaqty ǵoı» degen mazmunda suraq qoıdy. Al ol «Joǵa, tegin úı bergenshe sheshemniń atyna alǵan páterimde tura berem ǵoı», dep edi. Ári tańǵalarlyǵy sol adam kóp ótpeı memleketten tegin baspanaǵa ıe boldy. Álgi mamannan áldeqaıda nátıjeli, tipti jumys berip otyrǵan uıymnyń ilgerileýine, damýyna aıtarlyqtaı úles qosyp, mamandyǵyna adaldyq tanytyp júrgen áriptesi ala almady. Sebebi ol tapqan-taıanǵanyn óz atyndaǵy jáne ıpotekadaǵy úıine salyp tyrashtanǵan.
Keıde ómirdiń ózi paradoks sııaqty. Keıbir talap ákkilerdi qoldan jasaýǵa, shyn laıyqtyń kóleńkede qalyp qoıýyna «septesetin» sekildi. Shyn máninde, qujatqa baǵynbaıtyn, kerisinshe, zań men talapty ózine baǵyndyratyn jaıttar baryn umytpaý qajet-aq
