Ishki jalpy ónim 4,8%-ǵa ósti
Aldymen jalpy otyrysqa qatysýshylar Úkimettiń jáne Joǵary aýdıtorlyq palatanyń 2024 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepterin talqylady. Qujat tóńireginde Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń tóraǵasy Tatıana Saveleva baıandama jasady.
– Aldyn ala baǵalaý boıynsha 2024 jyly IJО́ ósimi 4,8% qurady, bul eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń bekitilgen boljamynan 0,5 paıyzdyq tarmaqqa tómen. Úkimettiń málimetinshe, byltyr respýblıkalyq bıýdjettiń kirisi 19,6 trln teńgeni nemese jospardyń 97,2%-yn, shyǵystar 23 trln teńgeni nemese jospardyń 98,4%-yn, al tapshylyq 3,6 trln teńgeni nemese ishki jalpy ónimniń 2,7%-yn qurady. 2024 jyly Ulttyq qorǵa kelip túsken qarajat 3,8 trln teńgeni nemese jospardyń 85 paıyzyn qurady. Joǵary aýdıtorlyq palatanyń derekterine qaraǵanda, 2024 jyly talaptardy buzý 862 mlrd teńge somasynda anyqtalǵan, sonymen qatar bıýdjet qarajaty men aktıvterin tıimsiz paıdalaný kólemi eki esege jýyq ósken, – deı kele T.Saveleva komıtet Úkimettiń jáne Joǵary aýdıtorlyq palatanyń esepteri boıynsha qorytyndy ázirleýge daıyn ekenin aıtty.
Odan keıin Májilis qaraýyna «Qazaqstan Úkimeti men Fransııa Úkimeti arasyndaǵy adamdardy readmıssııalaý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý» jónindegi zań jobasy kelip tústi. Atalǵan kelisimge byltyr qarasha aıynda Parıj qalasynda qol qoıylǵan. Qujat Qazaqstan men Fransııa aýmaqtarynda zań talaptaryn buzǵan jaǵdaıda azamattardy qabyldaý jáne tranzıtteý máseleleri boıynsha ekijaqty yntymaqtastyq úshin quqyqtyq negiz qurý maqsatynda ázirlenipti.
Ulttyq jasandy ıntellekt platformasy jasaqtalady
Ári qaraı depýtattar «Jasandy ıntellekt týraly» negizgi zań men eki ilespe zańnyń jobalaryn birinshi oqylymda maquldady. Qujatqa Memleket basshysynyń tapsyrmasymen elimizde jasandy ıntellekt tehnologııasyn damytý úshin depýtattar bastamashy boldy.
Baıandamashy Ekaterına Smyshlıaevanyń aıtýynsha, negizgi zań jobasy 7 taraýdan jáne 28 baptan turady. Zań jobalary azamattardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etýge, ony ekonomıkanyń túrli salasynda júzege asyrýdaǵy memlekettiń rólin anyqtaýǵa, ázirleýshiler men ınvestorlar úshin naqty jáne ashyq «oıyn erejelerin» qurý arqyly JI-di paıdalanýdy quqyqtyq retteýge baǵyttalǵan.
– Zań jobasynyń mańyzdy bóligi – ulttyq jasandy ıntellekt platformasy. Bul – jasandy ıntellekt ónimderin ázirleý men qoldanýǵa arnalǵan biryńǵaı ınfraqurylym. Platforma arqyly jasandy ıntellekt modelderin oqytý úshin derekter kitaphanalary ázirleýshilerge qoljetimdi bolady, – dedi E.Smyshlıaeva.
Qujat jasandy ıntellekt salasyndaǵy qoǵamdyq qatynasty retteý qaǵıdattaryn belgilep, barlyq qatysýshynyń quqyqtary men mindetterin naqty aıqyndaıdy. Osylaısha, JI júıeleriniń ıeleri óziniń paıdalaný sharttaryn belgilep, quqyqtaryn qorǵaı alady jáne táýekelderdi basqarady. Al paıdalanýshylar jeke derekterin qorǵaýǵa, JI júıeleriniń jumysy týraly habardar bolýǵa jáne avtomattandyrylǵan sheshimderge qarsylyq bildirýge quqyly bolady.
Qujattardy talqylaý barysynda depýtat Erlan Stambekov bul máselege qazir búkil álem bas qatyryp otyrǵanyn eske salyp, elimiz qaı nusqany tańdaıtynyn surady. Baıandamashy E.Smyshlıaeva zań jobasyn ázirleýshilerdiń bul máseledegi ustanymy áli tolyqtaı qalyptasyp úlgermegenin aıtty. Al depýtat Anas Baqqojaev jasandy ıntellektini mektepte jáne joǵary bilim salasynda paıdalaný kezinde baqylaýdy kúsheıtý kerek ekenine basa nazar aýdardy.
Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan «JI-diń damýymen aqyn, jazýshylar qaptamaı ma?» degen oı tastady. О́z kezeginde E.Smyshlıaeva bul máseleni sheshý úshin jasandy ıntellekt algorıtmi arqyly jasalǵan týyndyǵa adamnyń qanshalyqty úles qosqanyn paıyzben ólsheıtin tásil oılap tabý kerektigin jetkizdi. Osylaısha, biraz ýaqytqa sozylǵan talqylaýdan soń, depýtattar daýys berip, jańa zań jobalaryn qoldady.
El ekonomıkasyna serpin beretin qujat
Sondaı-aq jalpy otyrysta depýtattar 2009 jylǵy 9 maýsymdaǵy Eýrazııalyq turaqtandyrý jáne damý qoryn táýelsiz uıymǵa aınaldyrý týraly hattamany ratıfıkasııalady. Qarjy vıse-mınıstri Dáýren Keńbeıildiń sózinshe, Eýrazııalyq turaqtandyrý jáne damý qory 6 memleket tarapynan 2009 jyly daǵdarysqa qarsy aımaqtyq mehanızm retinde quryldy.
– Jınaqtalǵan tájirıbe men álemdik ekonomıkalyq saıasattaǵy ózgeristerdi eskere otyryp, qordyń qyzmetin qaıta qaraý qajet. Hattamaǵa sáıkes, kelesideı túzetýler engizilip otyr. Olar: qordy tolyqqandy derbes halyqaralyq uıymǵa aınaldyrý, qordyń shtab-páterin Astana qalasynda ashý, jobalar men baǵdarlamalardy qarjylandyrý úshin ulttyq valıýtalardy paıdalaný, tehnıkalyq kómekti usyný, qorda daýys berý prınsıpin anyqtaý. Bul turǵyda qordy tolyqqandy derbes halyqaralyq uıymǵa aınaldyrý onyń jumysyn jandandyrýǵa múmkindik beredi. Jańa mártebeni alý arqyly qordyń qyzmeti elimizdiń ekonomıkasyna da eleýli úles qosady degen senimdemiz, – dedi D.Keńbeıil.
Budan bólek, Májilis depýtattary jalpy otyrysta azamattyq qorǵaý máseleleri boıynsha zańdy ekinshi oqylymda qabyldady. Zań azamattyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń áleýmettik mártebesin bekitýge, adam kóp jınalatyn nysandardy paıdalanýǵa qabyldaý kezindegi órt qaýipsizdigin baqylaýdy jańartýdy kózdeıdi. Depýtattar birneshe jańashyldyqty eskere otyryp, atalǵan zań jobasyn biraýyzdan qoldady. Osylaısha, kún tártibindegi máseleler ret-retimen qaralǵan soń, depýtattyq saýaldarǵa kezek berildi.
Aqbóken ólekselerin joıý rettelmegen
Jıynda jumysshy mamandyqtaryn jetildirý, «2-10-20» ıpotekalyq baǵdarlamasyn nesıelendirýge qarajat tapshylyǵy, kitap oqýǵa arnalǵan rýhanı-mádenı bastamalardy keńeıtý, MÁMS qorynyń keıbir jeke klınıkalarǵa salǵan aıyppuldardyń zańdylyǵy, ishki naryqty otandyq dári-dármekpen qamtamasyz etý syndy birqatar ózekti másele kóterildi. «Aýyl» partııasy fraksııasynyń múshesi Erbolat Saýryqov Premer-mınıstr Oljas Bektenovke el aýmaǵynda aqbóken ólekselerin joıý máseleleri týraly depýtattyq saýal joldady.
– Keıingi jyldary aqbókenderdiń jappaı qyrylýy jıilep otyr. Bul tek ekologııalyq emes, sanıtarlyq-epıdemııalyq qaýipsizdikke de tikeleı áser etetin kúrdeli jaǵdaı. Alaıda osyǵan qatysty basty másele áli kúnge sheshimin tapqan joq. Aqbóken ólekselerin kim, qandaı tártippen jáne qandaı zańnamalyq negizde kádege jaratatyny anyqtalmaǵan.
Qazirgi kezde bul jumys is júzinde «Ohotzooprom» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna júktelgen. Alaıda ólekselerdi joıý olardyń tikeleı qyzmettik mindetine jatpaıdy, sondaı-aq olardyń jarǵysy men reglamentinde mundaı qyzmet kózdelmegenin ashyq aıtýymyz kerek, – deı kele depýtat jabaıy janýarlardyń, sonyń ishinde aqbókenderdiń ólekselerin kádege jaratý boıynsha naqty normatıvtik quqyqtyq baza ázirleýdi, qarjylandyrý, kólik, arnaıy tehnıka, kadrlardy oqytý jáne sanıtarlyq qaýipsizdik hattamalaryn engizý jáne qamtamasyz etýdi usyndy.
