Eldiń shetindegi, shekara shebindegi aımaq mal baǵýǵa, astyq ósirýge óte qolaıly. Shańyraǵy janǵa, órisi malǵa toly qut mekenniń tósindegi tórt túliktiń sany da kóbeıip keledi. Keıingi jeti jylda aýdannan jańa jumys oryndary ashylyp, jastardyń turaqtaýyna, eńbekpen qamtylýyna basa nazar aýdarylyp otyr. Qoınaýy qut Raıymbek aýdanynyń ortalyǵy Narynqolda sán-saltanaty kelisken turǵyn úılerdiń irgesi qalansa, eldi mekenderden mádenıet oshaqtary men sport nysandary ashylyp, aýyldar ajarlana túsken. Aldaǵy ýaqytta Narynqolda bir mezgilde 250 adamdy qabyldaýǵa qaýqarly 4 qabatty zamanaýı emhana paıdalanýǵa beriledi.
Aýdan ákimi Berik Dúısenbaevtyń aıtýynsha, jeti jylda aýdannyń 8 eldi mekeninde jańa emdeý mekemeleri salynyp, el ıgiligine qyzmet etip jatyr. Sonymen qatar Sarybastaý, Narynqol, Súmbe, Qyzylshekara aýyldarynda 4 sport kesheni boı kóterip, aýyl balalary men jastarynyń ýaqyttaryn tıimdi ári paıdaly ótkizýine, buqaralyq sporttyń damýyna tyń serpin berdi. Bul – óńirdegi buryn-sońdy bolmaǵan oń ózgeris. Bunymen qosa Jambyl, Súmbe aýyldarynda mádenıet úıleri salyndy, Qarasaz aýylynda О́ner mektebi ashylyp, ónerpazdardyń rýhanı uıasyna aınaldy. Aldaǵy ýaqytta Tekes pen Qaınar aýyldarynda sport kesheni, Shalkóde, Saryjaz, Tegistik aýyldarynda mádenıet úılerin salý josparlanǵan.
Búginde aýdanda úı kezeginde 400-den asa azamat tirkeýde tur, onyń 185-i áleýmettik osal toptaǵylar. Osy oraıda, memlekettik qyzmetkerler men áleýmettik osal toptaǵy azamattarǵa arnalyp 123 úı salynǵan, onyń syrtynda 42 úı satyp alynyp berilgen. Bıylǵy jyly merdiger kompanııalar taǵy da 60 úı salýdy bastaǵan.
Aýdannyń aıaǵynan nyq turýyna, áleýmettik nysandardyń boı kóterýine, aýyzsýmen qamtylýyna búginge deıin 20 mlrd teńgeden astam qarjy jumsalǵan. Jyl saıynǵy aýdan bıýdjeti 6 mlrd teńgeni quraıdy.
Eldi mekenderdi gazdandyrý baǵdarlamasy boıynsha Raıymbek aýdanyna 2027 jylǵa deıin gaz qubyryn tartý josparlanǵan. Shelek aýylynan Kegenge, Kegennen Narynqolǵa magıstraldy gaz qubyryn jobalaý smetalyq qujattamalary jasalyp qoıǵan eken. Endigi kezekte saraptamadan ótse, joba kezeń-kezeńimen júzege asyp, halyqtyń qoly kógildir gazǵa da jeter jyl jaqyndaı túspek.
О́ńirdegi ózekti máseleniń biri – Saryjaz ben Kegen aýyldary arasyndaǵy respýblıkalyq mańyzǵa ıe kúre joldyń birazdan beri jóndeý kórmeı kele jatqany. Bul týraly bıik minberlerden az aıtylǵan joq.
«Aýdandaǵy kúre joldardyń tozýy – shyn máninde adam shoshyrlyq dárejede bolǵany belgili. Halyqtyń shymbaıyna batqan másele birtindep sheshimin taýyp keledi. Byltyr Narynqol men Kegen arasyndaǵy 89 shaqyrymdyq kúre joldyń ortasha jóndeý jumysyna respýblıka qorjynynan 9 mlrd teńge qarjy bólindi. Nátıjesinde, Narynqol men Tekes aralyǵyndaǵy 15 shaqyrymdy jóndeýge 1 mlrd 200 mln teńge bólinip, ıgerildi. Qalǵan 74 shaqyrymdy quraıtyn kúre joldyń qurylysyna respýblıka bıýdjetinen 7,5 mıllıard teńge qarjy qarastyrylǵan. Jol jóndeýdi óz mindetine alǵan «Nurly jol» JShS tehnıkalaryn jetkizip, aldaǵy ýaqytta aýyl mańyna asfalt zaýytyn ornalastyryp, jumysshylar jınap, bilek sybana kirisýdiń qam-qareketin jasap jatyr. Júrginshilerdiń júıkesin juqartqan shetin máselege keler jyly núkte qoıylady», deıdi aýdan ákimi B.Dúısenbaev.
Jeri shuraıly, shóbi shúıgin aýdanda mal ónimderin óndiretin kásiporyndar joq. Saýǵan sútin saýdalaı almaıtyn aýyl turǵyndarynyń túıtkilin «Qarasaz-food» JShS shaǵyn sút zaýyty túbegeıli sheshýge qadam jasady. Bastapqyda 2000 lıtrden sút satyp alyp jumysyn bastaǵan zaýyt qazirde kúnine 15 000 tonna sút qabyldap, odan 14 túrli tabıǵı ónim daıyndaýdyń sheberine aınalǵan. Almaty men Qonaev qalalaryndaǵy áleýmettik dúkender men aýyldyq jerlerdegi saýda dúkenderine taratylatyn Qarasazdyń joǵary sapaly, tańdaıǵa tatymdy qaımaq-maıyna, qurt-irimshigine, súzbesine suranys artyp keledi.
Narynqoldyń ejelden dańqyn shyǵarǵan kartoby áli de el aýzynan túsken emes. Tutynýshylardyń tilegin qanaǵattandyryp, shekti baǵada qamtamasyz etýdi maqsat etken eńbekkerler erteli-kesh alqap basynda tynymsyz eńbek etip júr. Byltyr 2 250 gektar alqapqa kartop otyrǵyzylsa, bıyl bul kólemdi myń gektarǵa kóbeıtý kózdelgen. Aýdannyń usaq sharýa qojalyqtary birigip, «Altyn dán-1» atty aýylsharýashylyq óndiristik kooperatıvin qurǵan. Bul eńbek ujymy kartop, astyq ósirýdi qolǵa alǵan. Alqapqa tuńǵysh ret tamshylatyp sýarý tehnologııasyn engizý maqsatynda 250 metr tereńdikte uńǵyma qazyp, jerasty sýyn shyǵaryp jatyr. Alynǵan sýdy 30 myń tekshe metrlik sý qoımasyna jınap, odan ári alqaptardy sýaratyn tehnologııany júzege asyra bastaǵan. Osy joba negizinde 4 uńǵyma qazyp, alqapty jetkilikti mólsherde sýmen qamtamasyz etip otyrǵanyn alǵa tartqan kooperatıv jetekshisi Dýlat Qulmamyrov sapaly kartop alý maqsatynda Nıderlandtan 200 tonna «artemıs», «arızona» tuqymdaryn satyp alǵanyn aıtady. Sondaı-aq 10 myń tonna kartop saqtaý qoımasyn salý josparlanǵan. Byltyr kooperatıv 747 ga egistikke tamshylatyp sýarý júıesin ornatyp, sý qubyryn júrgizgen.
Turǵyndardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa «Aýyl amanaty» memlekettik baǵdarlamasy aıryqsha yqpal etip otyrǵanyn aýdan ákiminiń orynbasary Samat Satylǵanov mysal etti. Baǵdarlama negizinde bólingen 521 mln teńgege 93 azamat qol jetkizgen. Olardyń 63-i aýylsharýashylyq salasy boıynsha is bastasa, 30 adam jeke kásibin ashqan. Bıyl jyly 26 azamattyń ótinishi maquldanǵan. Nátıjesinde, 120 adam jumysqa ornalasty.
Tabıǵaty kórkem aýdannyń kórshiles memleketpen araqatynasty nyǵaıtyp, týrızmdi damytý maqsatynda eki el arasynda jaıaý ótkel ashý josparlanǵan. Joba júzege assa aýdannyń týrıstik áleýetinde sony serpin beredi. Jergilikti halyqtyń shaǵyn jáne orta bıznesti damytyp, jumyspen qamtylýyna múmkindik jasalady. Búginde aýdanda 7 týrıstik aımaq bar. Odan bólek, maýsymdyq kezeńde 200-den astam kıiz úıler tigilip, týrısterdi qabyldaý oryndary ashylady. Aýdannyń Shubarkól, Syrt, Shubartal jaılaýyna shyǵatyn malshylar tek mal baǵýmen ǵana shektelmeı, úıiniń janyna 2-3 kıiz úı tigip, demalys oryndaryna aınaldyrýǵa baǵyt ustanyp otyr.
Almaty oblysy
