«Egemen Qazaqstan» gazetiniń óńirlerdegi tilshileri jańa jumys oryndaryn ashýdyń jaıyn baqylaýda ustaýda
Memleket basshysy ústimizdegi jyldyń 11 aqpanynda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda halyqtyń jer-jerlerde jumyspen qamtylýyn qatań qadaǵalaýdy tapsyra kelip, bul oraıda aqparat quraldarynyń osy iske baqylaý jasaýy qajettigin atap kórsetti. Elbasy ataǵan BAQ qatarynda «Egemen Qazaqstan» men «Kazahstanskaıa pravda» gazetteri bar.
Búgin redaksııa osy máselege oraı óńirlerdegi halyqtyń jumysqa ornalasý barysy týraly gazet tilshileriniń oblystardan jazǵan materıaldarynyń bir tobyn oqyrmandar nazaryna usynyp otyr.
Jyl ishinde 600 jumys orny ashyldy
Oraldan – Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan».
Aqjaıyq aımaǵy ekonomıkasynyń damýyna Zelenov aýdany eńbekkerleriniń qosyp otyrǵan úlesi qomaqty. Eń bastysy, sońǵy kezde munda aýdan ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa basa kóńil bólinip keledi. Zelenov – tutastaı Oral óńirindegi agrarlyq ahýaldyń jaı-kúıin aıqyndaýǵa septigin tıgize alatyn aıryqsha óńir. Osy baǵytta aýdanda tabany kúrekteı 17 utqyr jobanyń bir mezgilde qolǵa alynýy – qosymsha júzdegen jumys oryndarynyń ashylýyna septigin tıgizdi. Sondaı-aq, Zelenov oblystaǵy jylyjaılary eń kóp aýdan ekenimen de erekshelene alady. Sonyń nátıjesinde zelenovtyqtardyń dastarqanynan jergilikti kókónis ónimderi qysy-jazy úzilmeıdi.
Munda óńirlerdi damytý baǵdarlamasy aıasynda júzege asyp jatqan ister de mol. Soǵan saı, ótken jyly aýdan aýmaǵyndaǵy aýyldar abattandyrylyp, sport alańdary salyndy. Osyndaı san alýan, qat-qabat isterdi qatar atqarý arqyly ótken jyly 600 jańa jumys orny ashyldy. Bul bir aýdan úshin táp-táýir kórsetkish desek artyq ketpeımiz.
– Aýdanymyzda jańa bastalǵan bıylǵy jyldyń ózinde birneshe áleýmettik-turmystyq jáne densaýlyq saqtaý nysandary boı kóterdi. Sonyń ishinde Mahambet, Mıchýrın jáne Trekın aýyldarynda bir kúnde úsh birdeı dárigerlik ambýlatorııanyń ashylýy bárimizdi úlken qýanyshqa bóledi. Men osyndaı bitken isterdi aýdan ákimi Kárim Jaqypovtyń iskerlik qabiletiniń moldyǵymen jáne onyń turǵyndardyń muń-muqtajdaryna sergek qaraýymen baılanystyra alamyn, – deıdi kópetnosty aýdandaǵy ýkraın etnomádenı ortalyǵynyń jetekshisi Galına Garbýz.
Endigi kezekte áńgime aýanyn shaǵyn jáne ortasha bıznes sýbektilerine burar bolsaq, bul salada da kóńil kónshiter ister jetkilikti deýge bolady. Qolda bar derekter ótken jyly olardyń sany 2,7 paıyzǵa óskenin kórsetedi. Sonymen birge atalǵan salada jumys jasaıtyndar sany jyl ishinde 4 480 adamǵa ósken. Bul sóz joq, joǵary kórsetkish. Soǵan saı ónim óndirý kólemi aldyńǵy 2013 jylmen salystyrǵanda 3,7 paıyzǵa kóterilgen. Osyndaı aýqymdy jumys qarqyny jergilikti bıýdjetke 1 mıllıard 400 mıllıon teńge túsýine alǵyshart qalaǵan. Bul tutastaı aýdan bıýdjetiniń úshten bir bóligin quraıdy.
Biz joǵaryda ótken jyly Zelenovta 600 jańa jumys orny ashylǵanyn aıtqan edik. Sonyń basym bóligi bir ǵana shaǵyn jáne ortasha bıznes salasynyń enshisine tıip otyr.
Zelenov aýdanynda aýylsharýashylyq ónimderin óńdeıtin 42 shaǵyn seh jumys jasaıdy. Munda úsh júzge tarta adam qyzmet atqarady. Bul óńirde ótken jyly 46 ınvestısııalyq joba qarjylandyrylǵan. Onyń jalpy quny 9 mıllıard teńgeni quraıdy. Munyń ózi úsh júzden asa jańa jumys oryndarynyń ashylýyna jol ashty.
Ártúrli ult pen ulystyń ókilderi qoıan-qoltyq yntymaqtasa eńbek etip júrgen aýdanda bıyl taǵy da júzdegen jańa jumys oryndaryn ashý belgilengen. Bıylǵy jyldyń ózinde qolǵa alynǵan 17 ınvestısııalyq joba bul mejeniń de oıdaǵydaı oryndalatynyna aıqyn aıǵaq bola alady demekpiz.
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń óńirlerdegi tilshileri jańa jumys oryndaryn ashýdyń jaıyn baqylaýda ustaýda
Júıeli túrde júrýde
Petropavldan – О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan».
Oblysta turǵyndardyń áljýaz toptaryn áleýmettik qorǵaý sharalary memlekettik baǵdarlamalar sheńberinde júıeli túrde atqarylyp keledi.
Byltyr 12801 jańa jumys orny qurylyp, 27 myńnan astam adam eńbekpen qamtylsa, 72,1 paıyzyn aýyldyqtar qurady. Bulardyń tórtten biri – jastar. Nátıjesinde jalpy jumyssyzdyq deńgeıin 5,1 paıyzdan 4,9 paıyzǵa deıin, jastar arasynda 7,6 paıyzdan 3,9 paıyzǵa deıin, al tabysy eń tómengi kúnkóris kirisinen tómen turǵyndardyń úlesi 3,4 paıyzǵa azaıdy.
«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy úsh baǵyt boıynsha júzege asyrylyp, bul maqsattar úshin 4,7 mıllıard teńge jumsaldy. «Aýylda kásipkerlikti damytý arqyly jumys oryndaryn qurý» ekinshi baǵyty sheńberinde bir mıllıard teńgeniń 400 nesıesi berildi. Biliktilikti jetildirý ınstıtýtynda 400 baǵdarlamaǵa qatysýshy oqýdan ótip, jumysqa ornalasty. Oqytý aspaz, shashtaraz, esepshi, elektr-gazben dánekerleýshi, hatshy-referent, manıkıýr boıynsha sheber, tiginshi, kondıter, áleýmettik qyzmetker, aǵash ustasy, EVM operatory sekildi eńbek naryǵyna qajetti mamandyqtardy eskere otyryp júrgiziledi. Baǵdarlamanyń úshinshi baǵyty aıasynda áleýmettik-ekonomıkalyq damý áleýeti tómen aýyldardan 150 otbasy kóshirilip, eńbekke qabiletti 82 adam jumyspen qamtyldy.
О́ńirde múgedekterdi jumyspen qamtý jaıyna aıryqsha qoldaý kórsetiledi. 2014 jyly 870 adam jumysqa ornalasty. 209-y qoǵamdyq jumystarǵa, 10-y jastar tájirıbesine, 72-si áleýmettik jumys oryndaryna jiberildi. Jıhaz, etten jartylaı daıyndalǵan ónim ázirleý, taksı qyzmetin kórsetý, mal sharýashylyǵymen aınalysý maqsatymen 16 múgedekke jeńildetilgen nesıe berildi. 43 adam «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń birinshi baǵyty boıynsha ınfraqurylym nysandaryn jóndeýmen shuǵyldandy. 224 adam áleýmettik qoldaý sharalaryna ıe boldy. Múmkindigi shekteýli adamdar úshin 53 bos jumys orny jármeńkesi uıymdastyrylyp, 237 adam jumysqa ornalasty.
Bıyl oblys turǵyndarynyń áljýaz toptary sanatyndaǵy 6675 adamdy jumyspen qamtýǵa kómek kórsetý josparlanǵan. Bulardyń 3546-sy jumyssyzdar, 3159-y ózin ózi qamtamasyz etkender, 970-i turmysy tómen otbasylardyń eńbekke jaramdy músheleri sanalady. Budan tysqary 3932 jumyssyzdy qoǵamdyq oryndarǵa jiberý, 556-syn kásibı jáne qaıta daıarlyqtan ótkizý, 423-in áleýmettik jumys oryndaryna joldaý, joǵary oqý oryndary men kolledjderdiń 400 túlegine jergilikti qazynadan 85 mıllıon teńge bólý sharalary qarastyrylǵan.
Turaqty sıpatqa ıe
Taldyqorǵannan – Nurbol ÁLDIBAEV, «Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy boıynsha jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynan alynǵan málimetke súıensek, Jetisý jerinde memlekettik baǵdarlamalar júıeli túrde júrgizilýde. Naqtylaı tússek, 2014 jyly oblys boıynsha 20700 turaqty jańa jumys oryndary ashyldy. Jumys oryndarynyń 14116-sy aýyldyq jerlerde qurylǵan. Aýylsharýashylyq salasynda 4798 jumys orny, ónerkásipte – 2234, qurylysta – 2742, kóterme jáne bólshek saýda, kólikterdi jóndeý salasynda – 2544, bilim berý jáne densaýlyq saqtaýda – 1437 jáne taǵy basqa salalarda 6945 jumys oryndary ashyldy.
Jyl saıyn jergilikti tıisti mekemelerde ekonomıkanyń barlyq salalary boıynsha qajetti mamandyqtardyń tizimi jasalyp, jumyssyz azamattarǵa kásibı daıarlaý kýrstary uıymdastyrylady. Sóıtip, oblystyń eńbek rynogynda turaqty jaǵdaı qalyptasqan. 2014 jyly 3583 adam radıoelektronıka jáne baılanys, syrlaýshy, florıst, daıashy, shashtaraz, tiginshi, radıotelemehanık, mehanızator, mal dárigeri, elektr men dánekerleýshi, slesar, dızaıner, operator, mektepke deıingi tárbıe berý jáne oqytý sııaqty 30-dan astam mamandyqtardy meńgerdi. 29 jasqa deıingi, arnaıy bilimi bar, joǵary oqý oryndarynyń, tehnıkalyq, kásibı bilim berý uıymdarynyń túlekteri jastar tájirıbesine jiberiledi. Búgingi kúnge deıin jastar tájirıbesine «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha 1015 adam jiberildi. Áleýmettik jumys oryndaryna 1253 adam ornalastyryldy.
Memlekettik baǵdarlamalardyń iske asyrylýy oblys boıynsha eńbek rynogyndaǵy ahýalǵa oń yqpalyn tıgizdi. Nátıjesinde oblystaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 2014 jyldyń 3 toqsanynda arǵy jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 4,8%-dan 4,7%-ǵa nemese 51,2 myń adamǵa azaıdy.
Jumyssyzdyq deńgeıi tómendep keledi
Qyzylordadan – Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan».
Byltyr Qyzylorda oblysy boıynsha 11 myńnan asa jańa jumys oryndary ashyldy. Onyń 10 myńynda adamdar turaqty turde jumys istep jatyr. Bul 2013 jylmen salystyrǵanda 26 paıyzǵa artyq kórsetkish. Nátıjesinde jumyssyzdyq deńgeıi, ásirese, jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq edáýir tómendegen. Bir ǵana «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyna sáıkes sońǵy eki jylda aımaqta 5,4 mıllıard teńge mıkrokredıt berilgen. Osynyń arqasynda eki qolǵa bir kúrek tappaı júrgen 2,5 myń adam óz tirshilikterin bastap ketti. Bankter men qorlar arqyly qarjy alyp jumys isteýge múmkindigi joq adamdar úshin munyń taptyrmas qural ekeni aıdan anyq. Kókten izdegenderi jerden tabylyp, jeke bıznesterin ashyp, tabystyń kózin tapty. Turǵyndardyń jumysqa ornalasyp ketýine ońtaıly jaǵdaı jasap, óz bıznesterin ashýǵa kómekteskenniń nátıjesinde eń tómengi jalaqy deńgeıinde tabys tabatyndardyń sany 2 esege azaıdy.
Bul rette múmkindigi shekteýli adamdardyń jumysqa ornalasýy da artty. Elbasy múgedek adamdardyń qoǵamǵa beıimdelip, jumyspen qamtylýyn tapsyrǵan edi. Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, 540 adam ártúrli kásiporyndar men mekemelerge ornalasty.
Sondaı-aq, byltyr jalpy quny 6 mıllıard 700 mıllıon teńgeni quraıtyn 12 óndiris orny tusaýyn kesti. Aıtalyq, ótken jyldyń basynda hımııalyq reagentter shyǵaratyn kásiporynnyń jańǵyrtý jáne keńeıtý jumystary aıaqtaldy. «SmartRubber» JShS-nyń jaramsyz avtokólik dóńgelekterinen tamshylatyp sýarýǵa arnalǵan tútikshe shyǵaratyn zaýyty da byltyrǵy jyldyń jemisi. Aral aýdanynda as tuzy men tehnıkalyq tuz óndirý jobasy jańǵyrtyldy. Buryn «Araltuz» AQ jylyna 120 myń tonna tuz óndirip kelse, endi onyń ónimdiligi 78 paıyzǵa, ıaǵnı 213 myń tonnaǵa artty. Jalaǵash jáne Shıeli aýdandarynda «Mııa tamyryn ósirý jáne qaıta óńdeý» zaýyty iske qosyldy. Qazir Jalaǵashtaǵy zaýytta 150 adam jumys istep jatyr. Onda jylyna 1000 tonna mııa tamyrynyń syǵyndysy, 100 tonna glısırızın qyshqylynyń untaǵy shyǵarylady. Al Shıeli aýdanyndaǵy qýattylyǵy 250-300 tonna mııa tamyrynyń untaǵyn shyǵaratyn zaýytta 50 adam jumyspen qamtylǵan. Sonymen qatar, Shıeli aýdanynda qıyrshyq tas shyǵaratyn zaýyt paıdalanýǵa berildi.
Aıta berse, byltyr tusaýyn kesken kásiporyndar men jańa jumys oryndarynyń sany kóp. Bul jumys bıyl da óz jalǵasyn tappaq. Aıtalyq, osy jyly aımaqta 9500-ge jýyq jańa jumys orny ashylady degen boljam bar.
Ashylǵan oryndar jabylmaıdy
Qostanaıdan – Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan».
О́tken jyly jobalyq quny 10,9 mıllıard dollar bolatyn iri 5 nysan paıdalanýǵa berilgende, 251 qostanaılyq jumys ornyn tapty. Olardyń barlyǵy da básekege qabiletti jáne suranysqa ıe taýarlar óndiredi. Bulardyń qatarynda álemdik brend Toyota Fortuner avtomobılin qurastyrý, avtomobıl shınasyn óńdeıtin jáne qalpyna keltiretin zaýyt, qurylys materıaldaryn óndiretin úı qurylysy kombınaty, Rýdnyı qalasyndaǵy qus fabrıkasyn jańǵyrtý, asyl tuqymdy maldy bordaqylaý alańy bar.
Jaqynda Qostanaı oblysynda kásiporyndar men oblys ákimdigi jáne kásiporyndardyń óz arasynda 100 memorandýmǵa qol qoıyldy. Olardyń birsypyrasy elimizde óndirgen ónimdi alý, kórsetiletin qyzmet baǵasyn ósirmeý jóninde bolsa, basym kópshiligi jumysshylardy qysqartpaýǵa qatysty edi. Mysaly, mashına jáne aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn qurastyratyn «SaryArqaAvtoProm» jáne «AgromashHoldıng» zaýyttarynda 1500-den asa jumysshy eńbek etedi. Jaqynda osy eki zaýyt ta oblys ákimdigimen jumys ornyn qysqartpaý jónindegi memorandýmǵa qol qoıdy. Mashına jasaýshy jumysshylar daǵdarys búıirden qysqanymen jumysyn toqtatpaıdy.
Qazir oblysta shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa kóńil bólinip otyr. Adamdardyń barlyǵy birdeı óndiriste istemeıdi, sondyqtan árkim óz isin ashsa, nápaqasyn ózderi tabady. Osy baǵyt basshylyqqa alynǵan.
Jaǵdaı birqalypty
Aqtaýdan – Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan».
Halyq sanynyń tabıǵı jáne ortaǵa oralǵan baýyrlar esebinen halqynyń sany artqan Mańǵystaýda jumys tabý – óte ózekti másele. Onyń ústine jumysqa jaramdy jandardyń kóbine óndiris salasyna betburyp, qarapaıym jumystarǵa tańdaýy túspeýi de jumyssyzdyq máselesin shıelenistirip qoıatyny bar.
Sol sebepti Mańǵystaýda jumyssyzdyqty joıý, turǵyndardy jumyspen qamtý jumystary kún tártibinen túsken joq. О́tken jyly aımaqtaǵy áleýmettik qorǵaý jáne jumyspen qamtýdy úılestirý basqarmasyna jumyssyz 15 357 adam tirkelgen. Jumyssyzdardy áleýmettik qorǵaý sharalarymen 8193 adam qamtylyp, 2041 adam turaqty jumys ornyna tursa, 2176 adam qoǵamdyq jumysqa tartylǵan. Kásibı daıarlyqtan ótýge 375 jumyssyz adam joldanyp, 616 adam áleýmettik jumysqa, 741 jas jastar praktıkasyna jiberilipti.
О́ńirde ótken jyly ındýstrııalyq jáne ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý esebinen 24306 jańa jumys orny paıdalanýǵa berilgen. Aımaqtaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq ahýaldy arttyrýǵa úles qosyp, turǵyndardy jumyspen qamtýǵa qatysty júrgizilgen jumystar nátıjesinde 3789 adam ónerkásip salasyna, 4985 adam qurylysqa, kólik salasyna 1222 adam jumysqa tursa, saýdaǵa 3272 adam tartylyp, bilim berý men densaýlyq saqtaý salalaryna jumys jasaýǵa tıisinshe 941 jáne 217 adam barǵan. О́zge de ekonomıkalyq qyzmet salalaryna 6576 adam turdy.
Aımaqta jańa jumys oryndaryn ashýǵa údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy men ındýstrııalandyrý kartasy aıasynda ashylǵan kásiporyndardyń úlesi mol. Mysaly, 2014 jyly 57 mlrd. teńge kólemindegi qarajatqa 815 turaqty jumys ornyn usynǵan 10 joba paıdalanýǵa berildi. Olardyń qatarynda Shetpedegi «Kaspıı Sement» JShS, Qalamqas ken ornyndaǵy 2H45 MVt gaz-týrbınaly elektr stansasy, Jetibaıdaǵy «Janarys» JShS-niń kıim tigetin jáne hımııalyq tazartý sehy jáne basqa da jańa kásiporyndar bar.
О́ńirde bıyl da qatarǵa qosylatyn jańa kásiporyndar jańa jumys oryndaryn ashyp, jumyssyzdar sanyn qysqartady dep kútilýde.
Damýdyń basty tiregi
Kókshetaýdan – Baqbergen AMALBEK, «Egemen Qazaqstan».
Halqymyzdyń alańdaýyna eshbir negiz joqtyǵy memlekettik jumyspen qamtý jáne áleýmettik qorǵaý baǵdarlamasynyń júıeli júrgizilip jatqanynan aıqyn kórinis tabýda. Sonyń bir aıǵaǵy retinde, Aqmola oblysyndaǵy ıgi isterdi tilge tıek etýge bolady. О́ńirde 2014 jyly 11 myńnan astam jańa jumys orny ashylyp, 6,5 myń adam turaqty jumysqa ornalasty. Onyń ishinde, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda, jumyssyz retinde tirkelgen jáne áleýmettik jaǵdaıy tómen otbasylarynan 3300 kisi eńse kóterer eńbekke tartylyp otyr.
О́ńir turǵyndary memlekettiń turaqty qamqorlyǵyna bólenip otyrǵany jónindegi jyly mysaldardy da kóptep keltirýge bolady. О́tken jyly «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý maqsatynda respýblıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen 4,3 mıllıard teńge bólindi. Sondaı-aq, aýyldaǵy kásipkerlikti damytýǵa, óz kásibin ashýǵa bıznes negizderi kýrstarynda oqyǵan 468 adamǵa 1,1 mıllıard teńgeniń jeńildetilgen nesıesi berilgen. Mundaǵy basymdyq dástúrli mal sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalyp otyr.
Úkimettiń óńirlerdi damytý saıasaty salmaqty qaıtarymyn bergendigin aıtýymyz kerek. Infraqurylymdardy jóndep, eldi mekenderdi abattandyrý esebinen 871 jańa jumys orny ashyldy. Osynyń nátıjesinde mańyzdy 66 ınfraqurylymdyq jóndeý ıgiligin berip otyr. Buǵan qosa, áleýmettik jumys oryndaryna 1119 adam arnaıy joldamamen ornalastyryldy. Jastar is-tájirıbesinen ótken 777 túlek turaqty jumysqa qabyldandy.
Búgingi kúni atalǵan keshendi sharalardy júzege asyrýdyń arqasynda jalpy jumyssyzdyq deńgeıi 5 paıyzdy qurap otyr. Al resmı jumyssyzdyq 02 paıyz deńgeıinde. Sondaı-aq, kúnkórisi tómen azamattar sany 226 kisige azaıyp, 725 adamdy qurady. Bul burnaǵy jylmen salystyrǵanda eki ese tómen kórsetkish. Osy rette, barlyq qarjylandyrý kózderinen 2736 az qamtylǵan azamatqa 78,7 mıllıon teńge kóleminde áleýmettik kómek kórsetilgenin aıta ketkimiz keledi.
Nıet bolsa – eńbek bar
Pavlodardan – Farıda BYQAI, «Egemen Qazaqstan. Joldaýda elimiz boıynsha jańa jumys oryndaryn ashý arqyly turǵyndardyń ál-aýqatyn arttyra túsý kerektigi aıtyldy. Oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń málimetterinshe, bul maqsattyń oryndalýyna «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy negizgi tuǵyr bola aldy. Máselen, byltyr oblysymyzda 7163 turǵyn osy baǵdarlamanyń arqasynda jumysqa ornalasqan eken. Olardyń ishinde 3370 adam – aýyl turǵyndary. О́tken jyly 44 ret bos jumys oryndarynyń jármeńkesi ótipti. Osynshama adamdy jumyspen qamtý jumystaryna 4,1 mlrd. teńge bólinipti. Iаǵnı, 139 jańa shaǵyn bıznes nysandary ashylyp, 306 aýyl turǵyny shaǵyn nesıe alǵan. Jalpy, bul baǵdarlama ózdiginen eńbek etkenimen, sharýasy ónimsiz turǵyndardy, jumyssyzdardy, az qamtylǵan otbasylardyń eńbekke qabiletti múshelerin jumysqa ornalastyrýǵa qol ushyn berý. Sondyqtan bul júıe boıynsha, aldymen, bir jylda qamtylýy tıis azamattardyń naqty sany belgilenedi. О́tken jyly 138 adam qaıta daıarlaý kýrstaryna jiberilse, oqýdy bitirgen 854 turǵynnyń 82 paıyzy turaqty jumys ornyn taýypty. Qurylǵan jumys oryndarynyń 5888-i turaqty (onyń ishinde aýylda – 2798). Turaqty jumys oryndary aýyl sharýashylyǵynda (1046), ónerkásipte (566), qurylysta (1585), saýdada (1045), kólikte (61), bilim berý jáne densaýlyq saqtaýda (264), basqa salalarda (1321) qurylyp, 5051 ýaqytsha jumys orny (aýyl boıynsha – 4269) ashyldy. Oblystyń jumyspen qamtý organdarynda 1560 jumyssyz, olardyń 963-i áıelder esepte tur, onyń ishinde aýyl boıynsha – 625 adam. Basqarma basshysy Baltabaı Qappasovtyń aıtýynsha, jumysqa ornalaspaǵandardyń ózindik sebepteri bar. Biri ásker qataryna shaqyrylsa, biri oqýyn jalǵastyrýdy qup kórgen. Endi biri densaýlyǵyna baılanysty eńbekke tartylmaǵan. Qoǵamdyq jumystarǵa 4318 jumyssyz qatysty, onyń ishinde aýyl boıynsha – 2925 adam. Jumysqa qatysýshylardyń eńbekaqysyn tóleýge jergilikti bıýdjettiń qarajatynan 295945,4 myń teńge, jumys berýshilerdiń qarajatynan 24162,8 myń teńge eseptelip, qarjylandyryldy. Iаǵnı, eńbek etemin dep nıet bildirgen adamǵa «eki qolǵa – bir kúrek» tabýǵa memleket tarapynan qoldaý jetedi. Negizinen óndiristi óńir, óndiristi qalalar, kentter bolǵan soń turǵyndardyń deni kásiporyndarda, zaýyttarda eńbek etedi. Oblysta bıyl taǵy da 3 zaýyt iske qosylmaqshy, munaı, alıýmınıı jáne hımııa klasteri boıynsha jobalar iske asyrylady. Bul maqsatqa 23 mlrd. teńge bólinipti. Basym bóligi jumyspen qamtyldy Atyraýdan – Joldasbek ShО́PEǴUL, «Egemen Qazaqstan». Munaıly óńir turǵyndarynyń báriniń birdeı munaı-gaz ónerkásibinen turaqty jumys tabar múmkindigi bola bermeıdi. Bireýleriniń mamandyǵy, ekinshileriniń eńbek ótili joq. Budan qalsa el ekonomıkasynyń jetekshi salasynda jumys izdegender úshin bos oryn da tabyla bermeıdi. Desek te, eńbekke qabilettilerdiń, ásirese, aýyl turǵyndarynyń da jumys jasaǵysy, tabys tapqysy keledi. Sol sebepten, olar jergilikti jumyspen qamtý organdaryna júginedi. Derekke júginer bolsaq, byltyr Atyraýda jumyssyz retinde 15 348 adam tirkelipti. Bulardyń arasynda názikjandylardyń úlesi moldaý kórinedi. Iаǵnı, jumys tabýǵa nıetti áıelderdiń qatary 8 440 adamdy nemese tirkelgenderdiń 55 paıyzyn qurap otyr. Budan keıingi basymdyqty 29 jasqa deıingi 7 217 jas ıelenedi. Demek, orda buzar otyzǵa tolmaǵandardyń úlesi – 47 paıyz. Al, zeınet jasyna jetpegendikten 6 908 adam jumyssyzdar qataryna alynypty. – Jumyssyz retinde habarlasqandardyń 55,4 paıyzy aýyl adamdarynyń úlesine tıedi, – deıdi oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Kóńilqos Orysbaev. – Jalpy, jumyspen qamtý organdaryna júginetinderdiń arasynda ár sanattaǵylar kezdesedi. Máselen, múmkindigi shekteýli jandar da, bilim berý uıymdarynyń túlekteri de bar. Burynǵy jumysynan bosatylǵandar da, tórt jáne odan da kóp balasy barlar da, uzaq ýaqyt, ıaǵnı bir jyldan astam jumys istegender de, tipti, bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynan bosaǵandar da bizdiń organdarymyzǵa habarlasady. Alaıda, osy sanattaǵylardan buryn múlde jumys istemegenderdiń qatary kóbirek bolyp tur. О́tken jyly osyndaı sanatqa jatqyzylǵan 5 675 adam jumyssyz retinde tirkeldi. Basqarma basshysynyń mindetin atqarýshy Orysbaevtyń aıtýynsha, resmı tirkelgen jumyssyzdardyń túgeldeı bolmaǵanmen, 81,8 paıyzy turaqty jumyspen qamtylypty. Buǵan 16 743 jumys orny qurylatyndyǵy boljalǵan ınvestısııalyq jobalardyń iske asyrylýy oń septigin tıgizipti. Demek, bir jylda jumyssyz júrgen 12 558 adam óńirdegi ınvestısııalyq jobalardyń jemisin kóre bastady deýge bolady. Sondaı jobalardyń qatarynda «KPI» seriktestigi qurylysyn júrgizýdi qolǵa alǵan gaz-hımııalyq kesheni men Atyraý munaı óńdeý zaýytyn qaıta qurý jáne jańǵyrtýdy aıta alamyz. Munaı-gaz ónerkásibi salasyndaǵy jobalar qurylysyna ınjener-qurylysshy, jobalaýshy, baqylaý-ólsheý quraldary ınjeneri, ınjener-elektrık, energetık, sapany baqylaý ınjeneri, ınjener-mehanık jáne qurylysshy sekildi mamandyqtardyń qajettigi sezilipti. Sonymen birge, qurylys, munaı-hımııa jáne munaı-gaz salalarynda 5-6 razrıadtaǵy dánekerleýshi, qubyr montajdaýshy, daralaýshy, elektrmontajdaýshy, aǵash satyny montajdaýshy, 1000 voltqa deıin ruqsatnamalary bar elektrık, stropalshy, argondy-doǵalyq dánekerleýshi, baqylaý jáne ólsheýish quraldarynyń slesari, defektoskopıst sekildi mamandyqtar úlken suranys týdyrypty. Sol sebepten, atalǵan mamandyq ıelerin daıyndaý kásiptik oqý oryndarymen birigip, júzege asyrylypty. Budan jumys berýshiler de qalys qalmaı, óz qarajattary esebinen mamandardy oqytýdy uıymdastyryp, oqý aqysy, shákirtaqylardy, jol jáne páter shyǵyndaryn tóleýdi moınyna alypty. Talpynǵanǵa tirlik tabylady Aqtóbeden – Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Oblysta jumys orny baǵytynda keshendi is-sharalar júrgizilýde. О́ńirde ótken jyly 15725 jańa jumys oryndary quryldy nemese jospardyń 105,5 paıyzyn qurady. Jańadan ashylǵan jumys oryndarynyń 9680-i turaqty túrde quryldy. Aýyldyq jerlerde 4930 jumys oryndary ashylǵan. Aqtóbe oblysynyń jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Altynbek Ámirǵalıevtiń aıtýynsha ónerkásipte – 1398, aýyl sharýashylyǵynda – 432, kólik jáne logıstıka salasynda – 269, qurylysta – 3176, bilim jáne densaýlyq saqtaýda – 1071, saýda – 1744, basqa salalarda 7635 jańa jumys oryndary ashylǵan. Olardyń basym bóligi Aqtóbe qalasynyń úlesine tıesili, ol 9369 birlikti quraıdy. Atap aıtqanda, Aqtóbe qalasynda ÚIIDB aıasynda júzege asyrylǵan joba – Aqtóbe rels-arqalyq zaýytynda 200 jańa jumys oryndary ashylyp, jumyspen qamtý organdary arqyly 118 jumyssyz negizinen ınjener, kran mashınısi, arnaıy qurylǵylardy paıdalanýshy operator, slesar-jóndeýshi, ólsheý jáne synaý elektrmonteri, esepshi, avtokólik júrgizýshi mamandyqtary boıynsha jumysqa ornalasqan. Baǵdarlama aıasynda paıdalanýǵa berilgen Aqtóbe ferroqorytpa zaýytynyń №4 sehynda141 jańa jumys oryndary quryldy. Jumyspen qamtý organdary arqyly jańa jáne bos jumys oryndaryna 212 jumyssyz metall balqytýshy, ferroqorytpa ajyratýshy, elektr-gazben dánekerleýshi, kúıdirýshi, ınjener, elektr qurylǵylaryn jóndeý boıynsha slesar-elektrık mamandyqtary boıynsha jumysqa tartylǵan. Sonymen qatar, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń birinshi baǵyty «Infraqurylymdy jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty damytý esebinen jumyspen qamtýdy qamtamasyz etý» aıasynda 2180 jumys oryndary ashylyp, oǵan 1157 baǵdarlama qatysýshylary jumysqa ornalastyryldy. Baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty «Kásipkerlikti damytý arqyly jumys oryndaryn qurý» boıynsha 382 baǵdarlama qatysýshylaryna 654,2 mln.teńgege shaǵyn nesıe berilip, olar ashqan qosymsha 602 jumys oryndaryna 336 adam jumyspen qamtý ortalyqtarynyń joldamalary boıynsha ornalastyryldy. Oblysta 2015 jyldyń 1 qańtaryna tirkelgen jumyssyzdyq deńgeıi 0,2 paıyzdy qurady. О́tken jyldyń úshinshi toqsanynda jalpy jumyssyzdyq deńgeıi 4,9 paıyz bolǵan edi. Bul respýblıkalyq ortasha kórsetkishten tómen. Jańa jumys oryndarynyń ashylýy ekonomıkalyq damý qarqynyna serpin berip, áleýmettik shıelenistiń aldyn alýǵa alǵyshart jasap otyr. Sondaı-aq, adamdardyń kúnkóris jaǵdaıyn jaqsartyp, ál-aýqatyn arttyrýda, óńirdegi turaqtylyqty qamtamasyz etýde. Múmkindikter mol О́skemennen –Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Byltyr Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda Shyǵys óńirinde birqatar jobalar júzege asyryldy. О́skemen qalasynyń ózinde jalpy quny 27 mlrd. teńgeni quraıtyn on joba Indýstrııalandyrý kartasyna usynylǵan. «POSÝK Tıtanıým» tıtan quımalaryn shyǵarý, tehnıkalyq jabdyqtardy óndirý, ónerkásiptik armatýra zaýyttary syndy iri úsh kásiporynnyń ózinde 300-den astam jumys orny quryldy. Jalpy, 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan aýmaqtyq damý jospary boıynsha 2014 jyly Shyǵys óńirinde 14 520 jumys ornyn qurý kózdelgen bolatyn. Is júzinde 20 245 jumys orny ashyldy. Bul – aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip, qurylys pen kommýnaldyq sharýashylyq, kólik, baılanys, saýda, bilim men densaýlyq syndy salalardy qamtydy. Osylaısha, 14686 – turaqty, 5559 – ýaqytsha jumys oryndarynyń bolýyna qol jetti. О́tken jyly oblysta 1025 múmkindigi shekteýli azamat jumyspen qamtý jóninde ótinish bergen eken. Jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar bólimderiniń aralasýymen olardyń ishinde 442 adam turaqty jumyspen qamtyldy. Qalǵan ótinim ıeleri qoǵamdyq, áleýmettik jáne maýsymdyq jumystarǵa tartyldy. Ásirese, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń tıimdiligi orasan. Baǵdarlama sheńberinde óńirde turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne ınfraqurylym jelilerin damytýǵa baǵyttalǵan 530 joba júzege asyrylyp, 3950 jańa jumys orny quryldy. Sonymen birge, aýyldyq jerlerde jeke isin ashyp, sharýa qojalyǵyn qurýǵa, biliktiligin jetildirip, qaıta daıarlaýdan ótý arqyly jańa mamandyqqa ıe bolýǵa múmkindik alǵandar da jeterlik. Baǵdarlamadan paıda kóp Tarazdan – Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». 2014 jyly Jambyl oblysynda jumyssyzdardyń sany 1882 adamǵa qysqaryp, 27,8 myń adamdy qurady, jumyssyzdyq deńgeıi 5,1 paıyzdan 4,9 paıyzǵa deıin tómendedi. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń sheńberinde 7,2 mlrd. teńge bólinip, ıgerildi. Ol boıynsha 14223 azamatpen áleýmettik kelisimshart jasalyp, jyldyq jospar 101,6 paıyzǵa oryndaldy. Baǵdarlama aıasynda áleýmettik kelisimshart jasaǵan 14223 adamnyń 96,9 paıyzy nemese 13 778 adam jumysqa ornalasty, onyń ishinde 85,5 paıyzy (11783 adam) turaqty jumyspen qamtyldy. Sondaı-aq, baǵdarlamanyń birinshi baǵyty aıasynda 138 joba júzege asyrylyp, bilim, densaýlyq, mádenıet, sport jáne áleýmettik sala nysandarynda kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumystary júrgizildi. Osynyń esebinen 2020 adam jumysqa ornalassa, onyń ishindegi 1079-y jumyspen qamtý ortalyqtarynyń joldamasy arqasynda múmkindik aldy. Qazir el arasynda eńbekti nasıhattaý keńinen qolǵa alynýy qajet. Eńbektiń adamdy ósiretinin, barlyq jetistikterge jetkizetinin, ásirese, jastar jaqsy túsinip ósýi tıis. Kórsetkish jaqsara túsýde Shymkentten – Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústiktiń halqy eńbekqorlyǵymen erekshelenedi. Saıram barsańyz bir «Qarabulaq» aýylynyń ózi bordaqylanǵan soıys malynyń etimen tórt oblysty qamtamasyz ete alady. Aýyldyń bir bóligi jylyjaı ónimderimen aınalysady. Endi bir bóligi óńdirilgen ónim, bordaqylanǵan mal etin Qazaqstan ishi, Reseıge deıin tasymaldaıtyn aýyr júk mashınalarynyń ıesi. Ońtústik Qazaqstan oblysy jylyjaı salýdan respýblıkalyq kórsetkishtiń 87 paıyzyn qurap otyr. Ataqty sharaptarymen halyqaralyq jarystarda shappaı báıge alyp júrgen Qaplanbek aýylynyń árbir otbasynda jylyjaı bar deseń ótirik aıtqandyq emes. Oblys ákimi bastamasymen dúnıege kelgen «Ońtústik Qazaqstan oblysy mal sharýashylyǵyn damytý is-sharalarynyń 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan jospary» boıynsha tek 2014 jyly ǵana 2,7 mlrd. teńgege 715 joba qarjylandyryldy. Tek, osynyń ózinen-aq 1020 adam jańa jumys ornymen qamtamasyz etildi. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha 18881 adam turaqty jumyspen qamtamasyz etildi. 2015 jyly qosymsha 43 myń jumys ornyn qurý kózdelgen. Osy sharalardy júzege asyrý nátıjesinde jumyssyzdyq deńgeıi 5,3%-dan kóterilmeıdi dep boljap otyrmyz, deıdi eńbekpen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Ásııa Temirbaeva. Basqarmanyń málimeti boıynsha byltyr 36 myńnan astam adam jańa jumys oryndarymen qamtamasyz etilgen.
