«Arlan Biotech»-tiń negizi pandemııa kezinde qalanǵan. Bolat Sultanqulov pen ınjener Dáýken Seıtqalı nanodenelerdi sıntezdeýdi úırenip, «COVID-19»-ǵa qarsy test jasap shyǵardy. Biraq ýaqyt óte kele vırýstar mýtasııalanyp, burynǵy ádisterdiń tıimdiligi tómendeı bastaǵan. Sol kezde úderisti jasandy ıntellekt arqyly jedeldetý ıdeıasy týyndaıdy. «Biz bir ǵana synaqqa birneshe aı, keıde jyl jumsaıtyn klassıkalyq tásilderden bas tartyp, tehnologııany derekterge negizdelgen, jyldam ári dál modelmen almastyrýdy jón kórdik», dedi startap avtory Bolat Sultanqulov.
«Arlan Biotech» tehnologııasy kádimgi antıdenelerge qaraǵanda, áldeqaıda kishi ári ońaı sıntezdeletin nanodenelerdi qoldanýǵa negizdelgen. Olar aǵzadaǵy vırýstar men qaterli isik jasýshalaryn dál taýyp, onymen kúresýge múmkindik beredi. Jasandy ıntellekt algorıtmi mıllıondaǵan yqtımal nusqany saralap, ishinen eń tıimdilerin tańdaıdy. Ǵalymdar olardy zerthanada tekserip, dıagnostıka nemese emdeýge jaramdylaryn anyqtaıdy. «10 nusqanyń ekeýi jaramdy bolsa, bul – bıotehnologııa úshin óte joǵary kórsetkish», deıdi ǵalym.
Komanda antıdene kitaphanasyn quryp jatyr. Bul degenimiz – farmasevtıkalyq kompanııalar endi janýarlardy ımmýndap, uzaq ýaqytqa sozylatyn zertteýlerge táýeldi bolmaıdy. Qajetti aqýyz bóligin engizse jetkilikti. Júıe oǵan sáıkes keletin nanodenelerdi ózi usynady. «Biz osy ádis arqyly jyldap sozylatyn zertteýlerdiń ýaqytyn aıtarlyqtaı qysqartamyz. Al bul – mıllıondaǵan dollar únemdeý degen sóz», deıdi B.Sultanqulov.
«Arlan Biotech» úsh negizgi baǵytta jumys isteıdi. Birinshiden, jasandy ıntellekt júıesin qyzmet retinde satý kózdelgen. Ekinshiden, birlesken ázirlemeler arqyly paıda tabý: klıenttermen birge jumys istep, keıin túsetin tabystyń belgili bir paıyzyn alý. Úshinshisi – daıyn antıdene kitaphanasyn satý. Bolattyń sózinshe, qazir kompanııa kiris tappasa da, naryqta úlken qyzyǵýshylyq týyp otyr. Birqatar farmkompanııamen kelissóz júrip jatyr, olardyń birimen alǵashqy qanatqaqty joba da bastalǵan. «Bul jobalardan túsetin tabys kólemi júzdegen mıllıon dollarǵa deıin jetýi múmkin», deıdi ol.
«Arlan Biotech» qazirdiń ózinde birneshe halyqaralyq akselerasııa baǵdarlamasyna qatysyp, jahandyq naryqta tanyla bastaǵan. Olardyń qatarynda Stenfordtyń «StartX», «MedTech Innovator», «Google for Startups», Dýbaıdaǵy «MBRIF» syndy mańyzdy baǵdarlamalar bar. Bul platformalar – tek bilim berý ortalyǵy emes, naryqpen jáne ınvestorlarmen tikeleı baılanys ornatýǵa múmkindik beretin platformalar. «Mundaı akseleratorlarǵa iriktelýimiz – bizdiń ǵylymı jáne tehnologııalyq deńgeıimizdiń dáleli. Ǵylym men tehnologııa – jahandyq orta. Sondyqtan da halyqaralyq deńgeıde fandraızıng jasap, ınvestorlarmen jumys istep jatyrmyz. Investısııa tartý da josparǵa saı júrip jatyr. Qazirgi «pre-seed» kezeńinde 390 myń dollar ınvestısııa tartyldy. Negizgi maqsat – 1 mln dollar jınaý. Qarajattyń basym bóligi jasandy ıntellekt usynǵan molekýlalardy «CRO» zerthanalarynda tekserýge jumsalady. Alǵashqy synaqtar zertteý uıymdarynyń kómegimen júzege asady. Bul molekýlalardyń zerthanalyq jaǵdaıda jumys isteıtinin dáleldeıdi», deıdi zertteýshi.
Bolat Sultanqulovtyń aıtýynsha, naryqta alpaýyttarmen báseke kúsheıip keledi. Máselen, «Xaira Therapeutics» startapy «pre-seed» kezeńinde-aq 1 mlrd dollar ınvestısııa tartqan. Alaıda Bolat bul salada jyldamdyq pen dáldik negizgi artyqshylyq ekenin alǵa tartady. «Biz «SpaceX» úlgisine súıenemiz: jyldam synaq, jyldam sheshim, jyldam jańartý. Kóp aqsha emes, kóp qaıtalaý mańyzdy», dedi ol.
Komandasy bar bolǵany alty adamnan tursa da, «Arlan Biotech» tehnologııalyq básekege daıyn. Startaptyń mıssııasy tek kommersııalyq tabys emes, ǵylymdy ómirmen baılanystyrý. «Ǵylym – tek maqala jarııalaýmen shektelmeýi kerek. Eger zertteý sórelerde shań basyp jatsa, ol – ǵylym emes arhıv. Ǵalymdar naqty máseleni sheshýge tıis jáne sol úshin kásipker bolýdan qoryqpaý kerek», deıdi ol.
