Inklıýzıvti qoǵam qurýdaǵy mańyzdy qadam

Tutynýshylar quqyǵyn qorǵaıdy

Aldymen depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qarjy naryǵyn damytý, qarjylyq kórsetiletin qyz­metterdi tutynýshylardyń quqyq­taryn qorǵaý, baılanys jáne artyq zańnamalyq reglamentteýdi bolǵyzbaý máseleleri boıynsha ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týra­ly» zańdy eki oqylymda qarady. Senatorlar atap ótken­deı, zań normalary qarjy sek­toryndaǵy ruqsat berý rásim­derin ońtaılandyrýǵa, qar­jyǵa qoljetimdilikti art­tyrýǵa, alaıaqtyqqa qarsy is-qı­mylǵa, qarjy qyzmetteri men baılanys qyzmetterinde tu­tyný­shylardyń quqyqtaryn qor­­ǵaýǵa jáne azamattardyń bankrottyq rásimderin jetil­dirýge baǵyttalǵan.

«Qaralǵan zań Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalaryn iske asyrý maqsatymen ázirlengen. Qujat elimizdiń qarjy sektorynyń quqyqtyq rettelýin keshendi túrde jetil­dirýge arnalǵan aýqymdy túze­týler toptamasyn qamtı­dy. Bul túzetýler bank sektoryndaǵy básekelestikti arttyrýdy jáne qundy qaǵazdar men saqtandyrý naryqtaryn odan ári damytýdy kózdeıdi. Sondaı-aq elimizge sheteldik bankterdi tartý úshin ruqsat berý talaptary ońtaılandyryldy. Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy jáne alaıaqtyqqa qarsy is-qımyldy kúsheıtýdi kóz­deıtin normalar da qaras­tyryldy. Zańdy qaraý barysynda senatorlar azamat­tardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtýge jáne zań normalaryn jetildirýge arnalǵan usynystaryn da berdi», dedi Senat tóraǵasy.

Jalpy, osy zań arqyly múgedektigi bar adamdardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý úshin bankter, mıkroqarjy jáne saqtandyrý uıymdary áleýmettik osal toptarǵa jatatyn azamattarǵa qyzmet kórsetý standarttaryn engizýge mindetteledi. Bul – ınklıýzıvti jáne ádiletti qoǵam qurý jolyndaǵy mańyzdy qadam. О́mirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattardy qorǵaý jónindegi normalar da aı­ryqsha mánge ıe. Bankter men mıkroqarjy uıymdary tótenshe jaǵdaı saldarynan zardap shekkenderge jáne halyqtyń áleýmettik osal toptaryna qaryzdar boıynsha keıinge qaldyrýdy usynýǵa tıis. Sondaı-aq qaryzdaryn merziminen buryn ótegeni úshin turaqsyzdyq aıyby joıylady. Al merzimdi qyzmettegi áskerı qyzmetshiler qaryz ala almaıdy. Mundaı aldyn alý sharasy armııadaǵy jarǵylyq emes qatynastardy odan ári joıýdy kózdeıdi.

Sonymen qatar zań alaıaq­tyqqa qarsy kúresti kúsheıtýge yqpal etýge tıis. Endi iri kólem­de kepilsiz nesıeler alýǵa júgin­gen azamattar bólimshege kelip, jeke qatysýy qajet. Al keı jaǵdaılarda eGov portaly arqyly rastaý talap etiledi. Bankter kúdikti operasııalardy toqtatý úshin kóbirek ókilettikterge ıe bolady. Tele­fon alaıaqtyǵymen kúresýge de erekshe mán berilip otyr. Bir adamǵa 10-nan aspaıtyn uıaly nómirdi tirkeýge ruqsat berý, sondaı-aq arnaıy jabdyqty, mysaly, SIM-bokstardy lısenzııasyz ákelýge jáne paıdalanýǵa tyıym salý usynyldy.

Osylaısha, senatorlar zańdy konseptýaldy túrde qoldap, oǵan birqatar túzetý engizdi. Naqty aıtqanda, memle­kettik organdar men kredıt­tik bıýrolardyń aqparat­tyq júıeleri arasynda merzimdi áskerı qyzmetke shaqyrý týraly aqparat almasýǵa qatysty ózgerister bar. Odan bólek, depýtattar bank qupııasy men mıkrokredıt berý qupııasyn quraıtyn aqparatqa zańsyz qol jetkizýdiń saldaryn joıý jóninde sharalar qabyl­daý merzimderin naq­ty­laý­dy usyndy. Senatorlar usyn­­ǵan túzetýler sheń­berin­­de Ulttyq banktiń A­ntı­frod-ortalyǵynyń derek­qor­laryn uıaly baılanys operatorlarynyń bazalarymen ıntegrasııalaý reg­lamentteledi, almasýǵa jatatyn málimetterdiń tizbesi naqty­lanady jáne alaıaqtyq belgileri bar qońyraý anyq­talǵan jaǵdaıda uıaly baılanys operatorlarynyń is-áre­ketteri aıqyndalady. Osyǵan baılanysty otyrysta senatorlar engizgen túzetýlermen zańdy Májiliske qaıtarý týraly sheshim qabyldandy.

Veterınarııa salasyndaǵy kemshilikter

Palata otyrysynda depý­tattyq saýaldar da joldandy. Senator Ernur Áıtkenov Premer-mınıstrdiń atyna joldaǵan óziniń depýtattyq saýalynda elimizdegi veterınarııa qyzmetiniń jaı-kúıine alańdaýshylyq bildirip, salaǵa shuǵyl ári júıeli sheshimder qajettigin atap ótti.

Ol veterınarııanyń tıim­diligi azyq-túlik qaýip­sizdigine, halyq­tyń densaýlyǵy men agro­ónerkásip kesheniniń turaq­tylyǵyna tikeleı áser etetinin jetkizdi. Vaksına men mal qulaǵyna salynatyn belgilerdi jetkizýdiń udaıy keshigýi sheshilmeıtin problemanyń biri bolyp keledi. Ol maldy esepke alý men baqylaý tártibin, aldyn alý men dári egý merzimin buzady, ımmýndyq qorǵanys­ty álsiretedi jáne qaýipti ınfeksııanyń taralý qaýpin arttyrady.

Senator brýsellezge qar­sy vaksınalaýǵa erekshe nazar aýdardy. Vaksına kóbinese mal ıesi esebinen satyp alynady, shyǵý tegi, sapasy men tirkelýi­ne baqylaý jasalmaıdy, son­daı-aq tıimdilik monıtorıngi júrgizilmeıdi. Bul ımmýndaý tıimdiligin tómendetedi jáne ortalyqtandyrylǵan esepke alýdyń bolmaýyna ákeledi.

«Brýsellezdiń malǵa taralýy aıqyn epıdemııalyq ahýalǵa, adamdardyń aýrýyna yqpal etedi, bul múgedektikke ákeletin emdelýi qıyn aýrý. Aýrý mal men onyń ónimi – adamdarǵa juǵýdyń negizgi kózi. Keıingi úsh jylda elimizge 2 myńǵa jýyq adam brýsellez aýrýyna shaldyqty. Sanıtar­­lyq maqsatta soıylǵannan keıin­gi satylǵan etke baqylaý­dyń bolmaýy qaýipti kúsheı­te­di. Qoldanystaǵy tártipke sáı­kes, et PTR taldaýynyń nátı­jesin alǵanǵa deıin satylym­ǵa shyǵyp ketýi múmkin. Fer­merlik qaýymdastyqtar mun­daı etti deldaldar arqyly satyp jiberý jaǵdaıy bolatynyn rastaıdy, bul sanıtarlyq qaýipsizdikke tikeleı qaýip tóndiredi», dedi E.Áıtkenov.

Senator sonymen qatar aýyldyq jerlerde veterına­rııa ınfraqurylymy jetis­peıtinin atap ótti. 2 100-den asa aýyldyq okrýgtiń tek 30%-ynda veterınarlyq beket bar, olar­dyń kópshiligi nashar jabdyq­tal­ǵan. Tirkelgen 1 164 soıý alańy­nyń tek 497-si ǵana jumys isteıdi. Bul fermerlerdi veterınarlyq baqylaýsyz jáne sanıtarlyq normalardy buza otyryp maldy aýlada soıýǵa májbúr etedi. Materıaldyq-tehnıkalyq baza eskirgen, jabdyq pen kólik 2013 jyldan beri jańartyl­maǵan, bul jumystyń tıimdiligin tómendetedi.

«Vaksına men mal qulaǵyna salynatyn belgini ortalyqtandyryp satýdy uıymdastyrýdy, sondaı-aq brýsellezge qarsy vaksınany satyp alýdy qarjylandyrýdy qamtamasyz etýdi usynamyz. Brýsellezge qarsy vaksınasııany baqylaýdyń ǵylymı negizdelgen tujyrymdamasy men tártibin ázirleý qajet. Etti PTR-taldaý nátıjesin alǵanǵa deıin satýǵa tyıym salýdy engize otyryp, sanıtarlyq soıý tártibin jańartý, sondaı-aq májbúrli soıýdan keıin et qoz­ǵalysyn baqylaýdy kúsheıtý qajet», dedi senator.

Sonymen qatar otyrys barysynda senator Murat Qadyr­bek otandyq maqta ósirý­­shiler tap bolǵan proble­malarǵa nazar aýdaryp, bul salada ádil báseke­lestikti qamta­masyz etý men barlyq taraptyń quqyqtaryn qorǵaýdy kózdeı­tin birqatar naqty sharany atap ótti.

Depýtat Talǵat Júnisov oqýshylardyń jazǵy demalysyn sapaly uıymdastyrýǵa kedergi keltiretin júıeli máse­lelerge toqtalyp, osyǵan baılanysty óz usynystaryn jetkizdi.

Al senator Amangeldi Tolamısov Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń stýdentterine tamaqqa ótemaqy tóleýdi toqtatýǵa qarsy bol­dy. Depýtattyń aıtýynsha, mun­daı jaǵdaı halyqtyń áleýmet­tik osal toptaryna jatatyn otbasylardyń qyzdary úshin aıtarlyqtaı saldaryn tıgizýi múmkin.