Aýdanǵa barǵan issapar kezinde Ábjan aýylyna da jol tústi. Bizdiń gazetimizdiń turaqty oqyrmany, ózi de maqalalar jazatyn Qaıyrgeldi aǵamyzdyń qaladan aýylǵa kóship kelgenin estip, sálemdesip shyǵaıyq dep oıladyq.
– Ábjanǵa «Egemen» keledi degendi estip bu kiside uıqy joq, – dep jeńgemiz bizdi ázildeı kúlip qarsy aldy.
Qaqpadan kirgen bette kórgenimiz, baý-baqshaly aýla, aınala egilgen qalyń shyrsha tipti, boılap qalypty. Qansha aýylǵa baryp júrsek te, aýyl qazaǵynyń dál mynadaı baǵbanshylyǵyn, baý-baqsha ósirýge den qoıǵan pysyqtyǵyn sırek kóresiń.
– Otandyq, aýyldyq ónim degen osy! Ábjan aýylyna hosh keldińiz! – dep aǵamyz da ázildeı qarsy alyp jatyr.
О́tken jyly Qaıyrgeldi aǵamyz «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń aıasynda 1,5 mıllıon teńge nesıe alypty.
– Sodan birden jylyjaı qurylysyn bastadym. О́zimniń mamandyǵym agronom. Osy bir jylyjaı salýdy ómir boıy armandap keldim. Zeınetke shyqqan soń sol maqsat júzege asty. Qaladan aýylǵa kóship keldik. Qııar men qyzanaqty jylyjaıda, al, aýlamyzda basqa da kókónis túrlerin ósirýdi áıelimiz ekeýmiz osylaı bastadyq, – deıdi Qaıyrgeldi aǵaı.
Sóıtip, aýmaǵy 135 sharshy metrdi quraıtyn jylyjaıdyń jobasyn ázirleıdi. Jobasynyń júzege asýyna «Stalmontaj» JShS dırektory kórshi aýylda ósken Aleksandr Terentev qoldaý kórsetipti. Quny 60 myń teńgeni quraıtyn jobalyq jumystaryn tegin jasap beredi. Jylyjaıdyń metall qurylǵylaryn daıyndap, qurastyrady. Aǵyl-tegil bolmasa da, úıdegi qudyqtan keletin sýmen-aq jylyjaıyn, aýlasyn kútip-baptap otyr.
Aýyldaǵy bir másele – sýdyń bolmaýy. Turǵyndar baıaǵydan kele jatqan qaıran Nesipbaı atamyz qazyp ketken qudyǵynyń arqasynda sý iship otyr eken. Aýyldyqtar ortalyqtandyrylǵan sý qubyry áne keledi-mine keledimen áli kútip júr. Biz de aǵamyzdyń qııar, qyzanaq ósip kele jatqan jylyjaıyn aralap shyqtyq. Áıeli Sáýle de bıyl 300 túp qııar, qyzanaq ekkenderin, kúndelikti kútip-baptap ósirip jatqandaryn aıtyp ótti. Agronom aǵamyzǵa basty qoldaýshysy, kómekshisi Sáýle apaıymyz.
Aýlasy da, jylyjaıy da pysyq, kútim jasaǵan qoldardan ósip-ónip kele jatqany kórinip tur. Kúnnen nár alatyn jylyjaıdyń ishindegi aýa temperatýrasy 35 gradýsty kórsetip tur. Polıkarbonattan salynǵan qabyrǵalar jylýdy jaqsy saqtaıdy deıdi. Qysta kókónis egetin júıekterdi bıik ornalastyrsa, sýyqqa shydaıdy. Baǵban aǵamyzdyń aıtýynsha, qııardy ósirý tehnologııasy jeńil, aýa raıy qolaıly bolsa jetip jatyr.
70 kúnnen keıin ónim alýǵa bolady. Al, aýdan basshylyǵy aýyldardy, basqa da áleýmettik nysandardy kókónispen qamtamasyz etseńiz dep ótinish aıtqan kórinedi. Suranys bar. Osy shaǵyn aýladan byltyr 5 tonnadaı ónim alypty. Biz aýyz tıgen eshqandaı qospasyz ósken kartop degeniń dámdi. Ekinshiden, Qaıyrgeldi aǵanyń aýlasy alma, tańqýraı, órik aǵashtaryna toly. Eń kóriktisi – oblystaǵy Shaldaı orman sharýashylyǵynan ákelingen shyrshalar, qaraǵaı men qaıyńdar búginde aýlaǵa ǵana emes, aýylǵa kórik berip tur! Endi emen aǵashynyń tuqymyn salyp, tájirıbe jasap kórmekshi eken. Tipti, ósip boılap kele jatqan shyrshaly qaraǵaılar tobyna «Esilbaı ormany» dep at qoıypty. Ábjan aýylynyń topyraǵy jaqsy, qunarly bolǵan ba, álde, adamnyń tabıǵatqa, aǵashqa degen janashyr mahabbatyna yrza bolǵannan ba, bolashaq orman jap-jasyl bolyp jaıqalyp keledi. Bos jatqan jerler kóp, sol alańqaılardy alyp bárimiz birigip baqsha salaıyq, kartop egeıik, jumys jasaıyq dep aýyldyń jigitterin jaqsy iske jumyldyrǵysy-aq keledi. Qoldaý bolmaı turǵandaı. Iá, jasyl jelek – aýyl, el baılyǵy.
Jýyrda Elbasy Astana aınalasyndaǵy jasyl aımaqty aralaǵanda 1997 jyldan beri júrgizilgen jumystardyń nátıjesinde egilgen jasyl jelektiń aýdany búginde 70 myń gektarǵa jetkenin atap ótti. «Bir kezderi bizdiń bul josparymyzǵa kúmánmen qaraǵandar bolǵan edi. Biraq, biz osy ormandy bolashaq urpaq úshin ósirip, ony Qazaqstannyń keremetine aınaldyrdyq dedi. Astana ormanyn 2020 jylǵa qaraı onyń kólemin 100 myń gektarǵa jetkizý mindeti qoıyldy.
– Aǵash ósir, sońyńda sen ósirgen tal qalsyn degen sóz bar. Elbasy sózin men de tyńdap, kórip otyrdym. Prezıdentimizdiń jasyl jelek ósirý, orman jasaý bastamasy bárimizge úlgi bolsyn. Árıne, jasyl jelek – janǵa qýat. Halyqqa paıdasy tısin, ózgelerge úlgi bolsyn degen nıetpen qolǵa alǵan is qoı bul. Keıingi jastarǵa aǵash egý qajettigin kórsetip, eńbekke, tabıǵatty qorǵaýǵa baýlýymyz kerek. О́zge eldermen terezemiz teń bolý úshin –Elbasy aıtqandaı eńbektený kerek. Jylyjaı salyp, kókónis ósirýdegi maqsat – aýylda otyryp óz aýlamyzdan otandyq ónim ósirip jasaı alatynymyzdy dáleldeý, sonda aýylymyz, elimiz órkendi bolady, – deıdi Qaıyrgeldi Mashryquly.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy, Aqtoǵaı aýdany.
Sýretterdi túsirgen : О́zgeris QÝANAR.
– Ábjanǵa «Egemen» keledi degendi estip bu kiside uıqy joq, – dep jeńgemiz bizdi ázildeı kúlip qarsy aldy.
Qaqpadan kirgen bette kórgenimiz, baý-baqshaly aýla, aınala egilgen qalyń shyrsha tipti, boılap qalypty. Qansha aýylǵa baryp júrsek te, aýyl qazaǵynyń dál mynadaı baǵbanshylyǵyn, baý-baqsha ósirýge den qoıǵan pysyqtyǵyn sırek kóresiń.
– Otandyq, aýyldyq ónim degen osy! Ábjan aýylyna hosh keldińiz! – dep aǵamyz da ázildeı qarsy alyp jatyr.
О́tken jyly Qaıyrgeldi aǵamyz «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń aıasynda 1,5 mıllıon teńge nesıe alypty.
– Sodan birden jylyjaı qurylysyn bastadym. О́zimniń mamandyǵym agronom. Osy bir jylyjaı salýdy ómir boıy armandap keldim. Zeınetke shyqqan soń sol maqsat júzege asty. Qaladan aýylǵa kóship keldik. Qııar men qyzanaqty jylyjaıda, al, aýlamyzda basqa da kókónis túrlerin ósirýdi áıelimiz ekeýmiz osylaı bastadyq, – deıdi Qaıyrgeldi aǵaı.
Sóıtip, aýmaǵy 135 sharshy metrdi quraıtyn jylyjaıdyń jobasyn ázirleıdi. Jobasynyń júzege asýyna «Stalmontaj» JShS dırektory kórshi aýylda ósken Aleksandr Terentev qoldaý kórsetipti. Quny 60 myń teńgeni quraıtyn jobalyq jumystaryn tegin jasap beredi. Jylyjaıdyń metall qurylǵylaryn daıyndap, qurastyrady. Aǵyl-tegil bolmasa da, úıdegi qudyqtan keletin sýmen-aq jylyjaıyn, aýlasyn kútip-baptap otyr.
Aýyldaǵy bir másele – sýdyń bolmaýy. Turǵyndar baıaǵydan kele jatqan qaıran Nesipbaı atamyz qazyp ketken qudyǵynyń arqasynda sý iship otyr eken. Aýyldyqtar ortalyqtandyrylǵan sý qubyry áne keledi-mine keledimen áli kútip júr. Biz de aǵamyzdyń qııar, qyzanaq ósip kele jatqan jylyjaıyn aralap shyqtyq. Áıeli Sáýle de bıyl 300 túp qııar, qyzanaq ekkenderin, kúndelikti kútip-baptap ósirip jatqandaryn aıtyp ótti. Agronom aǵamyzǵa basty qoldaýshysy, kómekshisi Sáýle apaıymyz.
Aýlasy da, jylyjaıy da pysyq, kútim jasaǵan qoldardan ósip-ónip kele jatqany kórinip tur. Kúnnen nár alatyn jylyjaıdyń ishindegi aýa temperatýrasy 35 gradýsty kórsetip tur. Polıkarbonattan salynǵan qabyrǵalar jylýdy jaqsy saqtaıdy deıdi. Qysta kókónis egetin júıekterdi bıik ornalastyrsa, sýyqqa shydaıdy. Baǵban aǵamyzdyń aıtýynsha, qııardy ósirý tehnologııasy jeńil, aýa raıy qolaıly bolsa jetip jatyr.
70 kúnnen keıin ónim alýǵa bolady. Al, aýdan basshylyǵy aýyldardy, basqa da áleýmettik nysandardy kókónispen qamtamasyz etseńiz dep ótinish aıtqan kórinedi. Suranys bar. Osy shaǵyn aýladan byltyr 5 tonnadaı ónim alypty. Biz aýyz tıgen eshqandaı qospasyz ósken kartop degeniń dámdi. Ekinshiden, Qaıyrgeldi aǵanyń aýlasy alma, tańqýraı, órik aǵashtaryna toly. Eń kóriktisi – oblystaǵy Shaldaı orman sharýashylyǵynan ákelingen shyrshalar, qaraǵaı men qaıyńdar búginde aýlaǵa ǵana emes, aýylǵa kórik berip tur! Endi emen aǵashynyń tuqymyn salyp, tájirıbe jasap kórmekshi eken. Tipti, ósip boılap kele jatqan shyrshaly qaraǵaılar tobyna «Esilbaı ormany» dep at qoıypty. Ábjan aýylynyń topyraǵy jaqsy, qunarly bolǵan ba, álde, adamnyń tabıǵatqa, aǵashqa degen janashyr mahabbatyna yrza bolǵannan ba, bolashaq orman jap-jasyl bolyp jaıqalyp keledi. Bos jatqan jerler kóp, sol alańqaılardy alyp bárimiz birigip baqsha salaıyq, kartop egeıik, jumys jasaıyq dep aýyldyń jigitterin jaqsy iske jumyldyrǵysy-aq keledi. Qoldaý bolmaı turǵandaı. Iá, jasyl jelek – aýyl, el baılyǵy.
Jýyrda Elbasy Astana aınalasyndaǵy jasyl aımaqty aralaǵanda 1997 jyldan beri júrgizilgen jumystardyń nátıjesinde egilgen jasyl jelektiń aýdany búginde 70 myń gektarǵa jetkenin atap ótti. «Bir kezderi bizdiń bul josparymyzǵa kúmánmen qaraǵandar bolǵan edi. Biraq, biz osy ormandy bolashaq urpaq úshin ósirip, ony Qazaqstannyń keremetine aınaldyrdyq dedi. Astana ormanyn 2020 jylǵa qaraı onyń kólemin 100 myń gektarǵa jetkizý mindeti qoıyldy.
– Aǵash ósir, sońyńda sen ósirgen tal qalsyn degen sóz bar. Elbasy sózin men de tyńdap, kórip otyrdym. Prezıdentimizdiń jasyl jelek ósirý, orman jasaý bastamasy bárimizge úlgi bolsyn. Árıne, jasyl jelek – janǵa qýat. Halyqqa paıdasy tısin, ózgelerge úlgi bolsyn degen nıetpen qolǵa alǵan is qoı bul. Keıingi jastarǵa aǵash egý qajettigin kórsetip, eńbekke, tabıǵatty qorǵaýǵa baýlýymyz kerek. О́zge eldermen terezemiz teń bolý úshin –Elbasy aıtqandaı eńbektený kerek. Jylyjaı salyp, kókónis ósirýdegi maqsat – aýylda otyryp óz aýlamyzdan otandyq ónim ósirip jasaı alatynymyzdy dáleldeý, sonda aýylymyz, elimiz órkendi bolady, – deıdi Qaıyrgeldi Mashryquly.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy, Aqtoǵaı aýdany.
Sýretterdi túsirgen : О́zgeris QÝANAR.
