04 Tamyz, 2015

Transkaspıı tranzıti

380 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin
Transkaspıı óńirine mańyzy zor oqıǵa Kaspıı teńiziniń Ázerbaıjan astanasy Bakýden 65 shaqyrym jerde ótkizildi. Jańadan ashylǵan Alıat teńiz portynda Transkaspıı tranzıttik «Shıhazı (QHR)–Dostyq–Aqtaý porty–Alıat porty–Kıshly (Baký mańynda)» baǵdarymen alǵashqy qarlyǵashy «Nomad ekspress» konteınerlik poıyzyn qarsy alý saltanaty boldy. Saltanatty sharaǵa Ázerbaıjan Premer-mınıstriniń orynbasary Ábıd Sharıfov, Kólik mınıstriniń orynbasary Arıf Áskerov, «Qazaqstan temir joly» UK» AQ prezıdenti Asqar Mamın, «Ázerbaıjan temir joly» JAQ tóraǵasy Djavıd Gýrbanov, Grýzııa temir jolynyń basshysy Mamýka Bahtadze, Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Ázerbaıjan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Hýn Szıýın qatysty. 11 (4) Bul jyljymaly quram Qy­taı, Qazaqstan, Ázerbaıjan el­deri men Aqtaý jáne Alıat teńiz porttarynyń birlesken úıles­ti­rilgen qyzmetteriniń nátıjesi bolyp tabylady. Konteınerlik poıyz Qazaq­stan men Kaspıı teńizi arqyly 3500 shaqyrym uzaq joldy bes táýlikte júrip ótti. Poıyz Dos­tyq stansasynan Aqtaý portyna bardy. Aqtaýdan parom arqyly Ázer­baıjan Respýblıkasynyń Alıat portyna jetkizildi. Odan ári qaraı Baký mańyndaǵy Kıshly stansasyna baǵyt aldy. Poıyzdy kútip alý saltanatynda sóz sóılegen «Qazaqstan temir joly» UK» AQ prezıdenti As­qar Mamın Transkaspıı baǵdary­nyń Qazaqstan men Ázerbaıjan memleketteriniń áleýetin kóterýge Azııa men Eýropa arasyndaǵy tran­zıttik kópir qyzmetin atqara­tyn­dyǵyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, Transkaspıı baǵdarynyń negizgi bóligi bolyp tabylatyn Kars–Ahalkalakı temirjoly paı­dalanýǵa berilse, atalmysh baǵdardaǵy júk tasymaly zor serpin alady. О́z kezeginde «Ázerbaıjan temir joldary» JAQ tóraǵasy Djavıd Gýrbanov osy baǵdar­dyń mańyzdy ekendigine toq­talyp, Qazaqstan tarapynyń halyqaralyq jobaǵa belsendi qatysyp otyrǵandyǵyna alǵys bildirdi. Asqar Mamınniń aıtýynsha, aımaqtaǵy elderdiń arasyndaǵy taýar aınalymyn esepke alǵan kezde, Transkaspıı konteınerlik tasymaly 2020 jyldarǵa qaraı shamamen 300 myń fýt­tyq ekvıvalentti quraıdy. Bul joba Qytaı, Qazaqstan, Ázer­baı­jan, Grýzııa men Túrkııa memle­ketteriniń temirjoldary, Kas­pıı teńiz porttary, keme júrý keńistigi, termınaldardaǵy servıstik qyzmetterdi jetkizýdiń barynsha ońtaıly joldaryn qarastyrǵanda, barlyq mýltı­mo­daldyq sheshimderdi úılestir­gende, biryńǵaı tarıftik saıasatty júzege asyrǵanda múmkindik alady. Bul baǵdar Qazaqstannyń tran­zıttik jáne eksporttyq áleýe­tin arttyrady. Transkaspıı ha­lyqaralyq kólik baǵdaryndaǵy básekelestikti ósiredi. Qazirdiń ózinde osy baǵdarǵa eýropalyq elderdiń júk jóneltýshileri de qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Tranzıttik jáne syrtqy saýda júkterin tasymaldaýǵa tartý úshin biryńǵaı básekelestikke saı temirjol tarıfi engiziledi jáne jalpyǵa ortaq jol qozǵalysy tehnologııasy qoldanylady. Bolashaqta konteınerlik poıyzdar baǵyty damytylyp, Úılestirý komıtetine múshe el­der­diń baǵdaryna Qazaqstan arqyly tranzıttik jolmen Túr­kııaǵa odan Eýropaǵa bet alady. «Qazirdiń ózinde bizdiń bir­­les­­ken jumysymyzǵa álemdik kor­porasııalar úlken qyzyǵýshy­lyqpen qarap otyr. Sebebi, Qytaıdyń, Ońtústik Azııanyń óndiristik áleýeti men logıstı­kalyq-kóliktik qyzmet ónimderi jáne taýarlary Azııadan Eýro­paǵa jetkizilip, odan keri qaraı da tasymaldanýy júzege asyrylýda, dep atap ótti QTJ jetekshisi. A. Mamınniń aıtýynsha, jy­l aıaǵyna deıin Qytaıdan Ázer­baı­jan arqyly Grýzııa men Ystambulǵa konteınerlik poıyz uıym­das­tyrylady. Onyń áriptesi Mamýka Bahtadzeniń habarlaýyna qaraǵanda, bul baǵyttaǵy júk­terdi tasymaldaýǵa Koreıa men Japonııa da qyzyǵýshylyq tany­týda. Eki el arasyndaǵy Trans­kaspıı baǵdary Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev pen Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Prezıdenti I.Álıevtiń joǵary deńgeıdegi kelisimderi negizinde júzege asyrylyp otyr. Osy kúni alǵashqy tranzıttik konteınerlik poıyzben Bakýge TEZZA «Evolution» serııasyndaǵy qazaqstandyq teplovozdyń alǵashqy partııasy jetkizildi. Saltanatty sharada «Ázer­baıjan temir joly» JAQ tóra­ǵasy D. Gýrbanov eki el arasynda uzaq jyldardan beri senimdi serik­testik ornaǵandyǵyn atap ótti. «Qazaqstan temir joly» UK» AQ prezıdenti Asqar Mamın Qazaq­stannyń Ázerbaıjanǵa temir­jol kóligi mashınalaryn jetkizetin senimdi oryndaýshy eken­digin aıta kelip, qazirgi tańda tep­lovozdar, elektrovozdar, baǵyt­taýysh burmalar men temirjoldyń basqa da ónimderin jetkize alatyndyǵyn aıtty. Barlyq kelisimsharttyń baǵasy 350 mıllıon AQSh dollary shamasyna jetip otyr. Osy maqsatta Astanadan jet­kiziletin «Lokomotıv qurastyrý zaýyty» AQ teplovozdaryn «Ázer­baıjan temir joly» JAQ Qazaq­stan damý banki berip otyrǵan lı­zıngtik qarjyǵa alady. Bul Qazaqstannyń halyqaralyq deńgeı­degi otandyq taýarlardy shetel­ge lızıngtik qarjylandyrý arqy­ly shyǵaryp otyrǵan bastap­qy jobasy. Jyl aıaǵyna deıin «Lokomotıv qurastyrý zaýyty» AQ Ázerbaıjanǵa on lokomotıv jetkizip berýdi josparlap otyr. Buǵan deıin eksportqa shy­ǵa­rylǵan qazaqstandyq teplovozdar Qyrǵyzstan, Tájikstan, Ýkraına, Túrikmenstan aýmaǵynda júıtkip júr. Osylaısha elordadaǵy lokomotıv qurastyrý zaýyty óz ónimderin shetelge shyǵarý aıasyn keńeıte túsýde. Kásiporyn «Nurly Jol» baǵ­dar­lamasy aıasynda otandyq temir­jol kóligi mashınalaryn eksportqa shyǵarýdy myqtap qolǵa almaq. Qazaqstan, Ázerbaıjan, Grý­zııa temirjol ákimshilikteriniń birlesken jobasy Qytaıda jasaq­talǵan konteınerlik quramnyń Qazaqstan aýmaǵyn kókteı ótip Ázerbaıjanǵa kelip toqtaýy úlken qubylysqa aınaldy. Bul jyl­jymaly quram ózimen birge Qazaqstannyń astanasynda qurastyrylyp jatqan zamanaýı lokomotıvti jetkizdi. Teplovoz kabınasynda qazaqstandyq jáne ázerbaıjandyq lokomotıv brıgadalary bir-birin qushaq jaıa qarsy aldy. Alǵashqy teplovozdy Almaty lokomotıv paıdalaný deposynyń mashınısi Amanat Abdýllaev pen kómekshisi Dıdar Kópbaev jetkizse, Ázerbaıjan temirjoly lokomotıv paıdalaný deposynyń mashınısteri Aleksandar Gavrılov, Rezvan Mırıev, Rovshan Nábıev, Shagın Aslanov qyzyǵa tamashalap, úırenýge kiristi. Salmaǵy 138 tonna tartatyn alyp teplovozdy jetkizgen almatylyqtardyń boıynan bir júk túskendeı jeńildep qaldy. Besinshi býyndaǵy sońǵy úlgidegi asa qýatty tehnıkaǵa ázerbaıjandyq áreptesteri shattana qýanýda. Endi olar myqty tehnıkamen Evlah–Balakan, Evlah–Kýcharlı, Shırvan–Astara, Imıshlı–Horadız baǵdarlaryna zymyraıtyn bolady. Jańa úlgidegi teplovozdyń mańdaı tusyna qazaq jáne ázerbaıjan tilderinde senimdi serik­testiń Transkaspıı tranzıt­tik baǵdaryna zor serpin bere­tindigi aıshyqtalyp, jazylǵan. Endi bul baǵdar Uly Jibek jo­lynyń jańasha jalǵastyq taba­tyn­dyǵynyń shynaıy kepili bolady. Eskendir ERTAI.