Sýretti túsirgen – Sonıa Pencheva (Ralf Rınsler muraǵaty)
Qolymyzdaǵy qazaq qolóner sheberleriniń beınesi eki jyl buryn Vashıngtonda ótken dástúrli Smıtson folklorlyq festıvali (The Smithsonian Folklife Festival) kezinde túsirilip, Amerıka aqparat quraldarynda «Soul of Tengri» ataýymen jarııalanyp qana qoımaı, eń úzdik sýret atanǵan.
Sonaý 1967 jyldan beri ótkizilip kele jatqan folklorlyq festıvalǵa 2023 jyly Qazaqstan, anyǵyraǵy – Qazaqstan qolónershiler odaǵynyń ókilderi «Táńiri rýhy: qazaqtyń salt-dástúrleri men yrymdary» atty jobamen tuńǵysh ret qatysqany týraly osy oqıǵaǵa ortaqtasý baǵy buıyrǵan áriptesterimiz jazdy da.
Smıtson ınstıýtyna 60-jyldardyń basynda áıgili ornıtolog Sıdnı Dıllon Rıplı hatshy bolyp taǵaıyndalady. Sol kezdiń ózinde 154 mıllıondaı orasan jádigeri bar ınstıtýttyń ómiri jańa hatshyǵa tym qyzyqsyz, birsydyrǵy bolyp kórinse kerek. Sóıtip ol shatyrda jatqan Amerıka halyqtarynyń baı murasyna, mýzeı artefaktilerine – ult mádenıeti arqyly jańa lep syılaý úshin folklorlyq festıval uıymdastyrý jóninde ıdeıa tastap qana qoımaı, júzege asyrady. Álbette, alǵashqy festıval jurtty da, jýrnalısterdi de tań qaldyrsa, áınek astyndaǵy jansyz eksponattarǵa ábden kózi úırengen mýzeıler álemi úshin tosyn kórinip, halyqtardyń tirilip shyǵa kelgendeı jádigerleri biraz abdyratyp, azdaǵan qorqynysh týdyrǵan...
Smıtson ınstıtýty Qazaqstan mádenı muralar qorynyń jumysyna qosa, jergilikti qolónershilerdi qoldaý bastamasyna qosylatynyn resmı túrde málimdedi. Osy bastamaǵa oraı, Smıtson ınstıtýtynyń Folklor jáne mádenı muralar ortalyǵynyń mamandary bıyl mamyr aıynda jergilikti qolónershilermen tanysyp, úsh jyldyq yntymaqtastyq ornatý úshin jospar qurý maqsatynda Qazaqstanǵa kelip, ońtústik óńirlerge – Almaty, Shymkent, Taraz jáne Túrkistan qalalaryndaǵy qolóner sheberhanalaryn aralaǵan edi. Árıne, bul sapardyń sońy Almatyda BAQ ókilderimen ótken baspasóz máslıhatymen márege jetip, Smıtson ınstıtýtynyń mamandary «Bir sýrettiń syry» aıdaryna suranyp shyǵa kelgen sýrettiń tarıhyn yqylaspen baıandap, ózge de estelikterdi jańǵyrtty.
Aıtqandaı, 2023 jyly Smıtson folklorlyq festıvaliniń birinshi kúninde adyraspan tutatqan qazaqtar qolónershilerin kórgen amerıkalyq úndister birden: «Bul bizdiń yrymymyz ǵoı», desken eken... Túbi joq tarıhtyń bederinde halyqtar qaı tusta túıisip, qaı arada týysatyny zerttelýi bitpeıtin bir tylsym dersiz?
ALMATY
