Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Buǵan deıin bakalavr stýdentterine – 47 135 teńge, magıstranttarǵa – 101 061 teńge, doktoranttarǵa – 240 myń teńge stıpendııa berilip keldi. Jańa oqý jylynan bastap bakalavrıat stıpendııasy – 52 372 teńge, magıstratýra – 117 098 teńge, doktoranttarǵa 262 500 teńge tólenedi.
Astana men Almaty sııaqty iri qalalarda ómir súrý deńgeıi qymbat ekeni belgili. Aı saıyn jatyn oryn, azyq-túlik, kıim-keshek, jol júrý aqysynyń ózi qaltany qaǵatyny ras. Odan bólek qosymsha bilim berý mekemelerine ketetin shyǵyn bar. Elde qymbatshylyq jan-jaqtan qyspaqqa alyp turǵanda stýdenttiń shaılyǵynan aspaıtyn shákirtaqysy onyń aı saıynǵy qajettiligin óteı me?
Qazir jastar táýir kıinip, qatarynan qalmaı ómir súrgisi keledi, trendke ilesip, sońǵy úlgidegi uıaly telefon ustaǵandy maqul kóredi. Qysqa jip kúrmeýge kelmegen soń, amalsyz qaryzdanyp, nesıe alatyndar da az emes.
Astanadaǵy L.NGýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń stýdenti Qalamqas Quttybektiń oıynsha, shákirtaqynyń kólemi alańsyz bilim alýǵa jetkiliksiz. «Bir aı saryla kútetin 47 myń teńge stıpendııany qansha únemdesek te, eshteńege jetkize almaımyz. О́ıtkeni 20 myń teńgesi tek jolaqy men azyq-túlikke ketedi, qalǵan 27 myń teńgesi tipti jeke kútimińe de jetpeıdi. Aýyryp qalsań, tipti qaryzǵa kiresiń. Qazirgi ýaqytta bir tistiń ózin orta eseppen 30 myń teńgege emdeıdi. Tistiń ózine shákirtaqynyń 85%-y ketip turǵanda qalǵanyn aıtpasaq ta túsinikti. Elimizdiń bas qalasy Astanada qymbatshylyq qatty seziledi. Sondyqtan ata-anamnyń qaltasyna salmaq túsirmeýdi oılap, jumys isteımin dep sheshtim», deıdi Qalamqas.
Degenmen, bardy uqsatyp, azǵa qanaǵat etetin stýdentter de joq emes. Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń stýdenti Aıda Danııarqyzy: «Ońdy-soldy jumsasań, árıne jetpeıtindeı kórinýi múmkin», deıdi. Onyń aıtýynsha, stýdent birinshi kezekte sapaly bilim alýǵa basymdyq berýge tıis. «Meniń de óz betimshe tabys taýyp, jumys istegim keledi. Biraq maǵan dál qazirgi ýaqytta alańsyz bilim alý mańyzdy. Sondyqtan 1-kýrsta jumysqa eleńdemeı, tek shákirtaqyma kún kórdim, onyń ústine joǵarǵy shákirtaqyǵa ilingendikten, eshqandaı qıyndyq týdyrmady», deıdi Aıda.
Stýdentterdiń áleýmettik máselesi shet memleketterde qalaı sheshilip jatqanyna zer salyp kórelik. Aıtalyq, «Turkiye Bursları» baǵdarlamasy Túrkııanyń joǵary oqý oryndarynda bakalavrıat, magıstratýra nemese doktorantýra oqýǵa, ǵylymı taǵylymdamadan ótýge múmkindik beredi. Baǵdarlama oqý aqysy, áýe tasymaly, jatyn oryn, medısınalyq saqtandyrý, bir jyldyq túrik tili kýrsy shyǵyndaryn qamtıdy. Aı saıynǵy shákirtaqy kólemi bakalavr stýdentterine – 4,5 myń lıra (58 364 teńge), magıstratýra stýdentterine – 6,5 myń lıra (84 304 teńge), doktoranttarǵa – 9 myń lıra (116 728 teńge). Kórshiles О́zbekstannyń memlekettik ýnıversıtetterinde shákirtaqynyń bazalyq mólsheri 517 880 sýmdy (20 685 teńge) quraıdy. Úzdik oqıtyn stýdentterge 621 456 sým (24 822 teńge) kóleminde stıpendııa taǵaıyndalady. Qytaıda shákirtaqy mólsheri bakalavrıatta – 2,5 myń ıýan (177 128 teńge), magıstratýrada – 3 myń ıýan (212 554 teńge), doktorantýrada – 3,5 myń ıýan (247 980 teńge). Oǵan qosa, jylyna bir adamǵa 800 ıýan (56 681 teńge) medısınalyq saqtandyrý shyǵyny óteledi. Bul – sheteldik stýdentterge usynylatyn arnaıy shákirtaqy kólemi.
Baıqaǵanymyzdaı, ómir súrý deńgeıine qaraı shetelderde stýdentterdiń stıpendııa mólsheri árqıly. Bizdiń eldegi shákirtaqyny salystyrmaly túrde az deı almaısyń. Áıtkenmen, qazirgideı teńgeniń qunsyzdanǵan ýaqytynda 40-50 myń teńge bir aıǵy kúnkórisińe jetpeıtini ras. Sol sebepti stýdentter oqyp júrip, qoly qalt etse, jumys isteýge májbúr. Bilim júıesin ońtaıly retteý úshin stıpendııa mólsherin arttyrý, áleýmettik qoldaý sharalaryn kúsheıtý jáne stýdenttiń qarjylyq qıyndyǵyn sheshýge baǵyttalǵan júıelerdi engizý mańyzdy. Bul bastama tek stýdentterdiń emes, tutas qoǵamnyń damýyna yqpal etedi.
Medına SADYQ,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń 2-kýrs stýdenti
