Osylaı degen depýtat elimizde aqparattyq gıgıena joq ekenin alǵa tartyp otyr. Onyń aıtýynsha, kózge ilinetin aqparattardyń 90 paıyzy – ósek-dolbar ǵana. Keıbir jýrnalıst, blogerlerdiń kásibıligine qarnyń ashady.
«Qazir kóptegen aqparat quraldary resmı aqparat joq degen jeleýmen halyqty burys oıǵa jeteleıtin, durys zerdelenbegen málimet taratýǵa qumar. Alaıda bul jalǵan aqparat taratýǵa ruqsat degen sóz emes. Kúdiktini sot qylmysker dep tappaıynsha, syrttan úkim kesip, derbes derekterin jarııalaı salý beleń alyp barady. Buny da qadaǵalap, jumys júrgizip, keıbir BAQ-tardy súzgiden ótkizý kerek», deıdi M.Tolyqbaı.
Bul rette Ulttyq qaýipsizdik komıteti men salalyq mınıstrlikter bul máseleni nazarda ustap otyrǵanyn aıtady. Olar der kezinde qaýesetti joqqa shyǵaryp, kúmándi saıttar men akkaýnttardy qadaǵalaý jumystary júrgiziletinin málimdedi.
Aqparattyq qaýipsizdik, medıa saıasat salasynda júrgizilip jatqan jumys týraly depýtat saýalyna jaýap bergen Ishki ister mınıstri Erjan Sádenov qazirgi jaǵdaıda aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý jáne jalǵan aqparatty taratýǵa jedel den qoıý memlekettik organdardyń basym mindeti ekenin jetkizdi. Mınıstrdiń aıtýynsha, aqparattyq keńistiktiń monıtorıngin Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi júzege asyrady jáne jarııalanǵan materıaldarda qylmystyq nemese ákimshilik quqyq buzýshylyq belgileri anyqtalǵan jaǵdaıda quzyreti boıynsha quqyq qorǵaý organdaryna jiberedi. Al Ishki ister mınıstrligi óz kezeginde ókilettik sheńberinde ashyq kózder men áleýmettik jelilerdegi jarııalanymdarǵa monıtorıng júrgizedi.
Máselen, mınıstrlik taratqan aqparatqa sáıkes osy jyly quqyqqa qaıshy mazmuny bar 38,1 myń ınternet-resýrs anyqtalyp, onyń 14 myńy buǵattalǵan. Onyń ishinde pornografııalyq materıaldar – 1 836, ekstremıstik baǵyttaǵy – 22, qarjy pıramıdalarynyń jáne basqa da alaıaqtyq uıymdardyń qyzmeti jóninde – 1 037, esirtki qylmysyna qatysty – 7 436, ınternet-kazıno qyzmeti týraly 602 materıal bar.
«Feıkterdiń, onyń ishinde arandatýshylyq beınematerıaldardyń jáne referendýmdar nemese bılik organdarynyń áreketteri týraly jalǵan habarlamalardyń taralý faktileri boıynsha qyzmettik tekserýler júrgizilip, qoldanystaǵy zańnama sheńberinde ákimshilik ne qylmystyq is qozǵalady. Destrýktıvti kontent avtorlaryn, onyń kózderi men taratýshylaryn anyqtaý jumystary júrgizilip jatyr», delingen mınıstrdiń resmı málimdemesinde.
Sondaı-aq jyl basynan beri jalǵan aqparat taratqan 89 basylym anyqtalǵan. Nátıjesinde, 15 qylmystyq is qozǵalyp, 12 adam ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan. 27 ákimshilik materıal boıynsha anyqtalǵan 39 adamǵa quqyqtyq jáne túsindirý jumystary júrgizilgen.
«Qazaqstan halqy Assambleıasy osy jyldyń 23–24 sáýirinde referendým ótkizý týraly jarııalady» mátinin «WhatsApp» messendjerleri men áleýmettik jelilerde jarııalap, jalǵan aqparat taratqanyn Almaty qalasynyń (2) jáne Qaraǵandy oblysynyń (2) turǵyndary tolyq moıyndady, olar áleýmettik jelilerden jarııalanymdardy joıdy jáne ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Tekserilmegen derekterdi jarııalaýǵa, kinásizdik prezýmpsııasyn buzýǵa jáne aqparat berý etıkasyna qatysty máseleler – erekshe nazarda», delingen E.Sádenovtiń málimdemesinde.
Jalpy, IIM ókilettikter sheńberinde buqaralyq aqparat quraldarymen jáne tıisti retteýshi organdarmen osyndaı quqyq buzýshylyqtardy aldyn alý maqsatynda ózara birlesken jumys júrgizedi. Qoldanystaǵy zańnama normalaryna sáıkes quqyq buzýshylar derbes derekterdi taratqany jáne jala japqany úshin jaýapqa tartylýy múmkin.
Sonymen qatar Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń málimetinshe, ınternette jalǵan aqparat taratqandar ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Jarııalaǵan aqparaty jalǵan ekeni anyqtalsa, jeke tulǵalarǵa – 72 myń, zańdy tulǵalarǵa 360 myń teńgege deıin aıyppul salynady. Al jaǵdaı qaıtalansa, qamaýǵa alynýy múmkin. Qazir, ásirese, áleýmettik jeliler men messendjerlerde tótenshe jaǵdaılar, saıası oqıǵalar kezinde jalǵan aqparat kóptep taraıdy. Zańnamaǵa sáıkes feık taratqandar jaýapsyz qalmaıdy, alaıda kóp adam budan beıhabar.
Jalpy, barlyq elde jalǵan aqparatty taratatyn – jekelegen adamdar. Onyń anyq-qanyǵyna kóz jetkizbeı bólise salady. Sondyqtan resmı emes basylymdardaǵy aqparat, maqalalardy taratpas buryn onyń shyndyqqa janasatynyn tekserip alǵan jón.
Aldymen aqparatty nemese maqalany qandaı BAQ taratyp jatqanyn anyqtap alǵan abzal. Kóbine feık aqparttardy saıttar taratady. Aqparat taratqan saıtty bir sholyp ótsek, onyń qandaı baǵyttaǵy aqparat quraly ekenin anyqtaý qıynǵa soqpaıdy. Qazir tanymal saıttardyń atyn jamylyp nemese uqsas dızaınmen ashylǵan jalǵan aqparat taratatyn saıttar bar.
Maqala, aqparattyń avtory jazylmasa, ol kúmán týdyrady. Aqparattyq saıttarda kóbine avtor fotosymen beriledi, osyǵan nazar aýdarý qajet. Al eger aqparat sheteldik derekkózderden aýdarylǵan bolsa, onyń túpnusqasyna silteme bolýy qajet. Osyndaı birneshe tásilmen aqparat, maqalany súzgiden ótkizip alyp taratsaq, zań men tártipke baǵynatyn qoǵam qura alar edik.
