Jádiger • 24 Maýsym, 2025

«Nasıhat Qazaqııanyń» túpnusqa betteri

50 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Buqar jyraý mýzeıiniń qyzmetkerleri Zeınel­ǵabıden ál-Jaýharıdiń 1909 jyly Ýfadan basylyp shyqqan «Nasıhat Qazaqııa» kitabynyń túp­nusqa bólikterin tapty.

«Nasıhat Qazaqııanyń» túpnusqa betteri

Abaıtaný ǵylymynda Zeı­­ne­l­ǵabıden Ámi­­r­e­­­ulynyń esi­­min aıryqsha aı­týǵa ábden bolady. Fılologııa ǵy­ly­mdarynyń doktory, professor Mekem­tas Myrzahmetuly oǵan «ult­tyq oı-sanasy erte oıanǵan, sol jolda qolynan keler áreket­ten aıanbaǵan, Abaı murasyn baspasózde nasıhattap, tatar halqyna tanytýǵa arnaǵan tal­pynýshylardyń biri» dep baǵa bergen. Iаǵnı Zeınelǵabıden Ámireuly – aǵartýshy, Abaı murasyn baspa betine al­ǵash jarııa­laǵan qaıratker. «Nasıhat Qazaqııada» qazaq halqynyń turmys-tirshili­gine qatys­ty ózekti máseleler qaras­ty­­ry­lyp, aqyn Abaı Qunan­baıuly men jerlesimiz Sádýaqas Shor­ma­novtyń óleń­deri alǵash jarııalanǵan.

1909 jyly Ýfa qalasynda jaryq kórgen eńbek ensı­klo­pedııalyq sıpatqa ıe, m­unda sol kezeńdegi qazaq halqy ómi­ri­niń qoǵamdyq-saıası men áleý­­mettik qurylysynyń máse­le­leri aıqyn ashyp kór­se­til­gen. Sondaı-aq ol Abaı shy­ǵar­mashylyǵynyń erekshe ma­ńy­zy bary týraly alǵashqylar­­dyń biri bolyp málimdeıdi.

a

Buqar jyraý atyndaǵy Áde­bıet jáne óner mýzeıiniń qyz­metkeri Abzal Rymbektiń aı­týynsha, Zeınelǵabıden ál-Jaý­­harıdiń atalǵan kitaby arab qarpinde, tóte nusqada ja­zylǵan. Tarıhı eńbektiń túp­nus­­qasy elimizde sanaýly. Al Pav­­­lo­darda tabylǵan kitaptyń on shaqty beti ǵana saqtalǵan. Arab qarbindegi kóne paraqtar jer­gilikti Bıjan meshitindegi quran kitaptary arasynan shyq­qan.

«Nasıhat Qazaqııada»: «Ba­lany 11 jastan keıin ǵana orys tilinde oqytý» kerek de­­­gen másele aıtylady. Qa­zir­­­­­gi óner­tabysy men ǵy­ly­my damyǵan japon halqy bala­­laryna shet tilderin úı­re­týdi tek 12 jastan keıin ǵana qol­ǵa alatyndyǵy málim. Aǵar­tý­shy bul máseleni erterek bilip, qazaq qoǵamyna sińdirýdi maq­sat etse kerek.

Atap óterligi, buǵan deıin otandyq ǵalymdar shy­ǵar­many kırıl­lısaǵa túsirip, kitap etip bastyrǵan.

 

Pavlodar oblysy 

Sońǵy jańalyqtar