Tildik tulǵa – bul tek tilde sóıleıtin adam emes, ol – óz ultynyń tarıhyn, mádenıetin, dúnıetanymyn til arqyly jetkize alatyn, sol arqyly qoǵamǵa áser ete alatyn sana ıesi. Iаǵnı, tildik tulǵa – tildik bilimmen qosa, ulttyq qundylyqtar men rýhanı baılyqty boıyna sińirgen azamat.
Tildik tulǵa modeli degenimiz ne?
Ǵalymdar tildik tulǵa modelin úsh deńgeıge bólip qarastyrady:
1. Verbaldy deńgeı – adamnyń sózdik qory, sóıleý qabileti.
2. Kognıtıvti deńgeı – til arqyly beriletin bilim, uǵym, oılaý júıesi.
3. Motıvasııalyq deńgeı – tildik áreketke ıtermeleıtin sebep, maqsat, ulttyq-mádenı qundylyqtarǵa qatysy.
Bul model arqyly adamnyń tildi qanshalyqty meńgergenin ǵana emes, onyń ulttyq bolmyspen baılanysyn, dúnıetanymyn, áleýmettik kózqarasyn da anyqtaýǵa bolady.
Nege mańyzdy?
Búgingi jahandaný dáýirinde ult tiliniń saqtalýy – sol ulttyń ómir súrýiniń kepili. Osy oraıda, tildik tulǵa modelin qalyptastyrý – tilimizdi tek qatynas quraly retinde emes, ulttyq kody, rýhanı tamyry retinde túsindirýdiń kilti. Qazaq tiline jany ashıtyn, ony qurmetteıtin, saýatty sóıleı alatyn urpaq – el bolashaǵy.
Tildik tulǵa – qoǵam aınasy. Ol neǵurlym jan-jaqty, bilimdi, ulttyq rýhpen sýsyndaǵan bolsa, soǵurlym el bolashaǵy jarqyn bolmaq. Sol sebepti mektepten bastap, balabaqshaǵa deıingi árbir bilim ordasynda tildik tulǵa modelin qalyptastyrý – memlekettik mańyzy bar is.
Til – ulttyń júregi. Ony boıyna darytqan tulǵa – halyqtyń shyn murageri.
Áıgerim Bolatbekqyzy Moldabaeva
Jetisý oblysy «Til» oqý-ádistemelik ortalyǵy
Eskeldi aýdandyq fılıalynyń meńgerýshisi
