Qatar medıa keńistiginiń negizin memlekettiń tikeleı nemese janama qoldaýyna ıe bolǵan qurylymdar quraıdy. Ortalyq róldi negizgi memlekettik medıaholdıng retinde júrgiziletin Qatar Medıa Korporasııasy (Qatar Media Corporation, QMC) atqarady. QMC ulttyq telearnalar, radıostansalar, sondaı-aq baspa jáne sıfrlyq basylymdar sııaqty keń aýqymdy aktıvterdi basqarady. Korporasııa qarjysynyń 75 paıyzdan astamy memlekettik bıýdjetten qamtamasyz etiledi, al onyń qyzmetkerleri 4 myń adamnan asady.
Dúnıejúzilik sporttyq taratý arenasynda «beIN MEDIA GROUP» tanymal kóshbasshy retinde ústemdik etedi. Top arab, aǵylshyn, fransýz, ıspan jáne túrik tilderin qosa jeti tilde habar taratyp, 43 eldegi aýdıtorııany qamtıdy. Onyń Eýropanyń kóshbasshy fýtbol chempıonattary men ÝEFA kýbogi sııaqty bedeldi sporttyq jarystardy kórsetýge eksklıýzıvti quqyqtary bar. «beIN SPORTS» arnalary kabeldik jáne spýtnıktik operatorlar arqyly Reseıde jáne TMD elderinde de keń taralǵan.
Qatardyń medıastrategııasynda 1996 jyly qurylǵan jáne eń yqpaldy halyqaralyq jańalyqtar oıynshylarynyń birine aınalǵan «Ál-Djazıra» korporasııasy erekshe oryn alady. Arab, aǵylshyn jáne basqa da tilderde efırge shyǵatyn holdıngtiń aımaqta buryn-sońdy bolmaǵan 80-nen asa sheteldik bıýrosy jáne 3 myńnan asa qyzmetkeri bar. Korporasııa derekteri boıynsha, onyń aı saıynǵy aýdıtorııasy búkil álem boıynsha 310 mıllıonnan asa kórermendi quraıdy. «Ál-Djazıra» ózin táýelsiz jańalyqtar kózi retinde pozısııalaıdy jáne zertteýlerge sáıkes, arab álemindegi eń senimdi telearna.
Qatarda jeti negizgi kúndelikti gazet shyǵady, tórteýi – arab tilinde («Al-Arab», «Al-Raya», «Al-Sharq», «Al-Watan»), úsheýi – aǵylshyn tilinde («Gulf Times», «Qatar Tribune», «The Peninsula»). Al-Arab-tyń tarıhı mańyzdy bar, óıtkeni bul – táýelsizdik alǵannan keıin (1972 j.) jaryq kórgen alǵashqy gazet. Biraq búkil álemdegideı qatarlyq baspasóz de sıfrlandyrý synyna tap boldy. «Media Use in the Middle East 2019» (Northwestern University in Qatar) zertteýine súıensek, Qatar gazetteriniń aýdıtorııasy 2013 jyldan 2019 jylǵa deıingi kezeńde 50 paıyzǵa qysqarǵanyn anyqtady. Bul tutynýshylardyń onlaın-aqparat kózderine aýysýynyń jahandyq tendensııasyn kórsetedi.
Jańa medıada jumys isteı alatyn kadrlardy daıarlaý úshin bilim berý mekeme-leri arnaıy baǵdarlamalardy engizip jatyr. 2024 jyly Qatardaǵy Soltústik-Batys ýnıversıteti (Northwestern Qatar) Jasandy ıntellekt bastamasyn (AI) iske qosty. Bul bastama JI salasyndaǵy zertteýler men bilim berýdi ilgeriletýge baǵyttalǵan. Bul Qatardaǵy Karnegı-Mellon ýnıversıtetimen birlesken oqý baǵdarlamalaryn ázirleýdi, JI jáne Medıa zerthanasyn (AIM Lab) qurýdy jáne oqytýshylar quramy úshin kásibı damý baǵdarlamasyn engizýdi qamtıdy.
Qatar medıa resýrstardy strategııalyq yqpal etý men eldiń oń ımıdjin qalyptastyrý maqsatynda tıimdi paıdalanatyn álemdik aqparattyq arenadaǵy yqpaldy oıynshy retinde óz rólin senimdi nyǵaıtyp keledi.
Balym JAMHAN,
Qatardaǵy amerıkalyq Northwestern University stýdenti
