Jańa tehnologııa qyzmet tártibin jeńildetýge baǵyttalǵan

1997 jylǵy Qazaqstan Respýb­lıkasy Úkimetiniń qaýlysymen qurylǵan Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq (ZTMO) búgingi kúni derekterdi elektrondyq óńdeýdi qoldanýmen yntymaqty, jınaqtaýshy zeınetaqy, mindetti áleýmettik saqtandyrý júıelerinde fýnksııalardy júzege asyratyn áleýmettik tólemderdi esepke alatyn jáne tóleıtin elimizdegi negizgi operator. ZTMO-nyń 14 oblystyq, Almaty, Astana qalalyq fılıalynan, 208 aýdandyq jáne qalalyq bólimshelerinen turatyn damyǵan fılıaldyq jelisi bar, onda 3,5 myń bilikti maman eńbek etedi. Ortalyqtyń aımaqtyq bólimsheleri kún saıyn áleýmettik salanyń ártúrli máseleleri tóńireginde shamamen 15 myń adam qabyldaıdy. Jumys, áleýmettik tólemder, qarjy aǵyny jáne elimizdiń halqyna kórsetiletin qyzmetter kóleminiń únemi artýy ZTMO qyzmetin sıpattaıtyn jalpy úrdis bolyp tabylady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti N.Á.Nazarbaev 2012 jylǵy qańtar aıynda Qazaqstan halqyna Joldaýynda strategııalyq jáne aqpa­rattyq tehnologııalardyń damýyn qazirgi zamandaǵy memlekettiń basym mindetteriniń biri retinde atap ótti. Aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar (AKT) negizinde memlekettik qyzmetterdiń qoljetimdiligin qam­tamasyz etý osy mindetti iske asyrýdyń mańyzdy baǵyty ekendigi belgili. Memlekettik organdarǵa azamattar qyzmet alý úshin júgingen kezde týyndaıtyn negizgi problemalar – kezekte uzaq turý, bir másele boıynsha birneshe ret júginý, nátıjesin sarylyp kútý jáne qyzmet alý rásimi týraly aqparattyń jetkiliksizdigi. Qazirgi ýaqytta AKT-ni jappaı engizý jáne memlekettik organdardyń aqparattyq júıeleriniń damý deńgeıi azamattardyń memlekettik qyzmetterdi alý mehanızmderi men tásilderin jańǵyrtýǵa múmkindik beredi, atap aıtqanda «elektrondyq úkimet» portaly arqyly Internet jelisinde onlaın rejiminde memlekettik qyzmetterge tutynýshylardyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý. Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligi (DSÁDM) «elek­tr­on­dyq úkimet» portalynda ZTMO arqyly elektrondyq memlekettik qyzmet kórsetý boıynsha usynysty alǵash ret 2009 jyly jarııalady. Buǵan áleýmettik jeke kod (ÁJK), ÁJK telnusqasyn, salymshy qarajatynyń túsýi jáne qozǵalysy týraly aqparat beretin memlekettik qyzmetter jatady. Atalǵan qyzmetterdi alý úshin tutynýshyda tek elektrondyq-sıfrlyq qoltańba (ESQ) jáne ınternet-resýrsqa qoljetimdilik bolý qajet. 2009-2014 jyldar aralyǵynda ZTMO arqyly usynylatyn elektrondyq memlekettik qyzmetterdiń sany tórt esege artty. Elektrondyq memlekettik qyz­met­terdiń dınamıkasy tómende kel­tirilgen. Eger ótken jyldary ZTMO arqyly usynylatyn DSÁDM elektrondyq memlekettik qyzmetteriniń negizgi baǵyty habarlandyratyn sıpatta bolsa (obektıvti sebepter boıynsha qyzmet kórsetý úshin qajetti aqparattyń bolmaýy), al 2012 jyldan bastap DSÁDM portalǵa ZTMO arqyly basqa da qyzmetterdi, atap aıtqanda tólemder taǵaıyndaýdy shyǵardy. Sapaly deńgeıde memlekettik qyzmet kórsetýdi iske asyrý úshin Qazaqstan Respýblıkasynda 2012 jyldan bastap memlekettik qyzmet kórsetý kezinde halyqtan talap etiletin qujattar sanyn qysqartý, bıznes-úderisterdi ońtaılandyrý boıynsha jos­par (jospar) ázirlenip, iske asyryldy. Atalǵan jospardy iske asyrý: 1) memlekettik organdardyń aqpa­rattyq júıelerin vedomstvoaralyq ınteg­rasııalaýǵa, ıaǵnı memlekettik qyz­met kórsetý úshin memlekettik qyz­met kórsetýge arnalǵan qajetti aqpa­rat ıeleri – ártúrli memlekettik organ­dardyń qoldanystaǵy aqparattyq derekter qory qoldanylady; 2) elektrondyq túrdegi memlekettik qyzmet kórsetýdi ońtaılandyrý jáne avtomattandyrý bóliginde normatıvtik-quqyqtyq aktilerge ózgerister engizýge; 3) memlekettik qyzmet kórsetýdiń sapasyn arttyrýǵa jáne merzimin qysqartýǵa baǵyttalǵan. Memlekettik qyzmetti usyný úshin ótinish berýshi atalǵan memlekettik qyzmetke standartpen belgilengen qujattar tizbesin usynýy tıis. Josparlardy iske asyrý qujattar tizbesin ońtaılandyrýǵa múmkindik beredi, ótinish berýshi memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerinde joq aqparatty ǵana usynady, al basqa da talap etiletin qujattar boıynsha aqparat onlaın rejiminde memlekettik organdardyń aqparattyq júıesindegi suraýlar boıynsha usynylady. «Elektrondy úkimet» portaly arqyly elektrondyq qyzmet kórsetýdiń negizgi prınsıpiniń biri – «Elektrondy úkimet» portalyna qyzmet tutynýshynyń júginýi jáne memlekettik qyzmet kórsetý úshin qajetti aqparat ıesiniń – memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerine suraý salý arqyly elektrondy ótinishterdi qalyptastyrýy. Sondaı-aq, 2012 jylǵy qazan aıynan bastap qazirgi ýaqyt aralyǵyndaǵy kezeńde tómendegi ZTMO arqyly kórsetiletin memlekettik qyzmetter elektrondy pishimde iske asyryldy: 1. Qujattardy ońtaılandyrý sheń­berinde 9 memlekettik qyzmet iske asyryldy: 1) Zeınetaqy tóleý jónindegi mem­lekettik ortalyqtan tólenetin zeınet­aqy tólemderin taǵaıyndaý; 2) Múgedektigi boıynsha, asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha jáne jasyna baılanysty memlekettik áleýmettik járdemaqylardy taǵa­- ı­yndaý; 3) Arnaýly memlekettik járde­maqylar taǵaıyndaý; 4) Memlekettik arnaıy járdem­aqylar taǵaıyndaý ( №1, №2-tizimder); 5) Bala týǵanda beriletin jáne bala kútimi jónindegi járdemaqylardy taǵaıyndaý; 6) Múgedek bala tárbıelep otyrǵan anaǵa nemese ákege, asyrap alýshyǵa, qamqorshyǵa (qorǵanshyǵa) járdemaqy taǵaıyndaý; 7) Áleýmettik qater jaǵdaılary bastalǵan kezde áleýmettik tólemder taǵaıyndaý; 8) Memlekettik bazalyq zeınetaqy tólemin taǵaıyndaý; 9) Jerleýge beriletin járdemaqy. Sonymen qatar, Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyqtan tóle netin zeınetaqy tólemderin taǵaıyndaý jáne jerleýge beriletin járdemaqyny eseptemegende, qazirgi ýaqytta osy qyzmetterdi odan ári óńdeý úshin «ZTMO» RMQK fılıaldaryna berip, elektrondyq ótinishterdi qalyptastyrý bóliginde halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary arqyly usynylady. «Elektrondyq úkimet» portalyna mynadaı 4 memlekettik qyzmet ornalas­tyryldy: 1) Bala týǵanda beriletin jáne bala kútimi jónindegi járdemaqylardy taǵaıyndaý; 2) Jasyna baılanysty memlekettik áleýmettik járdemaqylardy taǵaı­yndaý; 3) Memlekettik bazalyq zeınetaqy tólemin taǵaıyndaý; 4) Asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha áleýmettik tólemder taǵaıyndaý. Memlekettik qyzmetterdi elektron­dyq túrde kórsetýdiń aldaǵy ýaqytta perspektıvalyq damýy kompozıttik memlekettik qyzmetterdi ázirleý bolyp tabylady. Qyzmettiń osy túri ótinish berýshi járdemaqy taǵaıyndaýǵa bir ótinish bere otyryp, qatarynan birneshe memlekettik qyzmet túrin ala alady. Qazaqstanda 2015 jylǵy 1 maýsymnan bastap jumysynan aıyrylǵan adamdar úshin «Jumyssyz azamattar­dy esepke alý men tirkeý jáne jumy­synan aıyrylǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemdi taǵaı­yndaý» kompo­zıttik qyzmeti engizilgen. Endi azamattar jumyspen qamtý orta­lyqtarynda tirkelgen kezde Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan jumy­synan aıyr­yl­ǵan jaǵdaıda tólenetin áleýmettik tólemge qujattar resimdeı alady, ıaǵnı jumysynan aıyrylǵan adam jumyspen qamtý jónindegi ýákiletti organǵa jeke basyn kýálandyratyn bir qujatpen baryp: - jumyssyz retinde tirkelý; - jumysynan aıyrylǵan jaǵdaıda áleýmettik tólem taǵaıyndaý eki qyz­metin alýyna bolady. Osy memlekettik qyzmetti kórsetý merzimi 10 kúnnen 8 kúnge deıin qys­qardy. Qazirgi ýaqytta, tómendegi: 1) múgedektik belgilengen adamdar úshin birtutas qyzmet alý múmkindigin qamtamasyz etetin medısınalyq-áleý­mettik saraptama júrgizý jeke ońaltý baǵdarlamasyna sáıkes ońaltý sharalaryn usyný úshin qujattar resimdeý, múgedektigi boıynsha MÁJ jáne arnaýly memlekettik járdemaqy taǵaıyndaý, MÁSQ tólenetin eńbek etý qabiletinen aıyrylý jaǵdaıyna áleýmettik tólem taǵaıyndaý; - medısınalyq-áleýmettik saraptama júrgizý; - múgedektigi boıynsha MÁJ jáne arnaýly memlekettik járdemaqy taǵaı­yndaý; - MÁSQ tólenetin eńbek etý qabi­letinen aıyrylý jaǵdaıyna áleýmettik tólem taǵaıyndaý; - jeke ońaltý baǵdarlamasyna sáıkes ońaltý sharalaryn usyný úshin qujattar resimdeý. 2) EÚP arqyly «bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty áleýmettik qater týyndaǵan kezde áleý­mettik tólem taǵaıyndaý» kom­po­zıt­tik qyzmetterin daıyndaý jumys­tary júzege asyrylýda. Osy qyzmetterdi iske asyrý qyzmet alýshylarǵa bir elektrondyq ótinish negizinde: bala týǵanda beriletin jár­demaqy (respýblıkalyq bıýdjet qara­jaty esebinen) jáne bala bir jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanys­ty tabysynan aıyrylý áleýmettik qate­ri týyndaǵan kezde úıden shyqpastan áleý­mettik tólem alý múmkindigin týǵy­zady. Kórsetiletin memlekettik qyzmet­terdiń sapasyn arttyrý, halyqqa qyzmet kórsetý qolaılylyǵyn jaqsartý, halyqtyń qanaǵattaný deńgeıin arttyrý sheńberinde ZTMO-da tómendegi is-sharalar júzege asyryldy: 1) Halyqty memlekettik qyzmetter boıynsha SMS-aqparattandyrý. Halyq­ty SMS-aqparattandyrý arqyly mem­lekettik qyzmetti kórsetý nátıjesi usynylady: taǵaıyndalǵan zeınetaqy, áleýmettik tólem jáne járdemaqy, birjolǵy ótemaqy mólsheri, nemese taǵaıyndaýdan bas tartý sebebi týraly; 2) 2014 jylǵy aqpannan bas­tap ZTMO-HKQO ózara baılanysy bıznes-úderisterin ońtaılandyrý, memlekettik qyzmetterdi kórsetý kezinde halyqtan talap etiletin qujattar sanyn qysqartýdy esepke ala otyryp, elektrondyq qujattardy qabyldaý/tapsyrý arqyly júzege asyrylady; 3) ZTMO iri aýdandyq jáne qalalyq bólimshelerinde 59 «Elektrondyq kezek» baǵdarlamalyq-apparattyq kesheni ornatylǵan, bul kelýshiler sanyn basqarýdy ońtaılandyrý jáne jaqsartý, sondaı-aq kórsetiletin qyzmetter sapasyn, onyń ár kezeńinde baǵalaý múmkindigin týǵyzdy; 4) Memlekettik qyzmetter qolje­timdiligin arttyrý maqsatynda shalǵaı eldi mekenderde turatyn turǵyndar úshin Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq jáne Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtary qyzmetkerleri men «Qazpochta» AQ mamandary arasynan mobıldik toptar uıymdastyryldy. 2015 jylǵy 16 naýryzdan bastap mobıldik toptardyń shalǵaı eldi mekenderge barýy uıymdastyryldy, bul memlekettik qyzmet alý qolaılylyǵyn, jeńildetilgen tártibin qamtamasyz etedi jáne azamattardyń ýaqyty men shyǵyndaryn azaıtady. ZTMO jumysy osymen shektel­meıtinin jáne QR azamattary úshin memlekettik qyzmetterdi elektrondyq nysanda kórsetý sapasyn arttyrý úshin AKT-ni damytý jáne jańǵyrtý baǵytyndaǵy jumys jyl saıyn jetildiriletinin atap ótken jón.

ZTMO-nyń elektrondyq memlekettik qyzmetter dınamıkasy